Gan nhiễm mỡ là tình trạng rất nhiều cô bác anh chị gặp phải nhưng lại thường phát hiện muộn. Đặc biệt, nếu cô bác thấy vòng bụng ngày càng to, đi khám thấy mỡ máu cao, cholesterol cao, triglyceride vượt ngưỡng, thì đây có thể là lời cảnh báo quan trọng từ lá gan.
Các cô bác ơi, cô bác có thấy cái bụng của mình hay những người thân xung quanh dạo này ngày một to ra không ạ?
Người ta haytrêu nhau là “bụng bia”, là “tướng làm quan”,, bụng càng to càng có tướng giàu. Nhưng đứng ở góc độ một người làm chuyên môn y tế, nhìn cái bụng to đó, con chưa thấy giàu đâu cả mà con chỉ thấy một nỗi sợ. Một nỗi sợ mang tên: Gan Nhiễm Mỡ. Nó đang âm thầm tàn phá cơ thể từng ngày!
Cô bác nào ở đây mà từng đo thấy có vòng bụng trên 90cm đối với nam, hoặc trên 80cm đối với nữ, kèm theo cái combo là đi khám lúc nào chỉ số mỡ máu cũng cao, Cholesterol cao, Triglyceride vượt ngưỡng… thì cô bác hãy đọc bài chia sẻ hôm nay nhé!
Tại vì sao ạ? Bởi vì cái bụng to và chỉ số mỡ máu cao đó chính là tấm vé thông hành nhanh nhất đưa cô bác anh chị đến
với căn bệnh Gan nhiễm mỡ.
Và đáng sợ hơn, nó là kẻ giết người thầm lặng. Nó không gây đau, không gây sốt, không làm cô bác lăn lộn ra đấy ngay đâu. Nó cứ gặm nhấm lá gan từng chút một cho đến khi nó biến chứng thành xơ gan, ung thư gan thì lúc đó có đổ bao nhiêu tiền vào bệnh viện cũng đã quá muộn rồi!
PHẦN 1: GAN NHIỄM MỠ LÀ GÌ? GAN NHIỄM MỠ CÓ MẤY CẤP ĐỘ?
Cô bác cứ tưởng tượng lá gan của mình bình thường nó có màu nâu đỏ, mịn màng, rất mềm mại. Nhiệm vụ của gan là gì? Nó là cái nhà máy lọc độc lớn nhất của cơ thể. Tất cả những gì cô bác ăn vào, uống vào, hít thở vào, đều phải đi qua gan để nó gạn đục khơi trong, giữ lại chất bổ và tống chất độc ra ngoài.
Bình thường, trong gan của chúng ta sẽ luôn có một lượng mỡ nhất định vì đây là nơi diễn ra quá trình chuyển hóa chất béo. Chính vì vậy, ai trong chúng ta cũng đều có một lượng mỡ tự nhiên trong gan.
Tuy nhiên, một lá gan khỏe mạnh chỉ khoảng dưới 5% tế bào gan có chứa giọt mỡ.Tức là chỉ có một chút xíu mỡ để làm dung môi hòa tan các vitamin và bảo vệ cấu trúc gan.
Nếu dưới 5% tế bào gan có chứa giọt mỡ thì đó là trạng thái hoàn toàn bình thường và chúng ta không cần lo lắng gì cả.
Còn từ 5% tế bào gan có chữa giọt mỡ trở lên,, thì lúc này các tế bào gan bắt đầu bị những giọt mỡ li ti xâm chiếm, bao phủ, bóp nghẹt và chúng ta được chẩn đoán là bị gan nhiễm mỡ. Tuỳ lượng mỡ trong gan như thế nào sẽ có các mức độ gan nhiễm mỡ khác nhau.
Người ta chia gan nhiễm mỡ làm 3 cấp độ:
- Độ 1: Khoảng 5% – 33% tế bào gan nhiễm mỡ. Đây là giai đoạn nhẹ nhất, dễ chữa nhất nhưng… khó phát hiện nhất.
- Độ 2: Khoảng 34 – 66% tế bào gan chứa mỡ. Giai đoạn này bắt đầu là có thể ảnh hưởng đến chức năng gan của chúng ta rồi.
