Phòng đột quỵ không tốn 1 xu: Hãy bắt đầu từ một tép tỏi 

Hôm trước, dược sĩ đứng bếp, nghe tiếng chảo nóng xèo xèo, mùi tỏi phi thơm nức nở bay khắp gian nhà, tự nhiên lại nhớ câu mẹ hay nói ngày xưa: 

“Nhà có tỏi, trong bếp có thuốc con ạ.”

Ngày ấy còn bé, ds chỉ nghĩ tỏi là thứ gia vị cho món rau muống xào thêm thơm, bát nước chấm thêm đậm, nồi cá kho thêm dậy mùi. Nhưng lớn lên càng làm nghề, càng gặp nhiều cô bác sau tuổi 50, càng thấy ông bà mình nói không sai: phòng bệnh hơn chữa bệnh, nhiều khi sức khoẻ bắt đầu từ những điều rất nhỏ, giống như một tép tỏi nằm lặng lẽ trong góc bếp. 

Rất nhiều cô bác nhắn hỏi ds về cách phòng đột quỵ, ăn gì, uống gì để phòng đột quỵ. Có lẽ cô bác đã chứng kiến rất nhiều ca đột quỵ bất ngờ, có thể là hàng xóm hay thậm chí là người thân của mình và không mong muốn điều đó xảy đến với mình. 

Lan rất hiểu điều đó. Nhưng cô bác ạ, phòng đột quỵ không phải lúc nào cũng bắt đầu từ những thứ đắt tiền. Không phải cứ thuốc bổ ngoại, thực phẩm chức năng tiền triệu mới là tốt. Có những việc không tốn một xu nhưng hiệu quả cũng chẳng thua kém, chỉ cần mình chịu thay đổi từng chút: ăn nhạt hơn, đi bộ đều hơn, ngủ sớm hơn, bớt cáu giận hơn và trong bữa cơm hằng ngày, biết dùng những gia vị tốt như tỏi cho đúng cách. 

Cô bác cứ hình dung mạch máu của mình như đường ống dẫn nước trong nhà. Ống mềm, sạch, thông thoáng thì nước chảy róc rách, nhẹ nhàng. Nhưng ống mà cứng, hẹp, bám cặn thì nước bị dồn ứ, máy bơm phải gồng lên. Trái tim mình cũng thế. Khi huyết áp cao, mỡ máu xấu bám vào thành mạch, mạch máu viêm âm ỉ, thì tim phải việc vất vả hơn. Lâu ngày, nguy cơ nhồi máu cơ tim, tắc mạch não, đột quỵ sẽ tăng lên. 

Tỏi không phải thần dược. Dược sĩ nói ngay từ đầu như vậy để cô bác không hiểu sai. Nhưng tỏi là một người bạn nhỏ của mạch máu nếu mình biết dùng đúng. 

Trong tỏi có những hợp chất lưu huỳnh, trong đó có allicin, tạo nên mùi hăng rất đặc trưng. Cái mùi hăng hăng, cay cay ấy không chỉ làm món ăn thơm hơn, mà còn được nghiên cứu là có thể hỗ trợ sức khoẻ tim mạch. 

Một phân tích trên người tăng huyết áp cho thấy các chế phẩm từ tỏi có thể giúp giảm huyết áp tâm thu trung bình khoảng 8,3 mmHg và huyết áp tâm trương khoảng 5,5 mmHg. Con số ấy nghe có vẻ khô khan, nhưng với người huyết áp cao, giảm được vài mmHg cũng là điều đáng quý, giống như bớt được một phần áp lực đang đè lên thành mạch. 

Tỏi cũng được quan tâm vì ảnh hưởng đến tiểu cầu. TIểu cầu giống như đội thợ vá đường trong máu. Khi mình đứt tay, tiểu cầu kéo đến bịt vết thương, rất cần thiết. Nhưng nếu tiểu cầu kết dính quá mức trong lòng mạch, nhất là nơi đã có mảng xơ vữa, nó có thể tạo thành cục máu đông. Cục máu đông làm tắc mạch máu nuôi tim thì nguy cơ nhồi máu cơ tim. Tắc mạch máu nuôi não thì nguy cơ đột quỵ. 

