mỡ máu cao
Mỡ Máu Giảm Rồi Thì Có Dừng Thuốc Được Không?
Th4
Mỡ máu giảm rồi thì có dừng thuốc được không là câu hỏi rất nhiều cô bác anh chị băn khoăn sau một thời gian điều trị. Bài viết này, Dược sĩ Lan sẽ giúp cô bác hiểu đúng khi nào có thể giảm hoặc ngưng thuốc mỡ máu an toàn.
Vì sao nhiều người phải uống thuốc mỡ máu lâu dài?
Mỡ máu cao là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến các bệnh tim mạch nguy hiểm như:
* Xơ vữa động mạch
* Nhồi máu cơ tim
* Tai biến, đột quỵ
Khi lượng mỡ trong máu tăng cao, đặc biệt là LDL cholesterol (mỡ xấu), các hạt mỡ này sẽ dần bám vào thành mạch máu và hình thành mảng xơ vữa.
Ban đầu mảng xơ vữa còn nhỏ nên cơ thể gần như không có triệu chứng rõ ràng. Nhưng theo thời gian, mảng này sẽ:
* Dày lên
* Làm hẹp lòng mạch
* Cản trở dòng máu lưu thông
Nguy hiểm hơn, nếu mảng xơ vữa bị nứt vỡ, cơ thể sẽ hình thành cục máu đông, có thể gây tắc mạch đột ngột:
* Tắc mạch máu nuôi tim → nhồi máu cơ tim
* Tắc mạch nuôi não → đột quỵ
Chính vì vậy, thuốc hạ mỡ máu (đặc biệt là nhóm statin) được sử dụng để:
* Giảm lượng mỡ trong máu
* Ngăn hình thành mảng xơ vữa
* Giảm nguy cơ tai biến và nhồi máu cơ tim
Tuy nhiên, nhiều cô bác khi dùng thuốc lâu dài lại lo lắng:
* Thuốc có ảnh hưởng đến gan không?
* Có phải uống thuốc suốt đời không?
* Khi mỡ máu giảm rồi có dừng thuốc được không?
Câu trả lời là có thể dừng trong một số trường hợp, nhưng phải đúng thời điểm và đúng cách.
Khi nào có thể ngưng thuốc mỡ máu?
Việc ngưng thuốc không giống nhau ở tất cả mọi người.
Bác sĩ thường đánh giá dựa vào tuổi và mức độ nguy cơ tim mạch.
Ds. Lan chia thành 2 nhóm lớn để cô bác dễ hiểu.
✓ Nhóm 1: dưới 40 tuổi
Đối với người dưới 40 tuổi, nếu chỉ bị mỡ máu cao đơn thuần và không có bệnh lý khác, thì nhiều trường hợp không cần dùng thuốc ngay.
Thông thường, bác sĩ sẽ ưu tiên:
* Điều chỉnh chế độ ăn uống
* Tăng vận động
* Giảm cân nếu thừa cân
Sau vài tháng thay đổi lối sống, chỉ số mỡ máu có thể giảm rõ rệt.
Nếu trong trường hợp có dùng thuốc thì thường chỉ dùng trong thời gian ngắn, và khi:
* Chỉ số mỡ máu đã trở về bình thường
* Cơ thể không có bệnh lý tim mạch
—> thì có thể ngưng thuốc hoàn toàn.
Điểm thuận lợi của nhóm dưới 40 tuổi là:
* Cơ thể còn khỏe
* Khả năng chuyển hóa mỡ tốt
* Ít bệnh lý đi kèm
Nếu chăm sóc đúng cách thì không cần phụ thuộc vào thuốc lâu dài.
Tuy nhiên, vẫn có ngoại lệ.
Nếu người dưới 40 tuổi nhưng:
* Đã từng bị tai biến
* Có xơ vữa động mạch
* Có bệnh tim mạch
—> thì phải điều trị theo phác đồ riêng, không được tự ý dừng thuốc.
✓ Nhóm 2: Trên 40 tuổi
Từ sau tuổi 40, cơ thể bắt đầu có nhiều thay đổi:
* Quá trình chuyển hóa chậm hơn
* Mỡ dễ tích tụ hơn
* Nguy cơ bệnh tim mạch tăng lên
Vì vậy, việc dùng thuốc sẽ được cân nhắc kỹ hơn.
Nhóm này > 40 tuổi này sẽ được chia thành 2 trường hợp.
