Thuốc mỡ máu là nhóm thuốc rất nhiều cô bác anh chị đang dùng mỗi ngày, nhưng không phải ai cũng hiểu rõ vì sao mình được kê thuốc đó, thuốc đang tác động vào chỉ số nào, có lợi ích gì cho tim mạch và cần lưu ý tác dụng phụ ra sao.
PHẦN 1: MỞ ĐẦU – VÌ SAO CÔ BÁC CẦN HIỂU ĐÚNG VỀ THUỐC MỠ MÁU?
Mục tiêu lớn nhất của buổi chia sẻ này không phải là để cô bác tự ra ngoài mua thuốc hay tự ý thay đổi liều lượng thuốc đâu ạ. Mà con muốn giúp cô bác hiểu thật rõ viên thuốc mình đang nuốt vào bụng mỗi ngày, biết vì sao bác sĩ lại kê loại thuốc đó cho mình, nó có ưu điểm – nhược điểm gì, và nó có tác dụng phụ gì lên cơ thể của chúng ta hay không.
Thật ra cơ thể của mỗi cô bác ngồi đây là một cá thể hoàn toàn khác nhau: có người chỉ bị cao mỡ xấu LDL đơn thuần, có người lại kèm theo bệnh nền đái tháo đường, tăng huyết áp, có người đã từng đặt stent mạch vành, có người lại bị suy thận mạn tính… Chính vì bệnh nền khác nhau nên cùng là một cái tên “mỡ máu cao” nhưng đơn thuốc của cô bác , mọi người thấy bác sĩ kê có thể là các loại thuốc không giống nhau. Thì hôm nay cô bác đọc kỹ để hiểu rõ nhé!
PHẦN 2: HIỂU ĐÚNG: “MỠ MÁU” KHÔNG PHẢI CHỈ CÓ MỘT LOẠI
Để hiểu được ưu và nhược điểm của thuốc, trước hết con xin phép dành ra vài phút để giúp cô bác phân biệt rõ: Thật ra “mỡ máu” không phải chỉ có một loại chung chung đâu ạ. Khi cô bác cầm tờ kết quả xét nghiệm mỡ máu, cô bác có thể nhìn vào 3 chỉ số cốt lõi sau đây:
* Thứ Nhất Là LDL-C Hay LDL Cholesterol, Nhiều Người Gọi Là “Cholesterol Xấu”.
Thường con hay khuyên cô bác là khi đi xét nghiệm mỡ máu không phải chỉ xét nghiệm xem cholesterol toàn phần là bao nhiêu mà nên làm thêm xét nghiệm xem cụ thể mỡ tốt HDL và mỡ xấu LDL trong đó là bao nhiêu.
Mỡ xấu LDL , đây chính là chỉ số quan trọng hàng đầu mà các bác sĩ tim mạch luôn nhìn vào đầu tiên trong tờ xét nghiệm của các cô bác vì LDL-C cao lâu ngày có thể góp phần tạo mảng xơ vữa trong lòng mạch máu.
Mảng xơ vữa giống như “cặn bám trong đường ống nước”. Ban đầu nó chỉ bám ít, mình chưa thấy triệu chứng. Nhưng qua năm tháng, mảng bám dày lên, lòng mạch hẹp lại, máu đi qua khó hơn. Nếu mảng bám vỡ ra và tạo cục máu đông, cục máu đông này mà làm tắc nghẽn hoàn toàn mạch máu nuôi tim thì gây ra Nhồi máu cơ tim, còn nếu nó làm tắc mạch máu lên não thì gây ra Đột quỵ não (tai biến) nguy hiểm đến tính mạng.
* Thứ Hai Là HDL-C Hay HDL Cholesterol , Nhiều Người Gọi Là “Cholesterol Tốt”.
Trái ngược hoàn toàn LDL-C xả rác ra lòng mạch máu thì cái anh HDL-C này lại như anh lao công quét rác của mạch máu.
Anh HDL này đi dọc theo các lòng mạch, thấy chỗ nào có mỡ thừa, cholesterol rơi rớt là gom hết lại, cho lên xe rồi chở ngược về gan để gan xử lý và đào thải ra ngoài cơ thể. Do đó, chỉ số HDL-C này thường càng cao thì càng đáng mừng.
* Thứ Ba Là Triglyceride, Hay Gọi Nôm Na Là “Mỡ Trung Tính”.
