Tê bì tay chân là dấu hiệu cảnh báo tổn thương thần kinh nguy hiểm, có thể dẫn đến teo cơ, liệt chi nếu chủ quan. Xem ngay để biết cách nhận biết và phòng tránh sớm!
TÊ BÌ TAY CHÂN KHÔNG ĐƠN GIẢN LÀ “KIẾN BÒ”
Có phải một số cô bác hằng ngày chúng ta vẫn hay gặp cảm giác tê rần ở đầu ngón tay, ngón chân giống như có hàng nghìn con kiến đang bò dưới da không ạ?.
Hay là những lúc ngồi xem tivi lâu, ngủ dậy thấy tay chân cứng đờ, châm chích như bị kim đâm?
Đa số mọi người, nhất là các bác lớn tuổi, thường nghĩ: “À, chắc tại mình già rồi, máu lưu thông kém chút thôi, bóp tay bóp chân tí là hết”.
Nhưng cô bác ơi, với kinh nghiệm của con trong quá trình tư vấn thì con cũng phải cảnh báo thật lòng: Tê bì tay chân không chỉ là một cảm giác khó chịu đâu, nó là “tiếng kêu cứu” của hệ thần kinh đang bị tổn thương!
Nếu chúng ta cứ để mặc nó ngày này qua ngày khác, thì cái giá phải trả có thể là sự tự do đi lại, là đôi bàn tay không còn cầm được những cái đồ vật vững chắc nữa.
Vì vậy, hôm nay con sẽ vạch trần 5 biến chứng đáng sợ nhất để cô bác thấy rõ sự nguy hiểm của nó nhé!
5 BIẾN CHỨNG NGUY HIỂM CỦA TÊ BÌ TAY CHÂN
1. Teo cơ và yếu chi: Tay chân không còn nghe lời nữa
Cô bác hãy tưởng tượng, dây thần kinh của mình giống như một sợi dây điện dẫn năng lượng đến bóng đèn là các bắp thịt.
Khi dây thần kinh bị chèn ép lâu ngày do thoái hóa cột sống hay thoát vị đĩa đệm, “dòng điện” này bị ngắt quãng hoặc mất hẳn.
Lúc này, bắp thịt không được “nuôi dưỡng” và không được vận động sẽ dần dần nhỏ lại, nhão ra và yếu đi.
Ban đầu, cô bác có thể chỉ thấy tê rần ở ngón tay cái thôi, nhưng chỉ vài tháng sau, vùng thịt ở gốc ngón tay (chỗ thịt dày nhất lòng bàn tay) bị lõm hẳn xuống.
Dấu hiệu nhận biết dễ nhất: Cô bác cầm cái chổi quét nhà thấy run, cầm bát cơm thấy nặng, hay thậm chí là không tự cài nổi khuy áo hay gài khóa quần cho mình được nữa.
Nếu để bắp chân teo lại, cô bác đi đứng sẽ rất dễ bị vấp ngã vì chân không còn sức để nhấc cao.
Và việc để phục hồi cơ đã teo cực kỳ khó khăn và tốn kém, nên cô bác đừng để đến mức “lực bất tòng tâm” nhé!.
2. Liệt chi vĩnh viễn: Cơn ác mộng mất đi sự tự do
Con biết, với các cô bác cao tuổi thì nỗi sợ lớn nhất không phải là cái chết, mà là sợ bị nằm liệt một chỗ làm khổ con cháu, đúng không cô bác?.
Từ những cơn tê buốt ban đầu, nếu không trị dứt điểm, dây thần kinh có thể bị hỏng hoàn toàn (chết dây thần kinh).
Khi đó, não bộ vẫn ra lệnh “đi đi”, nhưng đôi chân không còn nhận được tín hiệu nữa.
Khi đó chúng ta sẽ không nhấc chân lên để đi nổi.
Vì vậy, cô bác hãy chú ý: Nếu thấy chân tay mình tê yếu đột ngột, đi đứng loạng choạng như người say rượu, hãy đi khám ngay lập tức để khắc phục sớm tránh cảnh phải ngồi xe lăn suốt phần đời còn lại ạ!.
3. Hội chứng chùm đuôi ngựa: cơ thể mất kiểm soát hoàn toàn
Biến chứng thứ ba này nghe tên rất lạ nhưng lại cực kỳ đáng sợ: Hội chứng chùm đuôi ngựa.
Phía cuối cột sống thắt lưng của chúng ta có một chùm dây thần kinh trông giống như cái đuôi ngựa.