- Độ 3: Trên 66% tế bà gan nhiễm mỡ. Đây là giai đoạn nghiêm trọng, và có nguy cơ cao có thể dẫn đến các biến chứng như viêm gan, xơ gan . Và cứ không khắc phục thì thậm chí có thể dẫn đến suy gan, ung thư gan rất là nguy hiểm.
Lúc này, lá gan của cô bác từ màu đỏ hồng có thể chuyển sang màu vàng nhạt, trương phồng lên, xơ cứng lại và mất dần chức năng lọc độc.
Hãy tưởng tượng cái màng lọc máy lọc nước nhà cô bác lâu ngày không rửa, nó bám đầy bùn đất vào thì nước chảy ra có sạch được không? Không bao giờ sạch được! Gan của mình khi bị nhiễm mỡ cũng y như vậy!
PHẦN 2: MỐI LIÊN QUAN NGUY HIỂM: BỤNG TO – MỠ MÁU CAO – GAN NHIỄM MỠ
Nhiều người bảo: “Tôi béo bụng là do cơ địa, liên quan gì đến gan!’”. Ôi cô bác ơi, sai lầm chết người là ở chỗ đó đấy ạ!
Lan giải thích một cơ chế cực kỳ đơn giản để ai cũng hiểu nhé:
Khi chúng ta ăn uống dư thừa năng lượng, lười vận động, hoặc hay đi nhậu nhẹt, ăn đồ chiên xào, nhiều tinh bột , đường… thì cơ thể không tiêu thụ hết. Năng lượng dư thừa này sẽ biến thành mỡ thừa.
Mỡ thừa tích tụ ở đâu đầu tiên? Nó tích ở dưới da bụng, làm bụng mình chảy xệ ra. Nhưng cái mỡ dưới da bụng đó chưa phải là cái đáng sợ nhất đâu.
Đáng sợ nhất là cái loại mỡ thứ hai: Mỡ nội tạng. Đây là loại mỡ nó quấn chặt lấy dạ dày, quấn lấy ruột, quấn lấy tim và đặc biệt là nó nhồi nhét đầy vào trong lá gan của cô bác. Cho nên, cái bụng càng to, vòng bụng càng lớn thì chứng tỏ lượng mỡ nội tạng và mỡ gan bên trong càng kinh khủng!
Còn mỡ máu thì sao? Mỡ máu và mỡ gan là hai người bạn tri kỷ, luôn đi đôi với nhau như bóng với hình. Khi cô bác đi xét nghiệm máu, thấy hai cái chỉ số này tăng cao: Một là Cholesterol toàn phần, hai là Triglyceride.
Mỡ ở trong máu nó giống như dầu mỡ cô bác đổ xuống ống cống ấy. Khi mỡ trong máu quá nhiều, dòng máu lưu thông sẽ đậm đặc mỡ. Gan chính là cơ quan có nhiệm vụ tiếp nhận dòng máu đó để chuyển hóa. Nhưng dòng máu mang đến quá nhiều mỡ, nhà máy gan bị quá tải, làm việc cật lực ngày đêm cũng không thể nào xử lý, không thể nào đốt cháy hết được lượng mỡ đó.
Kết quả là gì ạ? Gan buộc phải giữ mỡ lại, tích tụ ngay tại các mô gan của mình. Mỡ máu cao hôm nay thì ngày mai, ngày kia hay những ngày sau đó gan nhiễm mỡ kéo đến là điều bình thường, không thể tránh khỏi!
*** Ds.Lan kể về câu chuyện thực tế:
Ngày trước lúc mới ra trường, cách đây cũng gần chục năm rồi, thì Lan cũng có đi làm ở một số nhà thuốc để học hỏi kinh nghiệm tư vấn thực tế cho bệnh nhân.
Hồi đó thì có 1 trường hợp là 1 chú khách hàng, chú này làm về xây dựng. Cái đặc thù công việc của chú ấy là phải đi tiếp khách, đi nhậu nhẹt liên tục. Bụng của chú ấy rất là to, mỗi lần đến nhà thuốc mua thuốc cảm cúm hay thuốc ho thì Lan đều bảo chú là chú ơi, chú thử đi khám xem thế nào chứ cháu thấy bụng của chú to bất thường lắm.