Khi cô bác ăn nhiều tinh bột nhanh (như cơm trắng, bánh mì, bún, phở), ăn nhiều đồ ngọt, uống nước ngọt, bánh kẹo hoặc uống rượu bia nhiều, cơ thể không tiêu thụ hết năng lượng đó sẽ chuyển hóa chúng thành Triglyceride làm mỡ triglyceride trong máu tăng cao.
Nếu chỉ số Triglyceride tăng cao ở mức vừa phải, nó sẽ góp phần làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch mạch vành và mạch máu não. Nhưng nếu chỉ số Triglyceride này tăng vọt lên quá cao – đặc biệt là mức trên 1000 mg/dL (tương đương khoảng trên 11 mmol/L) – thì nguy cơ đáng lo ngại cấp tính nhất lúc này không phải là tim mạch nữa, mà là Viêm tụy cấp.
Viêm tuỵ cấp là một tình trạng cấp cứu y khoa cực kỳ nguy hiểm, gây đau bụng vùng thượng vị dữ dội, nôn mửa, tổn thương tuyến tụy và có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu không được nhập viện xử lý kịp thời.
* Ngoài ra nếu cần đánh giá sâu hơn thì ngoài các chỉ số cơ bản là LDL, HDL, Triglyceride thì bs cũng có thể cho cô bác làm thêm các chỉ số chuyên sâu khác, các cô bác có thể thấy trên tờ xét nghiệm ghi là non-HDL-C, ApoB, Lp(a). Nhưng không phải ai cũng cần làm những xét nghiệm này đâu ạ
Bác sĩ thường chỉ chỉ định cho những cô bác thuộc nhóm nguy cơ tim mạch rất cao, người có tiền sử gia đình có bố mẹ, anh chị em bị nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ ở độ tuổi còn sớm, hoặc người bị đái tháo đường, bệnh thận mạn tính, người có mỡ trung tính quá cao.
Những chỉ số này giúp bác sĩ nhìn thấu sâu hơn vào bản chất và số lượng các hạt mỡ có khả năng gây xơ vữa để đưa ra phác đồ chính xác nhất.
Để tóm lại cho dễ nhớ, cô bác hình dung thế này giúp con:
LDL – C hay còn gọi là mỡ xấu thì giống như người xả rác ra lòng mạch làm mạch máu dễ xơ vữa, tắc nghẽn.
Còn HDL – C hay còn gọi là mỡ tốt thì giống như người đi thu gom rác lại để đưa về gan xử lý và đào thải ra ngoài.
Và Triglyceride thì giống như một kho chứa năng lượng dư thừa trong máu của chúng ta vậy.
Chính vì bản chất các loại mỡ máu khác nhau như vậy, nên thuốc điều trị mỡ máu cũng được chia làm nhiều dòng khác nhau. Có thuốc chuyên hạ mỡ xấu LDL, có thuốc chuyên hạ mỡ trung tính triglyceride, có thuốc lại có bằng chứng mạnh giúp giảm nhồi máu cơ tim và đột quỵ, cũng có những thuốc chỉ làm đẹp chỉ số nhưng chưa chắc đã chứng minh giảm biến cố rõ ràng.
Trước khi tìm hiểu sâu về thuốc mỡ máu, cô bác anh chị nên hiểu rõ Dấu hiệu mỡ máu cao, khi nào nguy hiểm để biết lúc nào cần đi khám, lúc nào không nên chủ quan và vì sao bác sĩ phải kê thuốc trong một số trường hợp.
https://duocsilan.com/dau-hieu-mo-mau-cao-2/
PHẦN 3: NGUYÊN TẮC LỚN: KHÔNG PHẢI CỨ MỠ MÁU CAO LÀ UỐNG GIỐNG NHAU
Bây giờ ,con xin bước sang phần 3 với một nguyên tắc vàng cốt lõi trong y khoa: Không phải cứ thấy người ta bị mỡ máu uống thuốc gì là mình uống theo thuốc đó được đâu cô bác nhé!