Khi cô bác bị thoát vị đĩa đệm nặng, khối nhân nhầy sẽ “đè” bẹp dí chùm dây thần kinh này.
Và dấu hiệu đặc trưng là cô bác sẽ thấy tê bì vùng “yên ngựa” (tức là vùng mông, bộ phận sinh dục và hậu môn).
Nguy hiểm nhất là nó gây ra tình trạng đại tiểu tiện không tự chủ. Tức là mình đi vệ sinh mà không biết, hoặc lúc muốn đi thì lại bí tiểu không đi được.
Đây là một tình trạng cấp cứu y khoa. Nếu không được mổ giải ép trong khung “giờ vàng”, các dây thần kinh này sẽ chết và cô bác sẽ bị tàn phế, mất kiểm soát vệ sinh vĩnh viễn.
Vì vậy cô bác mà hễ thấy tê mông mà không phải do tư thế và tê mông này kèm bí tiểu là phải vào viện để kiểm tra nhé, không được chần chừ một phút nào đâu ạ!.
4. Loét và hoại tử: Hiểm họa từ sự “vô cảm” của đôi chân
Bình thường, nếu cô bác chạm tay vào nước nóng hay dẫm phải mảnh sành, mình sẽ rụt lại ngay vì đau.
Nhưng khi bị biến chứng tê bì nặng, đặc biệt là ở người bị tiểu đường, dây thần kinh cảm giác đã bị “tê liệt”, cô bác sẽ không còn biết đau là gì nữa.
Con đã gặp những bác bị tiểu đường, dẫm phải cái đinh gỉ nhưng vẫn cứ đi lại bình thường vì không thấy đau. Đến khi đôi chân sưng húp lên, tím tái, bốc mùi hôi thối mới hay thì lúc đó vết thương đã nhiễm trùng sâu và hoại tử rồi.
Nhiều trường hợp đau lòng, bác sĩ bắt buộc phải cắt bỏ ngón chân hoặc bàn chân để giữ mạng sống cho bệnh nhân.
Vì vậy, cô bác nào đang bị tê bì kèm tiểu đường thì mỗi tối hãy nhờ con cháu kiểm tra thật kỹ lòng bàn chân xem có vết xước hay nốt đỏ nào không nhé!
Hoặc có thể tự soi đèn vào chân vào dùng tay rờ xem là có vết thường hay dẫm phải mảnh chai, mảnh sành gì mà mình không biết hay không để xử lý luôn.
5. Rối loạn tâm thần: Khi cơn tê hành hạ tâm trí
Cô bác thử nghĩ xem, cảm giác châm chích như kim đâm, kiến bò nó cứ đeo bám mình suốt cả ngày lẫn đêm.
Tê buốt nhiều khiến cô bác mất ngủ triền miên. Khi không ngủ được, cơ thể mệt mỏi, tinh thần sẽ suy sụp, dễ cáu gắt, lo âu và lâu dần dẫn đến trầm cảm.
Đặc biệt, nếu tê bì do thiếu hụt Vitamin B12 kéo dài, nó không chỉ làm hỏng dây thần kinh ở tay chân mà còn làm tổn thương trực tiếp đến não bộ.
Cô bác sẽ thấy mình hay quên, dễ nhầm lẫn, khó tập trung, thậm chí là có ảo giác.
Người già vốn đã sợ bệnh lẫn, nay lại thêm biến chứng này thì điều mà cô bác không mong muốn nhất nó sẽ xảy ra, đó chính là phải phụ thuộc vào con cháu.
TẠI SAO CHÚNG TA LẠI BỊ CÁC BIẾN CHỨNG NHƯ VẬY?
Cô bác có biết nguyên nhân do đâu mà chúng ta lại gặp những biến chứng này? Con tóm gọn lại 2 nhóm chính để cô bác dễ nhớ nhé.
* Chèn ép cơ học: Do thoái hóa cột sống, thoát vị đĩa đệm “đè” lên dây thần kinh. Giống như cô bác lấy tay bóp chặt ống dẫn nước, nước không chảy được thì cây héo, dây thần kinh bị bóp chặt thì tay chân tê dại.
* Rối loạn chuyển hóa và thiếu chất: Những cô bác có bệnh tiểu đường, thì tiểu đường sẽ thường làm hỏng mạch máu nuôi thần kinh. Hoặc do cô bác thiếu hụt các chất như Vitamin nhóm B (B1, B6, B12), Canxi, Magie – đây là những “thức ăn” thiết yếu của dây thần kinh.. Nếu thiếu chúng, dây thần kinh sẽ bị suy yếu và phát tín hiệu tê bì ngay lập tức.