**Trường hợp 1: Trên 40 tuổi chỉ có mỡ máu cao
Nếu người trên 40 tuổi chỉ bị mỡ máu cao, chưa có bệnh lý nào khác như:
* Huyết áp cao
* Tiểu đường
* Bệnh tim mạch
—> thì bác sĩ vẫn ưu tiên điều chỉnh lối sống trước.
Nếu sau 3–6 tháng mà mỡ máu vẫn cao thì mới bắt đầu dùng thuốc.
Sau một thời gian điều trị, nếu:
* Chỉ số mỡ máu đã trở về bình thường
* Lối sống được duy trì tốt
—> thì có thể giảm liều hoặc ngưng thuốc.
Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục duy trì chế độ ăn và tập luyện để tránh mỡ máu tăng trở lại.
**Trường hợp 2: Trên 40 tuổi có bệnh lý đi kèm
Nếu người bệnh có mỡ máu cao kèm theo các bệnh khác, ví dụ:
* Huyết áp cao
* Tiểu đường
* Bệnh thận mạn
* Đã từng tai biến
* Đã từng nhồi máu cơ tim
* Đã đặt stent tim
* Có mảng xơ vữa động mạch
—> thì không được tự ý ngưng thuốc mỡ máu.
Trong những trường hợp này, thuốc không chỉ giúp hạ mỡ máu mà còn:
* Ổn định thành mạch
* Ngăn mảng xơ vữa tiến triển
* Giảm nguy cơ tai biến tái phát
Vì vậy, bác sĩ thường chỉ định duy trì thuốc lâu dài.
Tuy nhiên, nếu sức khỏe cải thiện tốt, bác sĩ có thể giảm liều dần.
Ví dụ:
* Ban đầu uống 20 mg
* Sau một thời gian ổn định → giảm còn 10 mg
* Có thể giảm tiếp xuống 5 mg
Cách này giúp:
* Giảm tác dụng phụ
* Bảo vệ gan và cơ bắp tốt hơn
Ví dụ dễ hiểu về nguy cơ bệnh tim mạch
Ds.Lan kể một câu chuyện minh họa.
Một lão phú ông mua con lừa ngoài chợ và chất đồ, hàng hoá lên lưng nó.
Đi một đoạn thấy bó củi lại nhặt bó củi chất lên
Đi tiếp thấy tảng đá đẹp lại nhặt thêm tảng đá chất lên.
Rồi cuối cùng vắt thêm chiếc áo khoác lên lưng con lừa.
Và ngay lập tức con lừa ngã quỵ xuống.
Ông phú ông bực mình nói: “Có mỗi cái áo mà cũng không chở nổi?”
Nhưng thực ra con lừa không ngã vì chiếc áo, mà vì trước đó nó đã phải gánh quá nhiều thứ từ hàng hoá, củi, đá….
Và chiếc áo chỉ là giọt nước tràn ly mà thôi.
Cơ thể con người cũng giống như vậy.
Mỡ máu chỉ là một yếu tố nguy cơ.
Những “gánh nặng” khác có thể là:
* Huyết áp cao
* Tiểu đường
* Hút thuốc
* Béo bụng
* Căng thẳng, Stress
* Ít vận động
* Tuổi cao
Nếu cơ thể đã có nhiều yếu tố nguy cơ như vậy, thì chỉ cần mỡ máu tăng thêm một chút cũng có thể khiến mạch máu “ngã quỵ”.
Tức là có thể xảy ra đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim.
Cách tự đánh giá mức nguy cơ của bản thân
Để biết mình có thể giảm thuốc hay không, cần xác định mức nguy cơ tim mạch.
► Nếu chỉ mỡ máu cao thôi, không có bệnh gì khác → Nhóm nguy cơ thấp.
Mục tiêu LDL(mỡ xấu) < 3,4 mmol/l hoặc < 3,0 mmol/l là tốt nhất.
► Nếu Mỡ máu cao + huyết áp cao /tuổi cao trên 40 tuổi/ít vận động/ thừa cân → Nhóm nguy cơ trung bình.
Mục tiêu LDL < 2,6 mmol/l
► Nếu Mỡ máu cao + tiểu đường / bệnh thận mạn → Nhóm nguy cơ cao.
Mục tiêu LDL < 1,8 mmol/l
► Nếu Mỡ máu cao + đã từng tai biến mạch máu não/ đã từng nhồi máu cơ tim/ đã đặt stent /bị phình động mạch chủ / khi siêu âm thấy có mảng xơ vữa —> Nhóm nguy cơ rất cao.
Mục tiêu LDL < 1,4 mmol/l thì mới an toàn.
