Đại Tràng Co Thắt: Nhận Biết Sớm Để Tránh Sống Chung Cả Đời

Đại tràng co thắt không nguy hiểm tính mạng nhưng lại khiến nhiều cô bác ăn không ngon, bụng lúc nào cũng âm ỉ, đi ngoài thất thường, sống trong cảm giác mệt mỏi và lo lắng. Trong bài viết này, Dược sĩ sẽ chia sẻ rõ đại tràng co thắt là gì, vì sao lại mắc, dấu hiệu nhận biết sớm ra sao và khi nào cần đi khám ngay.

Nhiều cô bác nhắn tin cho Lan than rằng: “Lan ơi, sao bác cứ ăn vào là đau bụng, đi vệ sinh xong lại muốn đi tiếp, bụng dạ lúc nào cũng óc ách, đi khám thì bác sĩ bảo bình thường, nội soi chẳng thấy loét gì mà sao nó khổ thế này?”

Thì đó chính là những biểu hiện rất điển hình của tình trạng mà y học gọi là Hội chứng ruột kích thích (IBS) hay đại tràng co thắt đấy ạ.

Hôm nay, con sẽ cùng cô bác “mổ xẻ” thật kỹ xem đại tràng co thắt thực ra là cái gì, tại sao lại mắc và làm sao để mình không phải khổ sở vì nó nữa.

ĐẠI TRÀNG CO THẮT HAY HỘI CHỨNG RUỘT KÍCH THÍCH LÀ GÌ?

Tại sao đại tràng co thắt lại hay được gọi là “hội chứng” mà không gọi là “bệnh”?

Bởi vì đại tràng co thắt hay hội chứng ruột kích thích (IBS) là một tình trạng rối loạn tiêu hóa chức năng.

Có nghĩa là khi các bác sĩ nội soi vào bên trong đường ruột, người ta chẳng thấy cái vết loét nào, cũng không thấy khối u hay vi khuẩn gây viêm nhiễm nào cả – tức là “phần cứng” của đường ruột vẫn hoàn toàn bình thường, không có tổn thương thực thể. Nhưng, cái “cách vận hành” của nó thì lại bị lỗi.

Cô bác tưởng tượng đại tràng của mình nó co bóp nhịp nhàng để đẩy thức ăn đi.

Nhưng ở người bị hội chứng này, nó lại nhạy cảm quá mức, co bóp loạn xạ, lúc nhanh quá, lúc chậm quá.

Vì y học chưa tìm ra một nguyên nhân chính xác duy nhất gây ra lỗi vận hành này nên người ta gọi nó là “hội chứng” thay vì một “bệnh” cụ thể.

Ước tính nó có thể ảnh hưởng từ 5% đến 20% dân số toàn cầu, với tỷ lệ trung bình khoảng 11%.

Chứ cũng không chỉ riêng mình các cô bác ở đây chính ta bị đâu ạ. Nên cô bác không hề cô đơn. hjhj

3 DẤU HIỆU “VÀNG” ĐỂ NHẬN BIẾT ĐẠI TRÀNG CO THẮT – HỘI CHỨNG RUỘT KÍCH THÍCH ĐƠN GIẢN NHẤT

Làm sao để cô bác tự nhận diện mình có bị đại tràng co thắt hay không? Hãy đối chiếu ngay 3 dấu hiệu sau đây:

Dấu hiệu 1: Đau bụng hoặc khó chịu ở bụng

Cái đau này nó “lạ” lắm cô bác ạ:

– Vị trí: Nó đau dọc theo khung đại tràng (hình chữ U ngược trong bụng mình)

Có thể đau bên phải, bên trái hoặc ngay vùng ngang rốn.

– Đặc điểm: Thường là đau quặn hoặc đau âm ỉ. Đặc biệt, cái đau này thường liên quan mật thiết đến việc đi đại tiện

Nhiều bác bảo Lan là: “Cứ mắc đi cầu là đau không chịu nổi, nhưng đi xong một cái là bụng nó nhẹ bẫng, hết đau luôn”

– Tác nhân: Đau hay xuất hiện sau khi ăn đồ nhiều dầu mỡ, uống rượu bia hoặc khi cô bác đang lo lắng chuyện gì đó

• Dấu hiệu 2: Thay đổi số lần đi cầu

Bình thường mỗi ngày mình đi 1 lần vào buổi sáng.

