Thực Phẩm Tốt Cho Sức Khoẻ
7 dấu hiệu nhận biết sớm đại tràng co thắt mà bạn không ngờ tới
Th8
Đại tràng co thắt là rối loạn chức năng ruột già thường gặp, gây đau bụng, rối loạn đi tiêu, đầy hơi dù nội soi không phát hiện tổn thương. Hôm nay, Dược sĩ Lan sẽ giúp cô bác nhận diện 7 dấu hiệu sớm của đại tràng co thắt để mình biết rõ nguyên nhân và cải thiện đúng cách.
Tại sao nhiều người không biết mình mắc đại tràng co thắt?
Đại tràng co thắt ảnh hưởng đến khoảng 11–17% người Việt. Tuy nhiên, rất nhiều cô bác, anh chị không hề biết mình mắc bệnh.
Triệu chứng ban đầu thường nhẹ. Người bệnh dễ nhầm với rối loạn tiêu hóa thông thường như đầy bụng, táo bón hay tiêu chảy.
Khi đi nội soi hay xét nghiệm, kết quả thường “bình thường”. Không phát hiện tổn thương rõ rệt nên dễ bỏ qua.
Hậu quả là nhiều người sống chung với đau bụng, rối loạn đi tiêu kéo dài, giảm cân nhẹ, mất ngủ triền miên… mà không biết nguyên nhân thực sự.
Vậy làm sao để phân biệt đại tràng co thắt với các bệnh tiêu hóa khác? Cô bác hãy theo dõi phần sau để hiểu rõ và xử lý đúng cách.
Đại tràng co thắt là gì và vì sao gây khó chịu kéo dài?
Đại tràng co thắt, hay còn gọi là hội chứng ruột kích thích (IBS), là một rối loạn chức năng của ruột già. Bệnh không phải do viêm, cũng không gây tổn thương thực thể.
Khi nội soi, ruột trông hoàn toàn bình thường. Không có loét, không có u. Nhưng người bệnh vẫn gặp nhiều triệu chứng rõ rệt như đau bụng, đầy hơi, rối loạn đi tiêu kéo dài.
Nguyên nhân chính là do ruột co bóp bất thường. Lúc nhanh, lúc chậm khiến nhịp đi tiêu thay đổi liên tục. Ngoài ra, ruột còn nhạy cảm quá mức. Chỉ một ít hơi hay thức ăn cũng gây cảm giác khó chịu.
Căng thẳng, lo âu cũng làm tình trạng nặng hơn. Khi stress, tín hiệu từ não kích thích ruột co thắt nhiều, gây đau và rối loạn đi tiêu.
Đại tràng co thắt thường gặp ở người từ 30 đến 60 tuổi. Nhưng người già và cả người trẻ cũng có thể mắc.
Bệnh không gây nguy hiểm đến tính mạng. Tuy nhiên, nó làm giảm rõ rệt chất lượng sống: ăn uống kém ngon, ngủ không yên, mệt mỏi kéo dài.
7 DẤU HIỆU NHẬN BIẾT SỚM ĐẠI TRÀNG CO THẮT
1. Đau bụng âm ỉ hoặc quặn từng cơn, giảm sau khi đi ngoài
Đây là dấu hiệu sớm và rất điển hình của đại tràng co thắt. Cơn đau thường xuất hiện ở vùng bụng dưới hoặc quanh rốn. Đau có thể âm ỉ kéo dài hoặc quặn từng cơn, kèm cảm giác mót rặn.
Triệu chứng thường xuất hiện sau bữa ăn khoảng 30–60 phút. Sau khi đi ngoài, cơn đau giảm rõ rệt hoặc hết hẳn.
Nguyên nhân là do ruột co bóp bất thường. Khi co quá mạnh, áp lực trong lòng ruột tăng lên và gây đau. Khi đẩy được phân hoặc khí ra ngoài, áp lực giảm nên cơn đau cũng biến mất.
Dấu hiệu này giúp phân biệt với bệnh khác. Đau dạ dày thường ở vùng thượng vị, không giảm sau khi đi tiêu. Viêm đại tràng có thể kèm sốt hoặc đi ngoài ra máu.
Trong khi đó, đại tràng co thắt không gây tổn thương thực thể. Kết quả nội soi hoàn toàn bình thường.