Trong y học hiện đại, việc điều trị mỡ máu cao luôn hướng tới hai mục tiêu chiến lược lớn:
* Mục Tiêu Chiến Lược Thứ Nhất: Giảm Chỉ Số Mỡ Máu Và Nguy Cơ Biến Cố Tim Mạch Mạch Máu (Nhồi máu cơ tim, Đột quỵ, Đặt stent, Tắc mạch)
Đối với mục tiêu này, đích nhắm chính là phải kéo chỉ số mỡ xấu LDL-C xuống mức an toàn. Và vũ khí nền tảng, có lịch sử nghiên cứu lâu đời và mạnh mẽ nhất chính là nhóm thuốc Statin.
Trong trường hợp bệnh nhân thuộc nhóm nguy cơ quá cao (ví dụ đã từng bị đột quỵ hoặc đặt stent trước đó) mà một mình thuốc Statin dù đã dùng liều tối đa vẫn không thể kéo LDL-C về mức mục tiêu, lúc này các bác sĩ mới cân nhắc phối hợp thêm các thuốc hỗ trợ như Ezetimibe, thuốc tiêm PCSK9 hoặc Bempedoic acid tùy theo từng trường hợp cụ thể.
* Mục Tiêu Chiến Lược Thứ Hai: Giảm Chỉ Số Triglyceride Quá Cao Để Phòng Ngừa Viêm Tụy Cấp
Đối với mục tiêu này, đích nhắm lại là mỡ trung tính Triglyceride.
Biện pháp đầu tay và quan trọng nhất lúc này đôi khi chưa phải là uống thuốc ngay, mà là thay đổi triệt để chế độ ăn uống: tuyệt đối cai rượu bia, cắt giảm đồ ngọt, giảm tinh bột nhanh (cơm trắng, bún, bánh, phở…), kiểm soát thật tốt đường huyết đối với người bị tiểu đường, và giảm cân nếu có thừa cân, béo phì.
Sau đó, nếu chỉ số vẫn vượt ngưỡng nguy hiểm, bác sĩ mới cho dùng các thuốc chuyên biệt để hạ Triglyceride như nhóm Fibrate hoặc Omega-3 dạng kê đơn.
Như vậy tuỳ từng trường hợp thuốc mọi người được kê có thể khác nhau!
Một sai lầm thường gặp là cô bác thấy người hàng xóm uống thuốc này tốt thì mình xin uống theo. Nhưng không được đâu cô bác. Con xin lấy một ví dụ rất thực tế để cô bác thấy rõ sai lầm này.
Có cô A, năm nay 62 tuổi, cô vừa mới phải đặt stent mạch vành cách đây vài tháng do mảng xơ vữa làm tắc mạch tim. Chỉ số mỡ xấu LDL-C của cô A yêu cầu phải ép xuống cực kỳ thấp (thường là dưới 55 mg/dL hay dưới 1.4 mmol/L) để bảo vệ cái stent đó không bị tắc lại. Thuốc nền tảng của cô A là một loại Statin cường độ mạnh.
Trong khi đó, ông hàng xóm là chú B, 58 tuổi, đi xét nghiệm thấy chỉ số Triglyceride lên tới tận 1200 mg/dL (tương đương khoảng 13,6 mmol/L) do chú hay đi uống bia rượu với bạn bè và đang bị tiểu đường nhưng không chịu uống thuốc đều. Trọng tâm điều trị ban đầu của chú B lại là phải hạ ngay cái chỉ số Triglyceride xuống để cứu cái tuyến tụy khỏi bị viêm cấp, chứ nếu chỉ cho chú B uống mỗi thuốc Statin thì không thể giải quyết được cái nguy cơ viêm tụy cấp tính này.
Thế mà nếu chú B thấy cô A uống thuốc mỡ máu statin đỡ, chú B lại mượn đơn thuốc của cô A ra hiệu thuốc tự mua về uống thì thật là “râu ông nọ cắm cằm bà kia”, vừa không đạt hiệu quả điều trị mà lại làm tăng nguy cơ gặp tác dụng phụ nguy hiểm.
Một sai lầm khác là nhiều cô bác chỉ nhìn chữ “mỡ máu giảm” mà không hỏi: thuốc đó giảm chỉ số nào, và có giảm biến cố tim mạch hay không? Có thuốc làm chỉ số đẹp lên, nhưng lợi ích giảm nhồi máu, đột quỵ không mạnh bằng nhóm khác.
Vì vậy, cô bác nhớ cho con 3 câu: Một là đúng chỉ số. Hai là đúng nguy cơ. Ba là đúng người bệnh.
