Có những chuyện trong đời tưởng nhỏ như cái kim, nhưng lơ là một chút lại thành chuyện lớn như cái cột nhà, cô bác ạ.
Tắm rửa là việc ngày nào mình cũng làm. Từ trẻ đến già, ai cũng nghĩ: “Ôi dào, tắm thì có gì mà phải học”. Nhưng làm Dược sĩ, gặp nhiều cô bác lớn tuổi, Lan càng thấm một điều: phòng tắm đôi khi lại là nơi dễ xảy ra chuyện nhất trong nhà.
Không phải Lan nói để làm cô bác sợ đâu. Nhưng sau 50 tuổi, nhất là sang tuổi 60, 70, cơ thể mình không còn như hồi đôi mươi nữa. Tim cũng đã mỏi hơn, mạch máu cũng kém mềm mại hơn, huyết áp cũng lên xuống thất thường như trời tháng ba, sáng nắng chiều mưa.
Lan còn nhớ mãi một câu chuyện buồn từ hồi còn đi học cấp hai. Khi ấy, có một thầy giáo dạy Sinh học trong trường. Thầy hiền lành, thương học trò, nhà có hai người con. Cô con gái đã đi lấy chồng xa, còn anh con trai mới ngoài hai mươi, khỏe mạnh, cao ráo, đá bóng chạy băng băng ngoài sân.
Một hôm, anh đi đá bóng về, mồ hôi nhễ nhại, áo ướt sũng dính vào lưng. Về đến nhà, anh bật quạt vù vù cho mát, ngồi nghỉ một lát rồi vào tắm. Tắm xong, anh lên giường nằm. Bố mẹ thấy con mệt, tưởng con ngủ say nên không gọi dậy ăn cơm.
Thế mà đến tối mịt, mẹ vào gọi mãi không thấy con thưa. Gọi một lần, hai lần, rồi lay người con, vẫn im lìm. Cả nhà hốt hoảng đưa đi cấp cứu, nhưng bác sĩ nói anh đã mất trước đó rồi.
Một người trẻ khỏe còn không chịu nổi cú thay đổi nóng lạnh đột ngột, huống chi cô bác ngoài 50, ngoài 60, khi mạch máu đã yếu hơn, tim đã không còn dẻo dai như trước. “Cẩn tắc vô áy náy”, chuyện tắm rửa tưởng nhỏ nhưng mình phải biết để tránh.
Sai lầm đầu tiên mà rất nhiều cô bác mắc phải là thích tắm nước thật nóng. Có bác bảo: “Phải nóng bốc hơi nghi ngút mới đã, mới sạch, mới ra mồ hôi”. Nhưng nước quá nóng làm mạch máu dưới da giãn ra nhanh. Máu dồn ra da nhiều hơn, huyết áp có thể tụt xuống, tim phải đập thình thịch để bơm máu.
Tắm xong bước ra gặp gió lạnh, mạch máu lại co rút đột ngột, huyết áp có thể vọt lên như con ngựa bất kham. Với người có tăng huyết áp, mỡ máu, xơ vữa mạch máu, bệnh tim mạch hay thiếu máu não, đây là điều rất nguy hiểm.
Cô bác chỉ nên tắm nước ấm vừa, khoảng 37–40 độ C. Nước chạm vào da thấy ấm êm, dễ chịu, không nóng rát là được. Tắm xong lau người thật khô, mặc áo quần ấm rồi hãy bước ra ngoài, đừng để cơ thể đang nóng hầm hập mà gặp lạnh cái “xoẹt”.
Sai lầm thứ hai là kỳ cọ quá mạnh. Nhiều cô bác mình hay có thói quen lấy khăn dày, bông tắm cứng, thậm chí đá kỳ, chà đến khi da đỏ lựng mới yên tâm là sạch. Nhưng da người cao tuổi mỏng lắm cô bác ạ, có khi chỉ mong manh như tờ giấy dó. Lớp dầu tự nhiên bảo vệ da cũng ít đi nhiều.
Mình càng kỳ mạnh, càng làm mất đi “tấm áo giáp” cuối cùng của da. Những vết xước li ti mắt thường không thấy có thể khiến da khô, ngứa, viêm, nhiễm trùng.
Tắm là để sạch, không phải để “đánh trận” với làn da của mình. Cô bác chỉ cần dùng khăn mềm, xoa nhẹ nhàng, nhất là vùng cẳng chân, cánh tay, lưng, nơi da dễ khô và dễ ngứa.
Sai lầm thứ ba là ăn no xong đi tắm ngay. Khi mình vừa ăn xong, máu đang được dồn về dạ dày để tiêu hóa. Nếu lúc đó lại tắm nước ấm, máu tiếp tục chạy ra da để điều hòa thân nhiệt. Thành ra dạ dày cũng cần máu, da cũng cần máu, còn não thì dễ bị thiếu tạm thời.
Cô bác có thể thấy lâng lâng, chóng mặt, buồn nôn, đứng không vững. Mà trong phòng tắm nền trơn, chỉ cần “oạch” một cái là nguy hiểm vô cùng.