👉 Nếu cô bác đang quan tâm đến vấn đề viêm loét dạ dày tá tràng, hãy đọc thêm bài viết 5 điều giúp cải thiện viêm loét dạ dày tá tràng mà ai cũng nên biết sớm
https://duocsilan.com/cach-cai-thien-viem-loet-da-day-ta-trang/
2. Rối loạn đi tiêu: táo bón, tiêu chảy hoặc xen kẽ cả hai
Đại tràng co thắt thường gây rối loạn đi tiêu khó lường. Có người bị táo bón kéo dài. Đi tiêu dưới 3 lần mỗi tuần, phân nhỏ, rắn và rất khó đi. Có người lại bị tiêu chảy. Đi hơn 3 lần mỗi ngày, phân lỏng, nát, không thành khuôn.
Nhiều trường hợp bị cả hai trạng thái luân phiên. Vài ngày táo bón, rồi vài ngày tiêu chảy. Gây khó chịu liên tục, kéo dài dai dẳng.
Nguyên nhân là do ruột co bóp thất thường. Co quá nhanh khiến nước chưa kịp hấp thu, gây tiêu chảy. Co chậm thì phân bị khô, gây táo bón.
Dấu hiệu này khác với tiêu chảy do nhiễm khuẩn. Nhiễm khuẩn thường đi kèm sốt, phân nhiều nước. Còn táo bón mạn tính thì ít khi gây đau bụng đặc hiệu.
3. Đi ngoài nhiều lần nhưng lượng phân rất ít
Người bị đại tràng co thắt có thể đi tiêu 3–5 lần mỗi ngày. Nhưng mỗi lần chỉ ra một ít phân. Cảm giác đi xong vẫn còn “tồn đọng”. Mót rặn liên tục, gây mệt mỏi và rất phiền toái.
Nguyên nhân là do ruột nhạy cảm bất thường. Ruột gửi tín hiệu sai lệch dù trong bụng không còn nhiều phân.
Triệu chứng này dễ nhầm với viêm trực tràng hoặc polyp. Hai bệnh này cũng gây mót rặn nhưng thường có kèm máu hoặc dịch nhầy đỏ. Trong khi đó, đại tràng co thắt không có máu và nội soi vẫn bình thường.
4. Đầy hơi, chướng bụng sau ăn
Sau khi ăn, người bị đại tràng co thắt dễ bị đầy hơi. Bụng phình to như có khí ứ đọng. Cảm thấy tức bụng, phải xì hơi nhiều lần mới dễ chịu.
Một số người còn bị ợ hơi, khó tiêu dù không ăn quá nhiều. Nguyên nhân là do ruột co bóp không đều khiến khí không được đẩy đi. Đồng thời, vi sinh vật trong ruột sinh hơi nhiều do mất cân bằng.
Triệu chứng này khác với trào ngược dạ dày. Trào ngược thường gây ợ chua. Còn trong đại tràng co thắt, đầy hơi đi kèm rối loạn đi tiêu và thường giảm sau khi xì hơi.
5. Phân có chất nhầy nhưng không có máu
Người bị đại tràng co thắt thường thấy phân có chất nhầy. Chất nhầy thường có màu trắng trong hoặc vàng nhạt. Có thể bám quanh phân hoặc ra riêng lẻ. Tuy nhiên, không có máu đỏ hay máu đen kèm theo.
Nguyên nhân là do ruột co bóp mạnh. Lớp niêm mạc sẽ tăng tiết chất nhầy để bảo vệ và bôi trơn thành ruột.
Triệu chứng này khác với viêm đại tràng. Viêm thường có nhầy lẫn máu hoặc mủ. Nếu là ung thư đại trực tràng, có thể kèm nhầy máu, sụt cân nhanh và thiếu máu.
Trong khi đó, đại tràng co thắt không gây tổn thương thực thể. Kết quả nội soi thường hoàn toàn bình thường.
6. Triệu chứng nặng hơn khi căng thẳng, lo âu
Khi căng thẳng hoặc lo lắng, người bị đại tràng co thắt sẽ thấy triệu chứng nặng hơn. Đau bụng tăng, mót rặn nhiều và đi tiêu thất thường hơn.
Ngược lại, khi tinh thần thoải mái, triệu chứng sẽ giảm rõ rệt. Nguyên nhân là do IBS liên quan đến “trục não – ruột”. Khi stress, hormone cortisol tăng. Điều này kích thích ruột co bóp bất thường.
Khác với viêm đại tràng hay nhiễm khuẩn. Những bệnh này ít bị ảnh hưởng bởi trạng thái tinh thần.
7. Không có dấu hiệu nguy hiểm như sụt cân, sốt, thiếu máu
Người mắc đại tràng co thắt thường không bị sụt cân nhanh hay thiếu máu. Cân nặng có thể giảm nhẹ do ăn uống kém. Nhưng không giảm đột ngột như ung thư đường tiêu hóa.