Một nghiên cứu về chiết xuất tỏi già cho thấy nó có thể làm giảm kết tập tiểu cầu, giảm gắn fibrinogen và ảnh hưởng đến hình dạng tiểu cầu trong điều kiện nghiên cứu. Nói nôm na cho dễ hiểu: tỏi có thể góp phần làm máu lưu thông “êm” hơn, bớt tình trạng các tiểu cầu dính chặt vào nhau quá mức. 

Ngoài ra, Viện Y Tế Quốc Gia Hoa Kỳ cũng nhận định thực phẩm bổ sung tỏi có thể giúp giảm nhẹ cholesterol toàn phần và mỡ máu xấu LDL ở người có cholesterol cao, đồng thời bằng chứng về huyết áp cũng ở mức có thể giảm nhẹ. Nghĩa là khoa học có ghi nhận lợi ích, nhưng không được thổi phồng thành “ăn tỏi là khỏi bệnh.” 

Cô bác nhớ giúp dược sĩ câu này: tỏi tốt, nhưng tỏi không thay thuốc. 

Ai đang uống thuốc huyết áp, thuốc mỡ máu, thuốc tiểu đường, thuốc chống đông, thuốc chống kết tập tiểu cầu như aspirin, clopidogrel, warfarin hay các thuốc tương tự thì không được tự ý bỏ thuốc để ăn tỏi. “Sai một ly đi một dặm”, bệnh tim mạch không thể chủ quan. 

Vậy dùng tỏi thế nào cho đúng? 

Mỗi ngày, cô bác có thể dùng khoảng 1-2 tép tỏi nhỏ trong bữa ăn nếu cơ thể hợp. Nhưng đừng nuốt nguyên tép tỏi như uống thuốc. Tỏi muốn phát huy hoạt chất tốt hơn thì nên bóc vỏ, đập dập hoặc băm nhỏ, để ngoài không khí khoảng 10-15 phút rồi mới chế biến.  Khi nấu thì phi thơm vàng nhẹ thôi, đừng để cháy đen khét lẹt. Tỏi cháy vừa mất thơm, vừa không tốt cho sức khoẻ. 

Người đau dạ dày, trào ngược, hay nóng rát bụng thì đừng ăn tỏi sống lúc đói. Người đang dùng thuốc chống đông, chuẩn bị phẫu thuật, nhổ răng, hoặc hay chảy máu thì càng không nên dùng viên tỏi, tinh dầu tỏi, chiết xuất tỏi liều cao hay khi chưa hỏi người có chuyên môn. 

Cô bác thấy không, cùng là tép tỏi thôi mà dùng đúng thì quý, dùng sai lại thành phiền. Của bền tại người, sức khoẻ cũng vậy. Không phải chỉ nhờ một tép tỏi, mà nhờ cả nếp sống hằng ngày. 

Một tép tỏi sẽ tốt hơn khi đi cùng bát cơm vừa phải, đĩa rau xanh, miếng cá hấp, bước chân đi bộ mỗi chiều, giấc ngủ yên lúc tối và cái tâm bớt lo, bớt giận. “Nước chảy đá mòn”, mỗi ngày thay đổi một chút, mạch máu cũng được nhẹ gánh hơn một chút. 

Cô bác sau tuổi 50 đừng chờ đến khi huyết áp vọt lên, mỡ máu cao, chân tay tê yếu rồi mới lo. Phòng bệnh không phải chuyện ngày một ngày hai. Nó là chuyện của từng bữa ăn, từng bước chân, từng giấc ngủ, từng lần mình biết thương lấy cơ thể mình hơn. 

Hôm nay, khi vào bếp, cô bác thử nhìn tép tỏi khác đi. Đừng chỉ coi nó là gia vị. Hãy coi nó như một lời nhắc nhở: mình còn có thể chăm sóc sức khoẻ từ những điều giản dị nhất. 

Vì sự thay đổi trong sức khoẻ của cô bác,

~duocsilan