Có những cơn chóng mặt tưởng là chuyện nhỏ…
Đang đứng dậy tự nhiên mắt tối sầm lại.
Đầu quay quay như có ai vừa kéo cái ghế dưới chân mình.
Tai ù ù, người loạng choạng, phải vịn ngay vào tường mới đứng vững.
Nhiều cô bác nghĩ rằng:
“Chắc tại già rồi nên nó thế”.
“Chắc tại thời tiết.”
Nhưng thật lòng, dược sĩ muốn nói với cô bác một câu là: thiếu máu não không phải chuyện có thể coi thường.
Bởi vì nó không chỉ làm mình hoa mắt, chóng mặt, đau đầu, khó chịu, đi đứng dễ té ngã. Nếu tình trạng máu lên não kém kéo dài, cộng thêm mỡ máu cao, huyết áp không ổn định, tiểu đường, xơ vữa mạch máu…thì nguy cơ đột quỵ cũng có thể tăng lên.
Mà cô bác biết rồi đấy, “phòng bệnh hơn chữa bệnh”. Đến lúc nước đến chân mới nhảy thì nhiều khi đã muộn.
Dược sĩ gặp rất nhiều cô bác uống thuốc bác sĩ kê rất đều. Điều đó là đúng, vì thuốc đã được bác sĩ chỉ định thì mình không tự ý bỏ. Nhưng có một điều nhiều người hay quên: thuốc chỉ giúp được một phần, còn bữa ăn hàng ngày mới là thứ mình đưa vào cơ thể đều đặn nhất.
Mỗi ngày ba bữa cơm.
Mỗi ngày vài cốc nước.
Mỗi ngày một chút vận động hoặc không vận động.
Tất cả những thứ tưởng nhỏ ấy, ngày này qua ngày khác, nó âm thầm quyết định mạch máu của mình thông thoáng hay tắc nghẽn, máu loãng vừa đủ hay đặc quánh, huyết áp ổn định hay cứ lên xuống thất thường.
Người xưa nói: “Có thực mới vực được đạo.” Nhưng với sức khoẻ thì ds thấy phải thêm một vế nữa: có ăn đúng thì cơ thể mới vực dậy được.
Dược sĩ Lan cũng không phải người ngoài cuộc đâu ạ.
Cơ địa dược sĩ vốn huyết áp thấp. Có những hôm đo huyết áp, con số tụt xuống dưới 90. Mỗi lần như vậy là đầu đau âm ỉ, người lâng lâng, đứng lên thì choáng váng, mắt cứ hoa hoa như có màn sương trước mặt.
Ban đầu ds cũng nghĩ chắc tại mình làm việc nhiều. Nhưng để ý kỹ mới thấy, đợt nào đau đầu chóng mặt nhiều thì y như rằng đợt đó mình uống nước rất lười. Có ngày mải việc, cốc nước đặt ngay bên cạnh mà cả buổi vẫn còn nguyên. Người cứ khô khô, mệt mệt, huyết áp lại thấp.
Sau đó ds tự nhắc mình phải thay đổi (thực ra cả chồng và mẹ chồng cũng nhắc nữa). Không phải thay đổi gì to tát, chỉ là chăm uống nước đều hơn, để cốc nước ngay bàn làm việc, thi thoảng lại nhấp vài ngụm. Rồi cố gắng tập thể dục đều hơn, cuối ngày làm việc là cùng chồng đi bộ quanh chung cư, vận động cho khí huyết lưu thông.
Ấy vậy mà cơ thể đáp lại rất rõ. Huyết áp không còn tụt quá thấp như trước, đầu óc tỉnh táo hơn, những cơn đau đầu chóng mặt cũng không còn nữa.
Thế mới thấy, cơ thể mình nhiều khi không cần điều gì cao siêu. Nó chỉ cần mình lắng nghe và chăm sóc đúng cách.
Với người thiếu máu não, dược sĩ thường nhắc cô bác chú ý 3 nhóm thực phẩm rất quan trọng.
Trước hết là nhóm giúp máu lưu thông tốt hơn. Cô bác cứ tưởng tượng mạch máu như con đường làng. Đường rộng, sạch, xe chạy bon bon. Đường hẹp, lổn nhổn ổ gà thì xe đi chậm, tắc nghẽn là chuyện dễ hiểu. Mạch máu cũng vậy.
Những thực phẩm như rau lá xanh, cải bó xôi, rau diếp, củ dền có thể hỗ trợ cơ thể tạo ra chất nitrate tự nhiên. Khi mình ăn vào, cơ thể sẽ chuyển hoá chúng thành Nitric Oxide (NO) – một loại “khí thần kỳ” giúp mạch máu giãn ra ngay lập tức. Nghiên cứu cho thấy ăn nhiều rau củ giàu nitrate có thể giúp tăng lưu lượng máu lên não rõ rệt ở người cao tuổi.