Bệnh cũng không gây sốt cao kéo dài. Không làm người bệnh mệt mỏi do mất máu.
Vì IBS không gây viêm hay tổn thương ruột nên không gây chảy máu. Điều này giúp phân biệt với ung thư đại trực tràng và viêm đại tràng – hai bệnh thường có sốt, máu trong phân hoặc thiếu máu rõ rệt.
Nguyên nhân thường gặp và yếu tố làm nặng bệnh
1. Ăn uống thất thường, thiếu khoa học
Đại tràng co thắt dễ trở nên nặng hơn nếu cô bác ăn uống không điều độ. Bỏ bữa hoặc ăn không đúng giờ làm rối loạn nhịp sinh học. Hệ tiêu hóa bị ảnh hưởng, ruột co bóp thất thường hơn.
Ăn nhiều đồ chiên rán, cay nóng hoặc nhiều dầu mỡ dễ kích thích thành ruột. Khi đó, triệu chứng đau bụng, đầy hơi và rối loạn đi tiêu sẽ rõ hơn.
Dùng nhiều cà phê, trà đặc, nước ngọt có gas hoặc rượu bia cũng không tốt. Những thức uống này kích thích thần kinh ruột, dễ gây tiêu chảy và khó chịu.
Ăn quá nhanh, nhai không kỹ cũng là nguyên nhân. Dạ dày và ruột phải làm việc nhiều hơn, gây quá tải và dễ kích hoạt triệu chứng.
Nhiều người bệnh chia sẻ rằng chỉ cần ăn một bữa lẩu cay, hay uống 2–3 ly cà phê liên tục, là hôm sau đau bụng, đi ngoài thất thường ngay. Điều này cho thấy ăn uống thiếu khoa học có thể khiến đại tràng co thắt bùng phát nhanh chóng.
2. Căng thẳng kéo dài, lo âu, mất ngủ
Căng thẳng là yếu tố kích hoạt mạnh triệu chứng đại tràng co thắt. Khi lo lắng, trục não – ruột bị kích thích. Ruột co bóp mạnh và trở nên nhạy cảm bất thường.
Mất ngủ kéo dài hoặc làm việc dưới áp lực cao cũng khiến ruột dễ phản ứng. Nhiều người chia sẻ, chỉ cần suy nghĩ nhiều hoặc áp lực công việc tăng là bụng đau, đi ngoài nhiều lần.
Một cô bác từng nói: “Nghỉ Tết thì bụng yên, nhưng đi làm lại là đau bụng và rối loạn tiêu hóa ngay.” Điều này cho thấy tinh thần ảnh hưởng rõ đến triệu chứng.
3. Nhạy cảm đường ruột bẩm sinh
Một số người sinh ra đã có ruột nhạy cảm. Họ dễ bị đau bụng chỉ vì thay đổi thời tiết, ăn đồ lạ hoặc lo lắng nhẹ.
Đây là yếu tố cơ địa nên khó phòng tránh. Cùng ăn một món, người này không sao, người kia lại bị đầy bụng, rối loạn đi tiêu.
Nhóm này thường bị đại tràng co thắt từ khi còn trẻ. Bệnh hay tái phát khi gặp stress hoặc thay đổi môi trường sống.
4. Rối loạn hệ vi sinh đường ruột
Người bị đại tràng co thắt thường có hệ vi sinh đường ruột mất cân bằng. Nguyên nhân là do dùng kháng sinh dài ngày. Lợi khuẩn giảm, gây khó tiêu và rối loạn nhu động ruột.
Sau các đợt tiêu chảy hoặc ngộ độc thực phẩm, ruột cũng dễ bị kích ứng. Thiếu lợi khuẩn làm ruột nhạy hơn với thức ăn. Từ đó gây đầy hơi, tiêu chảy hoặc táo bón thất thường.
5. Các yếu tố khác làm triệu chứng nặng hơn
Một số thực phẩm dễ sinh hơi như đậu, bắp cải, hành tây, sữa (ở người không dung nạp lactose) có thể làm bụng đầy chướng. Chúng khiến đại tràng co thắt dễ tái phát.
Thói quen sinh hoạt thay đổi đột ngột như đi du lịch, lệch múi giờ, ăn ngủ thất thường cũng dễ khiến bệnh bùng phát.
Phụ nữ thường nhạy cảm hơn với IBS. Trong kỳ kinh nguyệt, nội tiết tố thay đổi làm ruột co bóp nhiều hơn. Triệu chứng sẽ rõ rệt hơn vào những ngày này.