KHI NÀO CÔ BÁC CẦN ĐI KHÁM NGAY?
• Tê bì kéo dài trên 6 tuần không giảm làm các biện pháp rồi mà vẫn tê và Tê này kèm theo thay đổi màu sắc da (da tím tái, trắng bệch) hoặc nhiệt độ (lúc nóng ran, lúc lạnh buốt).
• Cảm thấy yếu cơ rõ rệt, đi đứng loạng choạng, hay làm rơi đồ vật.
• Tê kèm theo chóng mặt, đau đầu dữ dội, khó thở hoặc mất kiểm soát tiểu tiện.
• Đặc biệt: Tê liệt đột ngột một bên người – đây là dấu hiệu cấp cứu đột quỵ, cần đi viện ngay lập tức cô bác nhé!
GIẢI PHÁP TẠI NHÀ – CHĂM SÓC ĐÔI TAY, ĐÔI CHÂN MỖI NGÀY
1. Các bài tập “Vàng” cho người tê bì tay chân
• Tư thế cầu nguyện: Chắp hai tay trước ngực, từ từ hạ thấp bàn tay xuống trong khi vẫn ép sát lòng bàn tay vào nhau. Động tác này giúp kéo giãn ống cổ tay, cực kỳ tốt cho người hay tê đầu ngón tay.
• Lắc tay đơn giản: Thả lỏng hai tay và lắc nhẹ như thể mình vừa rửa tay xong và đang vẩy nước cho khô vậy. Làm khoảng 30 giây mỗi lần, nhiều lần trong ngày để máu huyết lưu thông.
• Vận động cổ và lưng: Xoay nhẹ nhàng cổ, co duỗi chân tay thường xuyên, tránh ngồi một chỗ quá 45 phút.
2. Chế độ dinh dưỡng “Khỏe thần kinh” cho người tê bì tay chân
Ăn uống đúng cách là phương thuốc quý nhất.
Cô bác hãy tăng cường:
• Thực phẩm giàu Vitamin B (B1, B6, B12): Có nhiều trong trứng, sữa, ngũ cốc, các loại hạt và thịt bò.
• Canxi và Magie: Ăn nhiều rau xanh đậm, cá hồi, các loại hạt đậu để xương chắc khỏe, tránh chuột rút.
• Uống đủ nước: Giúp máu bớt đặc, dễ lưu thông đến các chi xa nhất như tay chân, đỡ tê bì.
• Hạn chế: Đồ ăn quá mặn, rượu bia và thuốc lá vì chúng là “kẻ thù” trực tiếp của dây thần kinh.
3. Các mẹo chăm sóc khác để hỗ trợ giảm tê bì tay chân
• Ngâm chân nước ấm: Trước khi đi ngủ 20 phút, cô bác ngâm chân với nước ấm pha chút muối hoặc gừng. Nó giúp mạch máu giãn nở, giúp giấc ngủ ngon hơn và giảm tê buốt về đêm.
• Massage nhẹ nhàng: Dùng dầu nóng xoa bóp tay chân từ dưới lên trên để kích thích tuần hoàn máu.
• Giữ ấm: Luôn đi tất, giữ ấm tay chân khi trời lạnh hoặc khi ngủ trong phòng máy lạnh.
GIẢI ĐÁP THẮC MẮC
Câu 1: Dạo này cô mất ngủ vì bàn chân cứ tê châm chích, nửa đêm chuột rút bắp chân cô phải làm sao?
—> Dạ, vì tình trạng tê bì thường tăng nặng về đêm nên nó khiến cô bác bị mất ngủ .
Để dễ ngủ hơn, cô hãy thử massage chân nhẹ nhàng từ 20-30 phút và ngâm chân nước ấm trước khi ngủ để mạch máu giãn nở, lưu thông máu tới chân tốt hơn.
Cô cũng cũng cần tránh kê gối quá cao hoặc nằm nghiêng đè lên chân tay để giảm áp lực chèn ép thần kinh trong lúc ngủ nhé.
Nếu ngoài 50 tuổi rồi cô cũng cần đảm bảo đủ canxi, magie. Khi đủ các vi chất này thì việc co giãn cơ sẽ nhịp nhàng hơn nên nhiều cô bác cũng đỡ tê , chuột rút ban đêm.