Mỗi lần bảo thì chú ấy toàn cười xòa bảo: “Ôi dào, đàn ông bụng to mới phong độ cháu ơi, với chú vẫn khỏe như vâm, bữa 3 bát cơm, chạy huỳnh huỳnh có sao đâu mà phải khám”.
Thế rồi có một đợt công ty chú ấy tổ chức khám sức khỏe định kỳ. Chú ấy cầm tờ kết quả xét nghiệm và tờ siêu âm đến nhà thuốc với vẻ mặt rất lo lắng không còn tươi tỉnh như mọi lần.
Cô bác biết trên tờ giấy ghi gì không? Chỉ số Triglyceride của chú vọt lên tận 10.5 (trong khi người bình thường chỉ dưới 1.7 thôi), lâu rồi Lan không nhớ rõ con số nhưng chỉ số men gan lúc đó cũng cao. Và trên kết quả siêu âm gan, bác sĩ ghi bằng chữ in đậm: “Hình ảnh nhu mô gan thô và nhiễm mỡ “
Trên siêu âm, gan nhiễm mỡ thường biểu hiện bằng hình ảnh “tăng âm” (gan sáng hơn bình thường). Điều này phản ánh tình trạng các tế bào gan đang bị tích tụ quá nhiều các hạt mỡ. Tuy nhiên, nếu nhu mô gan vẫn “mịn” và “đều”, tình trạng này thường ở giai đoạn sớm.
Ngược lại, kết quả của chú ấy mô tả là “Nhu mô thô”, điều này gợi ý là cấu trúc của gan đã mất đi sự đồng nhất vốn có. Về mặt bệnh học, đây thường là chỉ điểm cho thấy gan đã trải qua quá trình viêm mạn tính kéo dài hoặc bắt đầu có sự hình thành các dải xơ. Nói cách khác, tế bào gan đang chịu tổn thương thực sự chứ không đơn thuần chỉ là chứa mỡ nữa.
Nếu gan nhiễm mỡ đơn thuần là sự rối loạn chuyển hóa, thì “nhu mô thô” có thể là bước chuyển tiếp sang các giai đoạn nặng hơn của bệnh gan mạn tính. Nếu không can thiệp ở giai đoạn này, nguy cơ tiến triển thành xơ hóa gan thực sự là hoàn toàn có thể xảy ra.
Đấy, cô bác thấy không ạ? Lúc khỏe mạnh, lúc bụng mới to, lúc mỡ máu mới chớm cao thì mình chủ quan. Đến khi lá gan lên tiếng cảnh báo, nó chịu hết nổi rồi thì mới bắt đầu sợ hãi tìm cách giải quyết.
Lan kể câu chuyện này để mong cô bác đừng ai đi vào vết xe đổ của chú khách hàng trong câu chuyện mà Lan vừa kể nữa.
Bụng to không phải là phong độ đâu mà nó có thể là lời cảnh báo về những bệnh lý bên trong cơ thể của mình đấy ạ.
Cô bác hãy nhớ câu này ạ: “Vòng bụng càng to ra thì vòng đời càng ngắn lại “, vì vậy mình cần lắng nghe cơ thể của mình, thấy bụng càng ngày càng to ra bất thường thì nên đi kiểm tra ngay các cô bác nhé, khả năng có gan nhiễm mỡ rất cao thậm chí có thể là những vấn đề nghiêm trọng hơn.
Cô bác xem thêm bài Triglyceride cao có thể âm thầm dẫn đến gan nhiễm mỡ, nhồi máu cơ tim, thậm chí là đột quỵ…để hiểu kỹ hơn về chỉ số này.
https://duocsilan.com/triglyceride-cao-2/
PHẦN 3: LÀM SAO BIẾT CHÍNH XÁC MÌNH CÓ ĐANG BỊ GAN NHIỄM MỠ KHÔNG?