Chế độ ăn hỗ trợ cải thiện triệu chứng đại tràng co thắt
Với người bị đại tràng co thắt, ăn uống đúng cách sẽ giúp giảm rõ triệu chứng. Cô bác nên chọn thực phẩm dễ tiêu, ít kích thích và không gây đầy hơi.
Nên ăn rau xanh mềm như bí đỏ, mồng tơi, rau ngót. Trái cây ít acid như chuối chín, đu đủ, táo cũng rất tốt cho đường ruột.Tinh bột dễ tiêu như cơm trắng, khoai lang hấp hoặc cháo là lựa chọn an toàn.
Thêm vào đó, nên bổ sung thực phẩm chứa probiotic tự nhiên. Ví dụ như sữa chua men sống hoặc kefir.
Ngược lại, cần tránh các món chiên rán, cay nóng và nhiều dầu mỡ. Cà phê, rượu bia và nước ngọt có gas cũng nên hạn chế. Những thức uống này kích thích thần kinh ruột và dễ gây đau bụng, tiêu chảy.
Nếu cô bác không dung nạp lactose thì nên tránh sữa động vật. Ngoài ra, cần kiêng các món dễ sinh hơi như đậu, hành tây, bắp cải. Những thực phẩm này có thể làm triệu chứng đại tràng co thắt nặng hơn.
Mẹo giảm stress giúp ổn định đại tràng co thắt
Để giảm triệu chứng đại tràng co thắt, cô bác nên ngủ đủ 7–8 tiếng, tốt nhất trước 23h. Nên vận động nhẹ như đi bộ, yoga hoặc thở sâu mỗi ngày.
Giảm căng thẳng bằng cách nghe nhạc, đọc sách, nghỉ ngơi ngắn giữa giờ. Tránh để đầu óc chịu áp lực kéo dài.
Không nên ăn khi đang lo lắng hoặc ngay trước khi họp. Tách biệt giờ ăn và giờ làm việc căng thẳng giúp ruột hoạt động ổn định hơn.
Tổng kết và lời khuyên dành cho người bị đại tràng co thắt
Nếu cô bác có từ 2–3 trong số 7 dấu hiệu kể trên và kéo dài trên 2 tháng, rất có thể đang mắc đại tràng co thắt. Bệnh không nguy hiểm đến tính mạng. Tuy nhiên, nếu không xử lý sớm, nó có thể gây khó chịu kéo dài.
Người bệnh thường bị đau bụng bất chợt giữa giờ làm. Mất ngủ do đầy hơi, chướng bụng. Ăn uống kém ngon và tinh thần mệt mỏi. Lâu dần, chất lượng cuộc sống bị giảm rõ rệt.
Để kiểm soát tốt hơn, cô bác nên:
1️⃣ Đi khám chuyên khoa tiêu hóa để loại trừ bệnh lý nguy hiểm.
2️⃣ Ăn uống điều độ. Tránh đồ cay, nhiều dầu mỡ, rượu bia. Tăng cường rau xanh và chất xơ hòa tan.
3️⃣ Ngủ đủ, giảm căng thẳng và duy trì vận động nhẹ nhàng mỗi ngày.
4️⃣ Bổ sung men vi sinh chất lượng để hỗ trợ tiêu hóa và cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột.
Nếu chưa biết bắt đầu từ đâu, cô bác có thể liên hệ trực tiếp với Dược sĩ Lan. Dược sĩ sẽ tư vấn cụ thể và hỗ trợ miễn phí.
Cô bác sẽ được hướng dẫn cách nhận biết đại tràng co thắt. Đồng thời biết cách phân biệt với bệnh lý khác, lựa chọn thực đơn phù hợp và chăm sóc tại nhà. Ngoài ra, còn được tư vấn cách bổ sung men vi sinh đúng cách.
📲 Zalo Dược sĩ Lan: 0988.947.188. Cô bác có thể gửi tin nhắn hoặc hình ảnh kết quả xét nghiệm, nội soi để được hỗ trợ chính xác hơn.
Đừng để những cơn đau bụng âm ỉ hay việc phải đi ngoài nhiều lần làm đảo lộn cuộc sống. Hiểu đúng bệnh và xử lý sớm sẽ giúp cô bác sống khỏe, ăn ngon, tinh thần thoải mái. Quan trọng nhất là không còn nỗi lo về đại tràng co thắt.
Nguồn tham khảo: https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/irritable-bowel-syndrome/symptoms-causes/syc-20360016