Chuối, bơ, khoai lang cô bác cũng nên ăn thường xuyên vì nó giàu kali, giúp cân bằng với muối, hỗ trợ huyết áp ổn định hơn.
Nhưng ngoài ra có một thứ rất rẻ, rất gần mà nhiều cô bác lại quên: nước.
Thiếu nước thì máu dễ đặc hơn. Máu đặc thì đi qua những chỗ mạch hẹp càng khó khăn, giống như mật mía chảy chậm hơn nước lã. Vì vậy, cô bác đừng đợi khát mới uống. Mỗi ngày nên uống đều, chia từng ngụm nhỏ, nhất là người hay chóng mặt, huyết áp thấp, người lớn tuổi.
Nhóm thứ hai là nhóm giúp bảo vệ thành mạch, chống “rỉ sét” cho mạch máu. Mạch máu dùng lâu cũng như cái ống nước. Nếu không chăm, cặn bẩn bám vào, thành ống yếu đi, dòng chảy không còn trơn tru nữa.
Cô bác nên tăng các loại quả có màu đỏ, tím, xanh đậm như dâu tằm, dâu tây, nho đen, nho đỏ. Không nhất thiết cứ phải đồ ngoại đắt tiền. Dâu tằm quê mình mùa chín mọng, màu tím thẫm, ăn vừa ngon vừa có nhiều chất chống oxy hoá rất tốt cho mạch máu.
Rồi cá biển như cá thu, cá hồi, cá trích cũng rất tốt vì có omega-3. Cô bác nào ăn chay có thể dùng thêm hạt chia, óc chó, hạnh nhân. Omega 3 hỗ trợ giảm viêm, bảo vệ mạch máu, tốt cho tim mạch và não bộ.
Ngoài ra, đừng quên chất xơ hoà tan trong yến mạch, đậu, ngũ cốc nguyên hạt, rau mồng tơi, đậu bắp. Chất xơ hoà tan sẽ giúp cuốn bớt cholesterol trong bữa ăn ra ngoài, hỗ trợ giảm mỡ máu một cách tự nhiên. Bởi vì mỡ máu cao sẽ gây viêm trong thành mạch, tăng nguy cơ hình thành mảng xơ vữa, cục máu đông. Điều này có lẽ rất nhiều cô bác đều biết rõ rồi.
Những món ăn rất dân dã: bát canh mồng tơi xanh mướt, mấy quả đậu bắp luộc chấm muối vừng, bữa cơm giản dị mà lại có ích cho mạch máu vô cùng.
Nhóm thứ ba là nhóm thực phẩm giàu vitamin B, giúp kiểm soát một chất trong máu có tên là homocysteine. Cô bác không cần nhớ tên cũng được vì thực ra nó cũng khó đọc, chỉ cần hiểu đơn giản: nếu chất này tăng cao kéo dài thì có thể làm tổn thương thành mạch, tăng nguy cơ xơ vữa và cục máu đông.
Khi cơ thể có đủ vitamin B nhất là vitamin B6, B9, B12 thì sẽ dễ dàng chuyển hoá đào thải chất này, bảo vệ mạch máu không bị tổn thương.
Cô bác nên ăn đủ rau lá xanh đậm, các loại đậu, cá, trứng, thịt nạc, sữa, ngũ cốc nguyên hạt là các thực phẩm giàu vitamin nhóm B. Đặc biệt người ăn chay trường, người lớn tuổi, người hay tê bì tay chân, trí nhớ giảm, dạ dày kém thì càng nên chú ý nguy cơ thiếu vitamin B12.
Nói tóm lại, cô bác cứ nhớ đơn giản thế này:
Bữa ăn tốt cho người thiếu máu não không phải là mâm cao cỗ đầy. Nó là bữa ăn có nhiều rau xanh đậm, có đạm tốt từ cá, đậu, có ngũ cốc nguyên hạt, có trái cây nhiều màu sắc và có đủ nước.
Ăn đúng không thay thế thuốc bác sĩ kê. Nhưng ăn sai thì uống thuốc mãi bệnh vẫn có thể cứ dai dẳng. Còn khi mình ăn đúng, ngủ đúng, uống nước đủ, vận động đều, tinh thần nhẹ nhàng thì cơ thể có cơ hội hồi phục tốt hơn rất nhiều.
Cô bác cũng nhớ giúp dược sĩ: nếu có dấu hiệu méo miệng, nói khó, yếu liệt một bên tay chân, mất thăng bằng, mờ mắt đột ngột thì phải đi viện ngay. Đừng chờ, đừng cạo gió, đừng nằm nghỉ xem có đỡ không. Vì với não bộ, từng phút đều quý như vàng.
Vì sự thay đổi trong sức khoẻ của cô bác,
~duocsilan