Thông thường, phần lớn chúng ta phát hiện gan nhiễm mỡ một cách khá tình cờ. Ví dụ như khi đi khám sức khỏe định kỳ, đi siêu âm ổ bụng, hoặc xét nghiệm máu thấy men gan tăng, rồi bác sĩ mới cho kiểm tra thêm và phát hiện ra gan đang bị nhiễm mỡ.
Tuy nhiên, có một điều mình cần hiểu rõ như thế này: gan nhiễm mỡ thường được xác định khi lượng mỡ trong gan từ khoảng 5% trở lên. Nhưng với siêu âm bụng thông thường, nếu lượng mỡ trong gan còn ít, nhất là ở giai đoạn rất nhẹ, thì nhiều khi hình ảnh trên siêu âm chưa thay đổi rõ. Vì vậy, siêu âm có thể chưa phát hiện được, hoặc có thể bỏ sót một số trường hợp gan nhiễm mỡ nhẹ.
Nói dễ hiểu hơn, siêu âm là phương pháp dùng sóng âm để tạo ra hình ảnh của gan trên màn hình. Khi gan tích tụ nhiều mỡ hơn, hình ảnh gan thường sẽ sáng hơn bình thường, và bác sĩ siêu âm có thể thấy mạch máu trong gan hoặc cơ hoành nhìn không còn rõ như trước. Nhưng nếu lượng mỡ trong gan mới chỉ tăng nhẹ, những thay đổi này rất kín đáo, nên việc phát hiện qua siêu âm sẽ khó hơn.
Vậy nên, khi chúng ta đi siêu âm và kết quả ghi là “chưa thấy gan nhiễm mỡ”, thì đây là một kết quả tốt, nhưng không có nghĩa là loại trừ 100% gan nhiễm mỡ giai đoạn sớm. Đặc biệt là với những người có nhiều yếu tố nguy cơ, ví dụ như thừa cân, béo bụng, mỡ máu cao, đường huyết cao, đái tháo đường type 2, men gan tăng kéo dài, ít vận động, hoặc thường xuyên uống rượu bia.
Một điểm nữa cũng rất quan trọng là các mức gan nhiễm mỡ độ 1, độ 2, độ 3 trên siêu âm chủ yếu là bác sĩ ước lượng dựa trên hình ảnh: gan sáng nhiều hay ít, mạch máu trong gan có còn thấy rõ không, cơ hoành có nhìn rõ không. Chứ siêu âm thông thường không đo chính xác được là trong gan đang có bao nhiêu phần trăm mỡ. Vì vậy, mình không nên hiểu cứng nhắc rằng gan nhiễm mỡ độ 1 là đúng bao nhiêu phần trăm, hay độ 2, độ 3 là đúng bao nhiêu phần trăm.
Nếu muốn đánh giá kỹ hơn, đặc biệt là ở những người có nguy cơ cao hoặc nghi ngờ gan đã bị ảnh hưởng lâu ngày, bác sĩ có thể chỉ định thêm phương pháp đo độ đàn hồi gan, hay nhiều người hay gọi là FibroScan. Phương pháp này cũng không xâm lấn, làm khá nhanh, và có thể giúp bác sĩ đánh giá thêm hai vấn đề: một là gan có đang tích tụ mỡ nhiều hay không, và hai là gan có dấu hiệu xơ hóa hay chưa.
Nói cách khác, siêu âm bụng thông thường giúp mình nhìn hình ảnh tổng quát của gan, còn siêu âm đo độ đàn hồi gan FibroScan không chỉ giúp phát hiện gan nhiễm mỡ trong giai đoạn sớm mà còn kiểm tra được là gan của chúng ta nó có bị xơ hay không, trong khi siêu âm thông thường thì không thể phát hiện ra được.
Nếu mọi người muốn đi khám, kiểm tra hoặc sàng lọc bệnh gan nhiễm mỡ, thì có thể đến các cơ sở y tế. Hiện nay, gần như tất cả các khoa tiêu hóa tại các bệnh viện đa khoa cấp tỉnh thì đều có máy FibroScan (hay còn gọi là máy đo độ đàn hồi của gan).