Lan mong cô bác nhớ câu này: ăn no không tắm ngay. Tốt nhất nghỉ nhẹ nhàng 30–60 phút rồi hãy tắm. Bữa nào ăn quá no, nhiều thịt cá, dầu mỡ, hoặc cô bác vốn hay chóng mặt, huyết áp thấp, thì chờ lâu hơn một chút.
Sai lầm thứ tư là tắm quá muộn. Nhiều cô bác cả ngày bận bịu, chăm cháu, cơm nước, dọn dẹp, đến tối muộn mới tắm. Có người nghĩ tắm sạch rồi ngủ cho dễ chịu. Nhưng sau 8–9 giờ tối, cơ thể bắt đầu chuyển sang chế độ nghỉ ngơi. Nhịp tim chậm lại, huyết áp hạ xuống, thân nhiệt cũng giảm dần.
Nếu lúc này mình đi tắm, nhất là tắm nước nóng rồi lại bước ra gặp lạnh, tim mạch phải “tăng ca” bất ngờ.
Không phải cứ tắm muộn là đột quỵ, nhưng với người có bệnh nền, sự dao động nóng lạnh, huyết áp, nhịp tim có thể làm cơ thể choáng váng, hồi hộp, thậm chí khởi phát biến cố tim mạch.
Vì thế, cô bác nên tắm sớm hơn, tốt nhất là chiều hoặc đầu tối. Đi thể dục về cũng đừng tắm ngay, hãy ngồi nghỉ cho ráo mồ hôi, thở đều, người ổn hẳn rồi hãy tắm.
Sai lầm thứ năm là phòng tắm kín mít, trơn trượt. Mùa lạnh, cô bác sợ gió nên đóng cửa kín bưng. Nước nóng bốc hơi ùng ục, hơi nước mờ mịt, không khí ngột ngạt. Người già thiếu oxy một chút thôi đã dễ mệt, dễ choáng. Thêm nền gạch ướt trơn như đổ mỡ, chỉ cần sảy chân là có thể gãy xương, chấn thương đầu, nằm một chỗ rồi sinh đủ biến chứng.
Bởi vậy, phòng tắm phải đủ sáng, có thông khí, có thảm chống trượt. Nhà có người cao tuổi nên lắp thêm thanh vịn và ghế tắm. Đừng ngại cô bác ạ. Cái thanh vịn không làm mình già đi, nó chỉ giúp mình an toàn hơn.
Lan thường dặn các cô bác nhớ công thức đơn giản là 3–3–3. Người lớn tuổi không nhất thiết ngày nào cũng tắm toàn thân bằng xà phòng. Khoảng 3 lần mỗi tuần là vừa, những ngày còn lại lau người bằng khăn ấm ở vùng nách, bẹn, bàn chân là sạch sẽ rồi. Nước tắm nên ấm vừa, khoảng 38 độ là đẹp, không nóng rát. Và sau khi tắm xong, trong vòng 3 phút, khi da còn hơi ẩm, cô bác bôi kem dưỡng hoặc dầu dưỡng nhẹ để giữ ẩm, tránh khô nẻ, ngứa ngáy.
Còn vài điều Lan tha thiết nhắc thêm. Khi đi tắm, cô bác đừng chốt cửa quá kỹ. Hãy để điện thoại trong túi chống nước hoặc trên kệ thấp, nơi mình có thể với được nếu không may bị ngã. Nếu sống một mình, trước khi tắm nên nhắn cho con cháu hoặc hàng xóm thân thiết một câu. Nghe thì hơi phiền, nhưng “phòng bệnh hơn chữa bệnh”, đôi khi một tin nhắn nhỏ lại cứu được cả mạng người.
Và nếu đang tắm mà thấy hoa mắt, tim đập thình thịch, buồn nôn, người bủn rủn, cô bác đừng cố đứng, đừng cố với khăn, đừng cố bước ra ngoài. Hãy ngồi thụp xuống ngay, hoặc nằm nghiêng sang một bên rồi gọi người hỗ trợ.
Tắm đúng là để sạch thân, nhẹ người, ngủ ngon. Nhưng tắm sai thì có thể thành tai họa. Sau 50 tuổi, mình thương con cháu thì trước hết phải biết giữ mình. Cái gì thay đổi được thì mình thay đổi, cái gì phòng được thì mình phòng.
Cô bác đọc đến đây, tối nay nhớ nhìn lại phòng tắm nhà mình một lượt nhé. Một tấm thảm chống trượt, một cái ghế tắm, một thói quen không tắm muộn, không tắm quá nóng… nhỏ thôi, nhưng là cách mình tự che ô cho sức khỏe của mình trước cơn mưa bất chợt của tuổi già.
Và nếu cô bác thấy bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ về tường hoặc gửi cho bố mẹ, vợ chồng, anh chị em trong nhà. Biết đâu chỉ một lần đọc được, một người thân của mình sẽ tránh được một cú ngã, một cơn choáng, hay một biến cố đáng tiếc trong phòng tắm.
Vì sự thay đổi trong sức khoẻ của cô bác,
~duocsilan