PHẦN 4: CÁC NHÓM THUỐC MỠ MÁU, ƯU ĐIỂM VÀ NHƯỢC ĐIỂM TỪNG NHÓM
1. NHÓM 1: THUỐC STATIN – “NỀN MÓNG ” TRONG ĐIỀU TRỊ LDL-C CAO
Nhóm đầu tiên, phổ biến nhất, quen thuộc nhất và cũng là nhóm thuốc chiếm vị trí nền tảng trong những phác đồ điều trị mỡ máu mà cô bác hay được kê đó chính là Statin (hay còn gọi về mặt chuyên môn là thuốc ức chế men HMG-CoA reductase).
* Các Tên Hoạt Chất Phổ Biến Trên Vỉ Thuốc.
Cô bác hãy lật mặt sau vỉ thuốc mình đang uống ở nhà ra xem có chữ nào kết thúc bằng đuôi “-statin” không nhé. Ví dụ: Atorvastatin (biệt dược rất nổi tiếng là Lipitor), Rosuvastatin (Crestor), Simvastatin (Zocor), rồi còn có các thuốc khác như Pravastatin, Pitavastatin, Fluvastatin, hay Lovastatin…
* Cơ Chế Hoạt Động Của Nhóm Thuốc Statin.
Thuốc nhóm statin này hoạt động bằng cách khóa bớt một loại men ở gan, khiến nhà máy gan giảm tự sản xuất ra cholesterol . Khi thấy lượng cholesterol trong gan giảm xuống thì gan sẽ phản ứng bằng cách tăng cường các “cổng thu gom” (chuyên môn gọi là thụ thể LDL) trên bề mặt tế bào gan.
Những cổng thu gom này sẽ kéo mỡ xấu LDL-C đang chạy loăng quăng trong máu về gan để xử lý. Từ đó, lượng mỡ xấu LDL-C lưu thông trong lòng mạch máu của cô bác sẽ giảm đi rõ rệt.
* Ưu Điểm Vượt Trội Của Nhóm Thuốc Mỡ Máu Statin.
Thứ nhất: Bằng chứng y khoa rất mạnh mẽ.
Đây là nhóm thuốc có bề dày nghiên cứu lâu đời, rộng rãi và chắc chắn nhất trong điều trị LDL-C cao.
Statin không chỉ làm giảm các con số trên giấy xét nghiệm, mà ở những người phù hợp, thuốc đã được chứng minh giúp giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim, giảm đột quỵ thiếu máu não, giảm nhu cầu đặt stent hoặc tái thông mạch, và giảm các biến cố tim mạch lớn.
Nói nôm na, nhóm thuốc statin không phải thuốc uống chỉ để “làm đẹp chỉ số trên tờ xét nghiệm” cho cô bác đâu. Cái quý nhất của nhóm statin này là giúp bảo vệ mạch máu, giảm nguy cơ xảy ra những biến cố nguy hiểm như tắc mạch tim, tắc mạch não.
Thứ hai: Giúp mảng xơ vữa ổn định hơn.
Đây là một ưu điểm rất đáng chú ý của nhóm thuốc statin. Con ví dụ thế này cho dễ hiểu: mảng xơ vữa trong lòng mạch máu của cô bác giống như một mảng bám nằm trên thành ống nước. Điều nguy hiểm không chỉ là mảng bám đó làm lòng mạch hẹp dần, mà còn là khi mảng bám bị nứt vỡ ra.
Khi mảng xơ vữa bị nứt vỡ, cơ thể sẽ tưởng đó là một vết thương và lập tức kéo tiểu cầu, các yếu tố đông máu đến để “vá lại”. Nhưng chính quá trình vá đó có thể tạo thành cục máu đông, làm tắc mạch máu. Nếu tắc ở mạch máu nuôi tim thì có thể gây nhồi máu cơ tim. Nếu tắc ở mạch máu nuôi não thì có thể gây đột quỵ.
Nhóm thuốc mỡ máu Statin ngoài việc hạ mỡ xấu LDL-C còn có tác dụng giúp mảng xơ vữa ổn định hơn, làm mảng bám ít bị nứt vỡ hơn.
Con không nói rằng statin làm mảng xơ vữa biến mất hoàn toàn trong ngày một ngày hai. Nhưng nếu dùng đúng thuốc, đúng liều, đúng người, statin có thể giúp mạch máu an toàn hơn và giảm nguy cơ xảy ra biến cố tim mạch cho cô bác.