Đặc biệt là trường hợp đã từng tai biến trên 2 lần trước đó —> Mục tiêu LDL < 1 mmol/l mới an toàn.
Làm sao biết mình có xơ vữa mạch máu?
Không ít cô bác xét nghiệm thấy mỡ máu bình thường rồi nên chủ quan, ngưng thuốc.
Nhưng thực tế bên trong mạch máu đã có mảng xơ vữa mà mình không hề biết.
Cách kiểm tra rất đơn giản:
Cô bác chỉ cần đi siêu âm mạch cảnh hai bên, hoặc siêu âm tim mạch.
Kết quả sẽ cho biết có xơ vữa, hẹp mạch hay chưa.
Nếu chưa có xơ vữa, chỉ mỡ máu cao đơn thuần, thì sau khi điều chỉnh xong, hoàn toàn có thể ngưng thuốc.
Nhưng nếu đã có mảng xơ vữa, thì tuyệt đối không được ngưng –> phải duy trì thuốc đều theo hướng dẫn bác sĩ, để tránh nguy cơ cục máu đông gây tai biến.
4 cách giúp giảm thuốc an toàn.
Cô bác hình dung nhé, muốn giảm thuốc an toàn thì mình phải giảm nguy cơ thực sự, chứ không phải giảm “trên giấy tờ”.
Ds.Lan thường hướng dẫn 4 bước quan trọng sau:
1 . Ăn uống đúng cách – nền tảng quan trọng nhất
Thực phẩm hằng ngày ảnh hưởng trực tiếp đến chỉ số mỡ máu.
Nếu ăn sai, dù có uống thuốc cũng không thể bền vững.
Cô bác cần hạn chế:
• Thịt đỏ (heo, bò, dê, cừu, trâu…)
• Các món chiên xào, mỡ động vật
• Tôm, mực, đồ ăn đóng hộp
• Các món ngọt, tinh bột tinh chế như bánh mì trắng, bánh ngọt, nước ngọt có gas
Cô bác nên chuyển dần sang ăn cá, thịt trắng, rau xanh, hạt ngũ cốc nguyên cám và chế biến bằng cách hấp, luộc, kho nhạt thay vì chiên xào.
Chỉ cần làm đúng một việc này thôi, rất nhiều cô bác đã giảm được mỡ máu, gan nhiễm mỡ và cả cân nặng.
2. Vận động đều đặn – giúp cơ thể tự “đốt mỡ”
Cô bác nên tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày, 5–6 ngày/tuần.
Đi bộ, đạp xe, yoga hay bơi đều được – miễn là đều đặn.
Khi mình vận động, cơ thể sẽ đốt năng lượng, tiêu hao mỡ thừa và mạch máu cũng được lưu thông tốt hơn.
Chỉ sau 1–2 tháng duy trì tập luyện, nhiều người giảm rõ rệt chỉ số triglyceride mà không cần tăng thuốc.
3. Kiểm soát căng thẳng – đừng để stress “nuôi mỡ máu”
Nghe thì có vẻ không liên quan, nhưng thật ra stress chính là “kẻ giấu mặt” làm tăng mỡ máu và đường huyết.
Khi cô bác lo lắng, tức giận, mất ngủ kéo dài, cơ thể sẽ tiết ra hormone cortisol —> hormone này khiến mỡ và đường trong máu tăng cao.
Cho nên, mỗi ngày cô bác nên dành thời gian thư giãn, nghe nhạc nhẹ, hít thở sâu, đi bộ chậm hoặc viết nhật ký để giải tỏa cảm xúc.
Thậm chí, chỉ cần nói chuyện, chia sẻ với người thân cũng giúp giảm stress hiệu quả lắm ạ.
Ds.Lan từng ví thế này:
Bộ não mình giống như chiếc máy tính, làm việc cả ngày rồi tối đến phải “tắt nguồn” cho nó nghỉ.
Nếu cứ để nó “chạy ngầm” hoài với lo lắng và buồn phiền, sớm muộn gì máy cũng “quá tải” và hỏng.
4. Tăng cường chất bảo vệ mạch máu – “áo giáp” chống tái phát
Ngoài ăn uống và tập luyện, cô bác có thể bổ sung những chất giúp chống oxy hóa và bảo vệ thành mạch, ví dụ như:
• Rau củ quả màu đỏ, cam, vàng (giàu vitamin C, beta-carotene)
• Măng tây – giúp cơ thể tạo ra glutathione, chất giải độc tự nhiên
• Dầu oliu, cá béo hoặc omega-3 từ nhuyễn thể biển (krill oil)
—> giúp giảm viêm, làm sạch mỡ máu và ngăn hình thành mảng xơ vữa.