Nhưng người bị hội chứng này thì:

Có lúc 3-5 ngày, thậm chí cả tuần mới đi một lần (táo bón)

Có lúc một ngày đi 3-4 lần, thậm chí vừa ăn xong đã phải “vào thăm” nhà vệ sinh ngay

• Dấu hiệu 3: Thay đổi tính chất phân

Cô bác đừng ngại quan sát “sản phẩm” của mình, vì nó nói lên rất nhiều điều:

Phân có lúc cứng ngắc như phân thỏ (thể táo bón)

Có lúc lại nát, nhão hoặc lỏng toàn nước (thể tiêu chảy)

Đặc biệt là tình trạng phân sống: Ăn rau ra rau, ăn thức ăn gì thấy còn nguyên cái đó

Cảm giác đi không hết phân: Vừa đi xong, đứng dậy mặc quần vào lại thấy vẫn còn muốn đi tiếp, cực kỳ khó chịu

Lan xin nhắc lại, nếu các triệu chứng này lặp lại ít nhất 1 lần/tuần trong 3 tháng gần đây, trên nền một cái bụng ấm ách đã hơn nửa năm rồi, thì khả năng rất cao là cô bác đã bị đại tràng co thắt rồi đó ạ

TẠI SAO MÌNH LẠI BỊ ĐẠI TRÀNG CO THẮT – HỘI CHỨNG RUỘT KÍCH THÍCH?

Nhiều cô bác thắc mắc: “Tại sao tôi bị mà người khác không bị?”. Lan xin chia sẻ 3 giả thuyết lớn nhất mà y học đang công nhận:

Thứ nhất: Mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột

Trong đại tràng của chúng ta luôn tồn tại song song vi khuẩn có lợi và có hại. Khi cân bằng này bị phá vỡ – ví dụ như ăn uống không đảm bảo vệ sinh, nhiễm trùng tiêu hóa lặp đi lặp lại, hoặc dùng kháng sinh kéo dài – lợi khuẩn sẽ suy giảm rõ rệt.

Khi thiếu lợi khuẩn, hệ tiêu hóa không còn hoạt động trơn tru như trước nữa. Thức ăn tiêu hóa chậm, lớp chất nhầy bảo vệ niêm mạc giảm đi, khiến ruột trở nên “mong manh” và dễ bị kích thích hơn.

Lâu dần, chỉ cần một tác động nhỏ cũng có thể gây đau bụng, đầy hơi hoặc rối loạn tiêu hóa.

Thứ hai: Nhạy cảm với thức ăn – cơ địa mỗi người mỗi khác

Có những người uống sữa vào là phải chạy vào nhà vệ sinh ngay, đơn giản vì không dung nạp được đường lactose. Nhưng cũng có người ăn bình thường lại không sao.

Tương tự, có người rất dễ bị kích ứng với hải sản, socola, rượu bia hoặc cà phê. Những thực phẩm tưởng chừng vô hại với người khác, nhưng lại là “tác nhân kích hoạt” khiến đại tràng của cô bác phản ứng dữ dội.

Thứ ba: Trục thần kinh Não – Ruột (yếu tố rất nhiều người bỏ qua)

Não và ruột thực ra có mối liên hệ rất chặt chẽ. Cô bác cứ để ý sẽ thấy, mỗi khi căng thẳng, lo lắng hoặc mất ngủ, bụng cũng bắt đầu “biểu tình”.

Khi stress kéo dài, hệ thần kinh chi phối đại tràng trở nên nhạy cảm quá mức:

• Nếu ruột co bóp quá nhanh → thức ăn đi vèo vèo → nước chưa kịp hấp thu → gây tiêu chảy

• Ngược lại, nếu ruột lười biếng, co bóp chậm quá → thức ăn bị giữ lại lâu → bị hút hết nước → gây táo bón

—> Nói một cách dễ hiểu, đại tràng lúc này rất nhạy cảm, chỉ cần một chút thay đổi từ thức ăn hay cảm xúc cũng đủ khiến nó phản ứng mạnh mẽ..

NHỮNG AI DỄ BỊ ĐẠI TRÀNG CO THẮT?

Tại sao có người bị, người không? Qua kinh nghiệm tư vấn thì con nhận thấy những nhóm sau sẽ dễ mắc nhất:

• Độ tuổi trung niên: Đây là lứa tuổi “trụ cột”, vừa lo việc cơ quan, vừa lo kinh tế gia đình, chăm sóc con cái, cha mẹ già nên áp lực rất lớn vì thường xuyên căng thẳng stress nên đại tràng cũng nhạy cảm , dễ bị kích thích hơn thông qua trục não ruột.