Thứ ba: Có nhiều mức độ lựa chọn và chi phí tương đối hợp lý.
Nhóm thuốc mỡ máu statin này thì có nhiều mức độ lựa chọn. Có loại mạnh như atorvastatin và rosuvastatin, có loại nhẹ hơn, có loại ít tương tác hơn trong một số trường hợp.
Hướng dẫn hiện nay thường chia statin thành cường độ cao, trung bình và thấp. Statin cường độ cao có thể hỗ trợ làm LDL-C giảm từ khoảng 50% trở lên; cường độ trung bình thường hỗ trợ giảm khoảng 30–49%; còn cường độ thấp thì giảm khoảng dưới 30%.
Điểm hay là nhóm statin có nhiều hoạt chất, nhiều liều dùng khác nhau, nên bác sĩ có thể lựa chọn tùy theo tuổi, bệnh nền, mức LDL-C, nguy cơ tim mạch, chức năng gan thận, thuốc đang dùng kèm và khả năng dung nạp của từng cô bác để kê phù hợp.
Và hầu hết các thuốc nhóm statin này hiện nay đều có giá thành rất bình dân, nó cũng nằm trong danh mục bảo hiểm y tế nữa nên các cô bác có thể tiếp cận lâu dài mà không lo gánh nặng kinh tế.
* Nhược Điểm Và Những Mối Lo Ngại Khi Dùng Nhóm Thuốc Mỡ Máu Statin:
Tác dụng phụ trên cơ (Đau mỏi cơ, chuột rút):
Đây là điều các cô bác hay than phiền với con nhất. Nhiều bác bảo: “Lan ơi, sao từ ngày uống viên này bác thấy hai cái bắp chân nó cứ mỏi rã rời, đau nhức như vừa đi bộ mười cây số về ấy”.
Đúng là Statin có thể gây ra độc tính trên cơ, từ mức độ nhẹ là đau mỏi, chuột rút cho đến mức độ cực kỳ hiếm gặp nhưng nguy hiểm là tiêu cơ vân cấp tính (làm tế bào cơ bị hủy hoại, giải phóng chất độc vào máu gây suy thận). Tuy nhiên, cũng có rất nhiều trường hợp cô bác cũng có thể là bị đau khớp, đau cơ do tuổi tác hoặc do thoái hóa khớp trùng hợp vào thời điểm uống thuốc chứ không phải hoàn toàn do thuốc gây ra. Cái này cô bác cần theo dõi kỹ và báo lại người có chuyên môn.
Một số cô bác bảo là uống thuốc mỡ máu statin đau mỏi cơ tại sao uống CoQ10 lại thấy đỡ mỏi?
Thì chỗ này cô bác sẽ hiểu: Thuốc nhóm Statin ức chế men HMG-CoA reductase để giảm tạo cholesterol ở gan. Nhưng con đường này cũng tham gia tạo Coenzyme Q10 (CoQ10) . CoQ10 là một chất giúp tế bào — nhất là tế bào cơ và tim — tạo năng lượng.
Cơ thể có thể tự sản xuất CoQ10, nhưng nồng độ CoQ10 có xu hướng giảm theo tuổi. Một số người bị bệnh tim hoặc nếu cô bác đang dùng thuốc hạ mỡ máu nhóm statin thì cũng có thể bị giảm CoQ10 nên dễ bị đau mỏi cơ hơn.
Thật ra , CoQ10 có trong một số thực phẩm như thịt, cá, các loại hạt, nhưng lượng trong thực phẩm thường không đủ để làm tăng CoQ10 trong cơ thể nhiều. Vì vậy có một số bác uống statin bị mỏi cơ bổ sung CoQ10 đầy đủ lại thấy đỡ hơn là như vậy. Tuy nhiên hiệu quả sẽ tuỳ cơ địa từng người đáp ứng ra sao chứ không phải ai cũng giống ai.
Tăng men gan:
Statin chuyển hóa chủ yếu qua gan nên có thể làm tăng chỉ số men gan (ALT/AST) ở một số ít người. Thường mức tăng này nhẹ thôi, trường hợp nếu men gan tăng cao vượt quá 3 lần mức bình thường thì bác sĩ sẽ cần can thiệp điều chỉnh.