Ngoài ra, tại các bệnh viện lớn ở Hà Nội hoặc Thành phố Hồ Chí Minh thì cũng đều có loại máy này. Chi phí kiểm tra bằng máy này thì nó cũng không quá đắt đâu ạ, nó chỉ khoảng vài trăm nghìn đồng, nhưng nó có thể giúp phát hiện chính xác tình trạng gan nhiễm mỡ ngay từ giai đoạn sớm và kiểm tra xem gan có bị xơ hóa hay không.
Sau khi kiểm tra, rất nhiều người là chúng ta đã phát hiện tình trạng bệnh kịp thời, từ đó có kế hoạch thay đổi lối sống hoặc điều trị phù hợp.
Vậy nên, nếu muốn chắc chắn và theo dõi chính xác tình trạng gan, cách tốt nhất là chúng ta nên sử dụng máy FibroScan để kiểm tra định kỳ. Đây là một công cụ không chỉ giúp phát hiện gan nhiễm mỡ mà còn kiểm tra nguy cơ xơ gan một cách hiệu quả và an toàn cho chúng ta.
PHẦN 4: GIẢI ĐÁP THẮC MẮC
Câu 1: Cô xét nghiệm AST là 48 có sao không?
—> Thường men gan AST tuỳ phòng xét nghiệm nhưng trùng bình sẽ < 40 còn nếu chỉ số AST là 48 thì chỉ là hơi tăng nhẹ không đáng kể. Tăng nhẹ AST như vậy cũng không phải đáng lo ngại nhưng cô vẫn nên đi kiểm tra sức khoẻ định kỳ để kiểm tra xem nó có tăng thêm nữa hay k để điều chỉnh và ăn uống hàng ngày cũng vẫn phải chú ý, rồi tập thể dục đều đặn.
Câu 2: Dùng Omega 369 để giảm mỡ máu, mỡ gan được không ?
—> Nếu trên lý thuyết thì nó cũng sẽ hỗ trợ phần nào đó nhưng mà cái hiệu quả nó không cao.
Thường thì Lan hay khuyên mọi người là nếu bổ sung thì bổ sung cái omega 3 không thôi chứ không nên bổ sung cái omega 369 làm gì cả.
Bởi vì omega 9 là cơ thể tự tổng hợp được rồi, còn omega 6 thì trong dầu ăn hàng ngày chúng ta ăn nó có rất nhiều rồi, nó đang dư rồi. Giờ bổ sung thêm vào nó dư thừa thì nó càng làm tăng phản ứng viêm trong cơ thể. Tăng phản ứng viêm trong thành mạch thì ngược lại nó càng không tốt cho mỡ máu hay gan nhiễm mỡ.
Có cái omega 3 là cơ thể chúng ta không tự tổng hợp được nên là cơ thể hay bị thiếu thì chúng ta sẽ cần bổ sung thêm vào thôi chứ không nên bổ sung cả 369 .
Câu 3: Bác bị gan nhiễm mỡ , béo bụng cần làm gì?
—> Gan nhiễm mỡ và béo bụng thường đi cùng nhau, vì mỡ tích tụ ở vùng bụng cũng làm tăng tích mỡ trong gan.
Bác nên: Giảm đồ ngọt, tinh bột trắng và đồ chiên rán . Đi bộ hoặc vận động ít nhất 30 phút mỗi ngày . Cố gắng giảm 5–10% cân nặng nếu đang thừa cân.
Đối với gan nhiễm mỡ, việc chúng ta giảm cân sẽ rất là quan trọng, chỉ cần giảm khoảng 5-10% cân nặng sẽ giúp cải thiện rõ rệt rồi.
Câu 4: Tôi đi khám bị mỡ máu cao, bác sĩ kê cho thuốc tây về uống nhưng uống thuốc mỡ máu nhiều hại gan lắm đúng không?
—> Nếu đã được kê thuốc mỡ máu thì bác nên uống đều vì trước khi kê là bs đã cân nhắc giữa cái lợi và cái hại rồi, cái lợi ích nó sẽ lớn hơn.