Khi cơ thể có đủ “lớp bảo vệ” này, cô bác sẽ giảm được dần liều thuốc, mà vẫn giữ được kết quả ổn định lâu dài.
Ds. Lan muốn nhấn mạnh: Không nên ngưng thuốc đột ngột, mà phải có lộ trình rõ ràng.
Ban đầu vẫn uống thuốc theo hướng dẫn bác sĩ, sau đó kết hợp 4 yếu tố trên trong 2–3 tháng, khi sức khỏe cải thiện, chỉ số mỡ máu giảm bền vững —> bác sĩ sẽ tự động giảm liều hoặc cho ngưng hẳn nếu an toàn.
Những thói quen nên duy trì mỗi ngày
Để giữ mỡ máu ổn định lâu dài, nên:
1. Ăn uống lành mạnh, giảm chất béo xấu
2. Đi bộ hoặc vận động ít nhất 30 phút mỗi ngày
3. Ngủ đủ giấc, giữ tinh thần thoải mái
4. Kiểm tra sức khỏe định kỳ 3–6 tháng
5. Có thể bổ sung omega-3 và chất chống oxy hóa để bảo vệ mạch máu
—> Thuốc hạ mỡ máu không phải là “kẻ thù”. Đó là công cụ giúp bảo vệ tim mạch trong giai đoạn cần thiết.
Nhưng nếu chúng ta biết: Ăn uống đúng, vận động đều, ngủ đủ giấc , giữ tinh thần thoải mái, bổ sung omega 3 đúng cách… thì hoàn toàn có thể giảm dần sự phụ thuộc vào thuốc, giúp cơ thể tự điều hòa mỡ máu một cách tự nhiên và bền vững hơn.
MỘT SỐ CÂU HỎI ĐÁP
Câu 1: Ds cho hỏi 62 tuổi, 4 tháng trước đi xét nghiệm mỡ máu cao nhưng chưa thấy bs cho thuốc, tôi uống omega 3 viên đỏ và đạp xe ngày 1 tiếng . Hiện tại xét nghiệm lại chỉ số đã bình thường thì có nên tiếp tục duy trì duy trì uống nữa không?
—> Dạ , nếu bác dùng omega 3 mà thấy hỗ trợ giảm tốt thì nên duy trì đều.
Vì Omega-3 không chỉ giúp hạ mỡ máu, mà còn giữ cho mạch máu đàn hồi, giảm viêm và bảo vệ tim, não.
Khi chỉ số đã ổn thì bác có thể chuyển sang liều duy trì (khoảng 500–1000 mg/ngày).
Không nên dừng hẳn, vì nếu ngưng đột ngột trong khi chế độ ăn vẫn chưa chuẩn, mỡ máu dễ tăng trở lại.
Câu 2: Bị viêm gan B, men gan tăng cao thì làm gì để hạ men gan?
—> Dạ, Với người bị viêm gan B kèm men gan tăng, việc đầu tiên là theo dõi định kỳ men gan (AST, ALT) và tải lượng virus (HBV-DNA).
Nếu virus hoạt động mạnh, bác sĩ sẽ chỉ định thuốc kháng virus.
Bên cạnh đó, cần hỗ trợ gan bằng lối sống:
+ Tuyệt đối không rượu bia, vì rượu làm virus bùng phát mạnh hơn.
+ Ăn thanh đạm: rau củ, cá nạc, đậu phụ; tránh đồ chiên, mỡ, cay.
+ Uống nhiều nước, ngủ sớm để gan nghỉ ngơi.
+ Có thể bổ sung thêm glutathione để hỗ trợ hạ men gan, giải độc gan, bảo vệ tế bào gan tránh tổn thương.
Lưu ý: Không tự ý dùng thuốc bổ gan trôi nổi, vì nhiều loại có thể làm gan nặng thêm.
Câu 3: Mỡ máu triglyceride 3 tháng trước là 2.1 , giờ xuống còn 1.9 thì có cần dùng thuốc không ds?
—> Dạ , thật ra nếu 3 tháng trước chỉ số của cô là 2.1 thì cũng là mức hơi cao chứ chưa phải quá cao.
Giờ cô khám lại mà giảm còn 1.9 chứng tỏ mấy tháng vừa rồi cô điều chỉnh ăn , uống tập luyện có tiến triển.