Làm tăng nhẹ đường huyết:
Statin có thể làm tăng nhẹ đường huyết hoặc chỉ số HbA1c ở một số người, và có liên quan đến tăng nhẹ nguy cơ khởi phát đái tháo đường type 2. Nguy cơ này thường gặp hơn ở những cô bác vốn đã có sẵn yếu tố nguy cơ như tiền đái tháo đường, thừa cân, béo bụng, tăng triglyceride, tăng huyết áp hoặc ít vận động.
Tuy nhiên, các khuyến cáo y khoa đều nhấn mạnh rằng: đối với người có nguy cơ tim mạch cao, lợi ích của statin trong việc giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và các biến cố tim mạch lớn thường vượt trội hơn nguy cơ làm tăng nhẹ đường huyết.
Vì vậy, mình không nên tự ý ngưng statin chỉ vì sợ tăng đường huyết, mà trong quá trình dùng nên kiểm tra đường huyết định kỳ, ăn uống hợp lý, vận động đều và trao đổi với bác sĩ nếu có lo lắng cô bác nhé.
Nguy cơ tương tác thuốc cao:
Một số thuốc nhóm statin (đặc biệt là simvastatin, lovastatin hay mức độ thấp hơn là atorvastatin) được chuyển hóa qua một loại men gan tên là CYP3A4. Nếu cô bác uống chung với các thuốc có khả năng ức chế men này, chẳng hạn một số thuốc tim mạch (như amiodarone, diltiazem và verapamil …), thuốc kháng nấm azole (như itraconazole, ketoconazole, voriconazole, posaconazole…) thuốc kháng sinh nhóm macrolide (như erythromycin, clarithromycin) làm nồng độ statin trong máu có thể tăng lên.
Khi nồng độ statin tăng quá cao, nguy cơ tác dụng phụ trên cơ sẽ tăng, biểu hiện bằng đau cơ, yếu cơ, viêm cơ; nặng hơn có thể dẫn đến tiêu cơ vân. Tiêu cơ vân làm các chất từ cơ, phóng thích vào máu và có thể gây tổn thương thận, thậm chí suy thận cấp.
Vì vậy cô bác không nên tự ý phối hợp thuốc và cần báo cho bác sĩ hoặc dược sĩ biết tất cả thuốc đang sử dụng nhé!
2. NHÓM 2: EZETIMIBE – THUỐC UỐNG HỖ TRỢ HẠ LDL, THƯỜNG PHỐI HỢP VỚI STATIN
Nhóm thứ hai là ezetimibe. Đây là thuốc uống, thường dùng liều 10 mg mỗi ngày, và hay được phối hợp với statin.
Tên thuốc phổ biến: Ezetimibe (liều thông thường là 10mg mỗi ngày). Trên thị trường hiện nay, để tiện cho cô bác đỡ phải uống nhiều viên, các hãng dược hay bào chế dạng viên phối hợp “2 trong 1”, tức là trong một viên thuốc có trộn sẵn cả Statin và Ezetimibe luôn .
Ví dụ cô bác thấy các tên biệt dược là Atozet (chứa ezetimibe và atorvastatin) hoặc Rosuzet (chứa Ezetimibe + Rosuvastatin)…
Cơ chế hoạt động:
Nếu statin làm giảm sản xuất cholesterol tại gan, thì ezetimibe lại làm giảm hấp thu cholesterol ở ruột.
Ở ruột non của mình có một “cánh cổng” chuyên vận chuyển cholesterol từ lòng ruột vào cơ thể. Cánh cổng này tên chuyên môn là NPC1L1. Ezetimibe sẽ ức chế cánh cổng này, từ đó làm giảm hấp thu cholesterol tại ruột non.
Điểm hay là cholesterol trong ruột không chỉ đến từ đồ ăn bên ngoài như thịt mỡ, nội tạng, lòng đỏ trứng, đồ chiên rán.
Một phần lớn cholesterol trong ruột còn đến từ dịch mật do cơ thể tiết xuống ruột. Vì vậy, dù cô bác đã ăn kiêng hơn,thì ezetimibe vẫn có thể có tác dụng vì thuốc làm giảm hấp thu cả cholesterol từ thức ăn và cholesterol từ dịch mật quay trở lại cơ thể.