Canxi cô có thể uống sáng và trưa . sau ăn 1 tiếng. Có thể chọn canxi tảo biển để vừa có hàm lượng canxi nguyên tố cao vừa dễ hấp thu, lại giàu các khoáng chất.
Còn magie thì để tốt cho giấc ngủ ưu tiên chọn magie bisglycinate và uống vào buổi tối trước khi đi ngủ 1-2 tiếng để giúp thư giãn thần kinh sẽ giúp dễ vào giấc, giấc ngủ sâu hơn và đêm đỡ tê bì, chuột rút bắp chân.
Câu 2: Bác bị tiểu đường 10 năm nay rồi cháu, dạo này thấy hai bàn chân tê rần thì đó có phải là dấu hiệu nguy hiểm không ?
—> Dạ, Nếu bác bị tiểu đường tới 10 năm rồi kiểm soát không tốt thì biến chứng thần kinh ngoại biên sẽ rất cao.
Vì lượng đường huyết cao lâu ngày làm hỏng các mạch máu nhỏ nuôi dây thần kinh, gây ra cảm giác tê dại, mất cảm giác.
Bác phải kiểm soát đường huyết thật tốt và mỗi ngày cần kiểm tra kỹ bàn chân xem có vết xước nào không, vì mất cảm giác sẽ làm vết thương dễ nhiễm trùng, hoại tử mà mình không biết đấy ạ. Và với trường hợp này thì bác cũng nên đi kiểm tra càng sớm càng tốt.
Câu 3: Bệnh gan thì có liên quan gì đến việc tê bì tay chân không thưa ds? Cần bổ sung gì cho gan khoẻ?
—> Dạ có liên quan mật thiết đấy bác ạ. Vì khi chức năng gan bị suy giảm hoặc mắc bệnh lý xơ gan, cơ thể sẽ không thể lọc hết các chất độc trong máu.
Những chất độc này tích tụ lâu ngày sẽ gây hại trực tiếp đến hệ thần kinh ngoại biên, dẫn đến cảm giác tê đau và yếucơ..
Vì vậy, bảo vệ lá gan cũng chính là bảo vệ hệ thần kinh của chúng ta khỏi bị tê dại đó ạ.
Nếu bổ sung cho gan thì bác có thể cân nhắc hoạt chất có tên là glutathione sẽ giúp tăng cường chức năng gan , hỗ trợ gan thải độc tốt hơn, phục hồi và bảo vệ tế bào gan bị tổn thương.
Câu 4: Hay bị tê chân khi ngồi khoanh chân xem tivi, nhưng đứng dậy đi lại một lúc là hết, vậy có đáng lo không cô Lan?
—> Dạ trường hợp này của bác thường chỉ là tê bì sinh lý thôi ạ.
Khi bác ngồi lâu một tư thế, mạch máu và dây thần kinh bị chèn ép khiến máu khó lưu thông, dẫn đến cảm giác tê rần.
Tình trạng này không nguy hiểm vì cảm giác tê sẽ tự biến mất sau vài phút khi bác thay đổi tư thế và vận động nhẹ nhàng.
Tuy nhiên, bác cũng nên hạn chế ngồi một chỗ quá lâu để giúp mạch máu luôn thông suốt nhé.
Câu 5: Sao cô thấy các bs hay nhắc đến glucosamin và collagen cho xương khớp, cái đấy nó có giúp giảm tê bì không?
—> Dạ, thường 2 chất này hay dùng trong trường hợp có thoái hoá khớp và nó cũng có hỗ trợ được tê bì đấy cô ạ .
Vì glucosamin giúp tái tạo sụn khớp và tăng chất nhờn để các khớp hoạt động trơn tru, giảm ma sát và áp lực lên thần kinh.
Còn Collagen đặc biệt là collagen tuýp II sẽ giúp mạch máu vững chắc, tăng độ đàn hồi cho da và mô xung quanh dây thần kinh.
Khi xương khớp khỏe mạnh và mạch máu lưu thông tốt thì tình trạng tê bì cũng sẽ được cải thiện phần nào ạ.
❓…… Còn một số câu hỏi đáp khác các cô bác có thể xem thêm trong livestream chi tiết nhé!
Mời các cô bác xem lại buổi livestream trực tiếp tại đây:
Nếu cô bác còn băn khoăn về các vấn đề sức khoẻ hoặc cần tư vấn cụ thể hơn về tình trạng hiện tại của mình thì có thể nhắn trực tiếp cho Ds. Lan để được tư vấn kỹ hơn!
📲 Zalo Ds. Lan: 0981 741 388