Hiện tại với chỉ số này thì chưa cần dùng thuốc . Cô cứ duy trì ăn uống giảm tinh bột, đồ ngọt , dầu mỡ + tăng cường vận động lên là chỉ số có thể giảm về bình thường dưới 1.7 rồi.
Còn nếu muốn hỗ trợ giảm nhanh thì omega 3 cũng có thể cân nhắc dùng, hoặc 1 tuần ăn 2 bữa cá biển cũng được.
Câu 4: Mỗi tuần ăn 3 quả trứng gà, 1 bữa đi ăn cháo lòng được không ds? Tôi mỡ máu cao 5 năm nay rồi.
—> Dạ được bác ạ, mỡ máu cao thì giảm cholesterol nạp từ thực phẩm vào là đúng. Nhưng cũng không phải là bỏ hẳn không ăn.
Vì vậy mặc dù trứng có cholesterol và lòng cũng nhiều cholesterol nhưng tuần bác ăn 3 quả trứng với 1 bữa lòng ăn vài miếng thì cũng không sao cả.
Nhưng khi ăn cháo lòng thì bác ăn chút rau sống vào nhé để có chất xơ vì cháo là tinh bột hấp thu nhanh làm tăng đường trong máu nhanh cũng dễ tích mỡ , mà lòng cũng giàu cholsterol nữa.
Hoặc không ăn thêm rau thì ăn xong bác tráng miệng bằng các loại quả có múi như cam hay bưởi thì nó cũng bổ sung thêm chất xơ làm đường vào máu chậm hơn đỡ tích mỡ và cũng hỗ trợ giảm bớt việc hấp thu cholesterol tại ruột.
Câu 5: Cô bị mỡ máu cao nhưng có cả nhân tuyến giáp nếu uống omega 3 thì có sợ ảnh hưởng không?
—> Dạ, cô vẫn uống omega 3 được nhé. Vì Omega-3 không ảnh hưởng đến tuyến giáp, mà còn giúp chống viêm, ổn định chuyển hoá và bảo vệ tim mạch.
Nếu đang dùng thuốc tuyến giáp (Levothyroxin) thì nên uống cách Omega-3 ít nhất 2 tiếng.
Và khi uống thì có thể ưu tiên Omega-3 từ dầu nhuyễn thể (Krill Oil) vì hấp thu nhanh, nhẹ bụng, không tanh.
Dùng đều đặn mỗi ngày sẽ giúp giảm viêm, giảm mỡ máu và ổn định sức khỏe tuyến giáp.
Câu 6: Cho cô hỏi thận có nang và có tiểu bọt 1 ít có ăn được cam bưởi quýt không cháu?
—> Dạ, cô bị nang thận vẫn có thể ăn cam, bưởi, quýt được cô nhé, những loại trái cây này không làm nang thận to lên.
Cam, bưởi, quýt có nhiều vitamin C, chất chống oxy hóa và chất xơ, nên tốt cho sức khỏe và giúp tăng đề kháng.
Tuy nhiên cô nên ăn vừa phải, mỗi ngày khoảng 1–2 phần trái cây , mỗi phần to cỡ 1 nắm tay là vừa đủ.
Về việc tiểu có bọt, nếu chỉ thỉnh thoảng và ít bọt, bọt tan ngay thì có thể do dòng nước tiểu mạnh nên tạo bọt không sao cả.
Nhưng nếu bọt nhiều dày đặc như bọt bia, lâu tan hoặc xuất hiện thường xuyên, thì có thể liên quan đến đạm trong nước tiểu hoặc chức năng thận, khi đó cô nên đi xét nghiệm nước tiểu và kiểm tra chức năng thận để yên tâm.
❓…… Còn một số câu hỏi đáp khác các cô bác có thể xem thêm trong livestream chi tiết nhé!
Mời các cô bác xem lại buổi livestream trực tiếp tại đây:
Nếu cô bác còn băn khoăn về các vấn đề sức khoẻ hoặc cần tư vấn cụ thể hơn về tình trạng hiện tại của mình thì có thể nhắn trực tiếp cho Ds. Lan để được tư vấn kỹ hơn!
📲 Zalo Ds. Lan: 0981 741 388
Ngoài ra dược sĩ đã chuẩn bị “Sổ tay mỡ máu” miễn phí dành tặng cô bác. Cuốn sổ này giúp hiểu rõ về cholesterol, cách đọc chỉ số, cách ăn uống và tập luyện tại nhà. Cô bác có thể nhận tại đây: https://duocsilan.vn/sotaymomau/?utm_source=blog