• Phụ nữ: Tỷ lệ nữ giới mắc bệnh cao gấp 2 lần nam giới. Có lẽ vì chị em mình cũng hay lo xa, hay suy nghĩ và nhạy cảm hơn các anh nam giới.

• Người làm việc trí óc, áp lực cao: ví dụ: Các bạn sinh viên mùa thi, các bác làm kế toán, quản lý… cứ hễ căng thẳng, stress là bụng lại “biểu tình”

• Yếu tố gia đình: Nếu trong nhà có bố mẹ, anh chị em ruột bị thì mình cũng có nguy cơ cao hơn

CẢNH BÁO – KHI NÀO CẦN ĐI KHÁM NGAY?

Cô bác chú ý đoạn này giúp con ạ vì nó cực kỳ quan trọng!

Mặc dù đại tràng co thắt là lành tính, không gây nguy hiểm tính mạng, nhưng nó lại có những triệu chứng rất giống với các bệnh nguy hiểm như ung thư đại trực tràng hay viêm loét đại tràng.

Nếu cô bác thấy mình có một trong các “dấu hiệu ” sau, thì sẽ cần đi khám kiểm tra ngay nhé:

• Đi cầu ra máu: Dù là máu tươi hay máu bầm đen thì đều phải đi kiểm tra. Người bị đại tràng co thắt đơn thuần không bao giờ đi cầu ra máu.

• Sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân: Nếu cô bác không ăn kiêng mà sụt tới 10% trọng lượng cơ thể chỉ trong 1-2 tháng thì rất đáng ngại.

• Đau bụng về đêm: Người bị hội chứng ruột kích thích thường chỉ đau ban ngày khi còn thức. Nếu đêm đang ngủ ngon mà phải tỉnh giấc vì đau bụng thì đó có thể là triệu chứng của tổn thương thực thể.

• Sốt: Thường đại tràng co thắt không gây sốt. Nếu có sốt thì có thể là có nhiễm trùng hoặc viêm loét.

• Bắt đầu phát bệnh sau 45 tuổi: Đây là lứa tuổi cơ thể bắt đầu lão hóa, nguy cơ u bướu tăng cao.

• Gia đình có người bị ung thư đại trực tràng thì mình cũng có thể cần đi kiểm tra sớm.

Khi cô bác đi khám thì các bác sĩ có thể là sẽ cho cô bác nội soi đại tràng, xét nghiệm máu, xét nghiệm phân để tìm máu ẩn… để chắc chắn rằng cái bụng mình chỉ là “co thắt” thôi chứ không phải bệnh gì nan y.

Có một câu hỏi Lan nhận được rất nhiều: “Lan ơi, bị đại tràng co thắt , hội chứng ruột kích thích này lâu ngày có chuyển thành ung thư không?”

Lan xin trả lời rõ ràng để cô bác yên tâm kê cao gối mà ngủ: Hội chứng ruột kích thích hay đại tràng co thắt thì không dẫn đến ung thư đại tràng.

Cái nguy hiểm nhất của nó là làm cô bác lo lắng, mất ăn mất ngủ, sụt cân vì không dám ăn gì, từ đó làm suy nhược cơ thể và lại càng stress, khiến bệnh càng nặng hơn mà thôi. Đó là một cái vòng lẩn quẩn

Cô bác hãy nhớ: Đừng kiêng khem quá mức dẫn đến suy dinh dưỡng

Nhưng cũng đừng buông xuôi, ăn uống bừa bãi làm bệnh trầm trọng hơn

Hãy chấp nhận đây là một người bạn “hơi khó tính” một chút, mình cần kiên trì, thấu hiểu nó để sống chung hòa bình.

Buổi sau thì Lan sẽ hướng dẫn chi tiết cho cô bác cần ăn gì, kiêng gì khi chúng ta có đại tràng co thắt.

Còn bây giờ sẽ giải đáp 1 số thắc mắc cho cô bác trong buổi hôm nay.

GIẢI ĐÁP THẮC MẮC

Câu 1: Khi nào bác bắt buộc phải đi nội soi đại tràng?

—> Dạ, nếu cô bác trên 45 tuổi, hoặc có các “dấu hiệu báo động” như: đi cầu ra máu, sụt cân nhanh, đau bụng về đêm, sốt, hoặc gia đình có người bị ung thư đại trực tràng thì nên đi nội soi sớm để kiểm tra sớm.

Câu 2: Sao bác uống kháng sinh chữa viêm họng xong là bụng lại đi ngoài lỏng?