Nói dễ hiểu: statin giảm “nguồn sản xuất” ở gan, còn ezetimibe giảm “nguồn hấp thu” ở ruột. Hai cơ chế này bổ sung cho nhau, nên ezetimibe thường được dùng kèm khi statin chưa đưa LDL-C về mức bác sĩ mong muốn.
Ưu điểm của ezetimibe là dễ dùng, ít gây đau cơ hơn statin, ít tương tác hơn nhiều thuốc khác, và phù hợp khi LDL-C chưa đạt mục tiêu dù đã dùng statin. Nghiên cứu IMPROVE-IT trên bệnh nhân sau hội chứng vành cấp cho thấy thêm ezetimibe vào simvastatin giúp LDL-C giảm thêm và giảm biến cố tim mạch so với chỉ dùng statin đơn thuần.
Tuy nhiên, nhược điểm của ezetimibe là hiệu quả khi dùng đơn độc không cao. Nếu cô bác không uống statin mà chỉ dùng một mình ezetimibe, mức giảm LDL-C thường không mạnh bằng statin cường độ trung bình hoặc cường độ cao. Bởi vì cholesterol trong cơ thể không chỉ đến từ thức ăn. Gan cũng tự sản xuất cholesterol mà Ezetimibe chủ yếu chặn ở ruột, nên nếu chỉ chặn đường hấp thu ở ruột mà không tác động vào phần gan tự sản xuất, hiệu quả hạmỡ xấu LDL-C thường sẽ có giới hạn, không được cao.
Cho nên, trong nhiều trường hợp mỡ xấu LDL-C cao hoặc nguy cơ tim mạch cao, ezetimibe giống như một “người phụ bếp giỏi”, hỗ trợ rất đắc lực cho “bếp trưởng” statin. Nhưng nếu dùng một mình, ezetimibe thường không đủ mạnh để gánh toàn bộ việc điều trị, trừ khi người bệnh không dung nạp statin hoặc bác sĩ có lý do riêng để dùng đơn độc.
Bên cạnh đó thì Ezetimibe nhìn chung là dung nạp khá tốt nhưng cũng vẫn có thể gây rối loạn tiêu hóa nhẹ, đau bụng, tiêu chảy và mệt ở một số người dùng.
Cô bác nhớ giúp con: statin giống như người giảm sản xuất cholesterol ở gan, còn ezetimibe giống như người giảm hấp thu cholesterol ở ruột. Hai thuốc này đi cùng nhau trong nhiều trường hợp vì cơ chế bổ sung cho nhau.
Nếu trong đơn của cô bác có thuốc phối hợp statin + ezetimibe, cô bác đừng tự ý tách thuốc, bỏ một thuốc, hoặc đổi sang loại khác chỉ vì thấy LDL-C đã giảm. Việc điều chỉnh thuốc phải dựa vào xét nghiệm, bệnh nền và nguy cơ tim mạch cô bác nhé!
LỜI NHẮN:
Livestream này khá là dài, hôm nay con mới chia sẻ tới đây, phần 2 tiếp về các loại thuốc mỡ máu cụ thể và ưu nhược điểm từng loại ra sao, có tác dụng phụ gì khi dùng không thì buổi sau con xin chia sẻ tiếp chi tiết các nhóm thuốc tiếp theo ạ!
Các cô bác có thể xem lại buổi livestream trực tiếp phần 1 tại đây ạ:
Nếu còn thắc mắc nào về mỡ máu cao, chưa hiểu chỉ số, chưa biết cách kiểm soát tại nhà ra sao hoặc còn vấn đề nào về sức khoẻ cần tư vấn kỹ hơn thì cô bác có thể nhắn rõ tình trạng của cô bác qua Zalo con luôn sẵn sàng hỗ trợ cho các cô bác ạ!
Zalo Ds. Lan: 0981 741 388
Con chúc cô bác luôn nhiều sức khoẻ ạ
Ngoài ra con đã dành nhiều tâm huyết tạo ra cuốn “Sổ tay mỡ máu”. Trong cuốn sổ tay này, Lan hướng dẫn cô bác rất tỉ mỉ, cặn kẽ về cách ăn uống đúng cách, tập luyện đều đặn để kiểm soát mỡ máu hiệu quả ngay tại nhà.
Cô bác anh chị nào muốn nhận sổ tay này thì có thể vào đây để tải về miễn phí ạ: https://www.duocsilan.vn/sotaymomau/?utm_source=blog