Nó giúp bác hạ chỉ số mỡ máu , giảm nguy cơ dẫn đến tai biến đột quỵ còn những tác dụng phụ nó mang lại thì có người gặp người không, có thể các cô bác uống lâu dài nhóm thuốc mỡ máu statin thì nó gây đau mỏi cơ hay tăng nhẹ về men gan thì những cái này các bác cứ theo dõi kiểm soát định kỳ là được , không cần lo lắng đâu ạ.
Khi có những dấu hiệu ảnh hưởng thì báo lại bs người ta điều chỉnh lại liều dùng hoặc đổi sang nhóm thuốc khác.
Hoặc nếu vẫn dùng nhóm thuốc cũ thì có biện pháp hỗ trợ phù hợp. Chẳng hạn đau mỏi cơ do statin làm suy giảm CoQ10 thì bổ sung CoQ10 đầy đủ là gỉam , hay uống lâu dài sợ ảnh hưởng men gan thì cô bác bổ sung thêm những đợt glutathione hỗ trợ gan thải độc và bảo vệ phục hồi tế bào gan là được.
Câu 5: Gan nhiễm mỡ có ăn được trứng vịt lộn không ?
—> Gan nhiễm mỡ vẫn có thể ăn trứng vịt lộn, nhưng không nên ăn quá nhiều. Vì trứng vịt lộn khá giàu năng lượng và cholesterol nên bác chỉ nên ăn khoảng 1 quả/lần, 1–2 lần/tuần là phù hợp. Đồng thời cần hạn chế đồ chiên rán, nước ngọt, bánh kẹo và tăng vận động để giảm mỡ trong gan.
Câu 6: Tôi bị gan nhiễm mỡ 10 năm rồi có sao không?
—> Thực ra, nhiều người cũng bị bệnh này, nhưng cái quan trọng nhất là bệnh đang ở mức độ mấy, đã chuyển sang giai đoạn viêm gan nhiễm mỡ hay chưa. Nếu chưa chuyển sang viêm, thì chúng ta chủ yếu chỉ cần thay đổi lối sống ăn uống, tập thể dục thôi. Nhiều người bị gan nhiễm mỡ cũng không cần uống thuốc gì cả, chỉ tập trung điều chỉnh chế độ sinh hoạt là cũng rất tốt rồi, còn bổ sung để giảm mỡ trong gan thì omega 3 cũng có nghiên cứu tốt cho gan nhiễm mỡ.
Câu 7: Thi thoảng bị đau ngón chân phải, đi xét nghiệm axit uric 205, thì có phải bị gút không?
—> Nếu chỉ thỉnh thoảng đau, và axit uric 205 µmol/L là không cao, nên chỉ dựa vào đó thì cũng chưa nghĩ nhiều đến gút.
Cơn gút thật sự rất đau, đau kiểu: gió thổi qua cũng đau, áo chạm vào cũng nhói, thường sưng đỏ, nóng, chứ không phải chỉ đau lâm râm nhẹ.
Trường hợp này bác nên đi kiểm tra lại xem có thể là viêm khớp nhẹ, hoặc do thoái hóa chứ không phải gút.
❓…… Còn một số câu hỏi đáp khác các cô bác có thể xem thêm trong livestream chi tiết nhé!
Các cô bác có thể xem lại buổi livestream trực tiếp tại đây ạ:
Cô bác thân mến nếu thấy vòng bụng của mình càng ngày càng to ra, kèm theo lại có cả mỡ máu cao thì hãy quan tâm hơn tới lá gan của mình nhé. Gan khoẻ , thải độc tốt, chuyển hoá tốt thì cơ thể cũng khoẻ mạnh, mỡ cũng đỡ tích tụ ở bụng, mỡ máu được kiểm soát tốt hơn. Cô bác còn thắc mắc gì về gan hoặc cần tư vấn cụ thể hơn các vấn đề sức khoẻ hiện tại thì có thể nhắn tình trạng qua Zalo cả các kết quả khám gần nhất nếu có, con luôn sẵn sàng hỗ trợ cho từng cô bác ạ!
📲 Zalo Ds. Lan: 0981 741 388