—> Kháng sinh khi vào cơ thể không chỉ diệt vi khuẩn có hại mà còn diệt luôn cả lợi khuẩn ở đại tràng, gây loạn khuẩn đường ruột.

Khi mất cân bằng hệ vi sinh, đại tràng sẽ bị kích ứng và khởi phát các triệu chứng làm bác đi ngoài lỏng như vậy.

Sau đợt kháng sinh thì bác có thể bổ sung 1 đợt men vi sinh vào để ổn định lại đường ruột.

Câu 3: Cô bị thoái hóa cột sống và loãng xương , 2 bệnh này có liên quan không?

—> Đây là hai bệnh khác nhau nhưng có thể gặp cùng lúc, nhất là ở người lớn tuổi.

Loãng xương làm xương giòn, dễ gãy Còn thoái hóa thì làm sụn khớp, đĩa đệm bị mòn.

Nhiều người vừa bị thoái hóa vừa bị loãng xương, nên phải kiểm tra và điều trị song song.

Với loãng xương thì nếu loãng xương nặng sẽ cần dùng thuốc chống huỷ xương + bổ sung đầy đủ canxi để xương chắc khoẻ là nguyên liệu tái tạo tế bào xương mới.

Còn với thoái hoá thì cần bổ sung các dưỡng chất tái tạo sụn khớp như là glucosamin sulfate, chondroitin, collagen tuýp 2 …có thể thêm omega 3 để gỉam viêm đau tại khớp.

Câu 4: Tại sao hội chứng ruột kích thích lại hay đau ban ngày?

—> Thông thường, hội chứng ruột kích thích chỉ đau khi cô bác còn thức nên nó hay đau ban ngày.

Khi ngủ, hệ thần kinh được nghỉ ngơi nên triệu chứng thường tạm lắng.

Nếu đau đến mức tỉnh giấc giữa đêm, đó thường là dấu hiệu của các tổn thương thực thể như viêm loét đại tràng hoặc các bệnh lý nguy hiểm khác,chứ không hẳn là hội chứng ruột kích thích nên sẽ cần đi khám để kiểm tra.

Câu 5: Đại tràng co thắt có chữa khỏi dứt điểm được không ?

—> Vì là đại tràng co thắt hay hội chứng ruột kích thích nó là mãn tính nên mục tiêu của chúng ta là ổn định lâu dài và ngăn tái phát thôi chứ không dứt điểm được ạ.

Để giảm tái phát thì kết hợp hàng ngày xoa bụng theo chiều kim đồng hồ sáng ngủ dậy và tối trước khi đi ngủ, bổ sung những đợt men vi sinh để hỗ trợ cho đại tràng ổn định , tránh ăn uống những cái đồ lạ, giảm căng thẳng stress.

Câu 6: Bị men gan cao, ngứa người do đợt dùng thuốc giảm đau khớp nhiều thì bổ sung gì cho gan khoẻ lại?

—> Dạ, nếu tăng men gan do đợt bác dùng thuốc giảm đau nhiều thì cô dừng thuốc giảm đau là nó sẽ dần dần về mức bình thường, còn nếu muốn tăng cường chức năng gan, để gan khoẻ, hỗ trợ hạ men gan và giúp gan thải độc tốt , giảm ngứa, phục hồi và bảo vệ tế bà gan bị tổn thương thì có thể cân nhắc bổ sung một đợt hoạt chất glutathione hỗ trợ cho gan.

Câu 7: Đại tràng co thắt này có lây không?

—> Dạ lây là vi khuẩn HP dạ dày nó mới lây qua ăn uống thôi ạ, còn đại tràng co thắt thì nó không lây qua đường ăn uống như vi khuẩn HP .

Tuy nhiên, nó có tính chất gia đình. Nếu trong nhà có người thân (bố mẹ, anh chị em ruột) từng bị đại tràng co thắt hay hội chứng ruột kích thích này , thì nguy cơ mình bị mắc cũng sẽ cao hơn người bình thường.

❓…… Còn một số câu hỏi đáp khác các cô bác có thể xem thêm trong livestream chi tiết nhé!

Mời các cô bác xem lại buổi livestream trực tiếp tại đây:

Con hy vọng những chia sẻ vừa rồi đã giúp cô bác hiểu hơn về đại tràng co thắt hay hội chứng ruột kích thích.

Cô bác nào cần tư vấn riêng theo tình trạng hiện tại thì có thể kết nối zalo với con để được hướng dẫn cụ thể nhé!

📲 Zalo Ds. Lan: 0981 741 388