Có một câu mà dược sĩ nghe rất nhiều khi tư vấn cho các cô bác đau xương khớp:
“Dược sĩ ơi, tôi uống glucosamin suốt rồi mà vẫn đau chẳng thấy đỡ mấy.”
Nghe cô bác nói vậy, ds rất hiểu.
Bởi vì đau xương khớp, ai cũng mong có một thứ gì đó uống vào là đỡ ngay. Đêm nằm trở mình không đau. Sáng bước xuống giường không phải vịn tay vào tường. Đi chợ, leo cầu thang, bế cháu, làm vườn… không còn cái cảm giác đầu gối kêu “răng rắc”, lưng thì ê ẩm, vai gáy thì cứng đơ.
Nhưng vì sao có cô bác dùng glucosamin thấy đỡ nhiều, còn có cô bác lại bảo “tôi uống mãi rồi, không ăn thua”?
Trước khi trả lời, ds xin kể cho cô bác nghe một câu chuyện.
Ds có nghe về trường hợp của một bác bị đột quỵ, phải nằm liệt giường hơn một năm trời. Gần như không đi lại, không vận động tay chân gì nhiều. Sau một năm, gia đình đưa bác đi khám sức khoẻ tổng quát.
Điều bất ngờ là bác lại bị thoái hoá khớp gối.
Nghe đến đây, nhiều người sẽ thấy vô lý.
Ơ hay, chân không đi lại, không dùng đến nhiều, đáng lẽ khớp phải được “nghỉ ngơi”, phải tốt hơn chứ? Sao lại thoái hoá được?
Lúc đầu ds nghe cũng ngạc nhiên lắm. Nhưng sau này tìm hiểu sâu hơn về y khoa, ds mới thấy điều ấy không hề vô lý chút nào.
Trên thế giới cũng có nghiên cứu ghi nhận, sau một năm ở những người sống sót sau đột quỵ, có một tỷ lệ khá cao lên tới 52,2% bệnh nhân gặp vấn đề thoái hoá khớp tức là hơn một nửa.
Nghĩa là nằm một chỗ không phải lúc nào cũng bảo vệ được khớp. Trái lại, khớp không được vận động đúng cách thì lại càng dễ xuống cấp.
Vậy câu chuyện này liên quan gì đến glucosamin?
Rất liên quan, cô bác ạ.
Khớp của mình không giống như cơ bắp, không có hệ mạch máu nuôi dưỡng trực tiếp. Sụn khớp nhận dinh dưỡng chủ yếu thông qua dịch khớp. Mà dịch khớp lại giống như “dầu bôi trơn” trong ổ khoá. Muốn dầu lan đều thì ổ khoá phải được xoay nhẹ nhàng. Muốn dịch khớp thấm vào nuôi sụn thì khớp cũng cần được vận động phù hợp.
Nếu cô bác đau quá rồi sợ, từ đó nằm nhiều, ngồi nhiều, ít đi lại, ít co duỗi, thì dịch khớp càng ít được lưu thông. Dinh dưỡng khó tới sụn hơn. Sụn khớp vốn đã mỏng lại càng dễ bào mòn. Đau lại càng đau.
Nó giống như ao nước lâu ngày không có dòng chảy, nước tù lại, rong rêu mọc lên. Còn dòng suối róc rách chảy đều thì nước mới trong.
Cho nên, uống glucosamin mà không vận động, nhiều khi giống như mình mang gạo đến cửa bếp nhưng không nhóm lửa, không nấu cơm. Có nguyên liệu đấy, nhưng cơ thể chưa chắc đã tận dụng tốt.
Tất nhiên, ds không bảo các cô bác đang đau dữ dội vẫn phải cố tập. Đau sưng nhiều, đi lại khó khăn, khớp nóng đỏ thì cần nghỉ ngơi và đi khám để xem có viêm cấp hay vấn đề khác không.
Nhưng khi cơn đau đã dịu hơn, cô bác nên vận động nhẹ nhàng mỗi ngày.
Không cần tập gì cao siêu đâu ạ. Có thể bắt đầu bằng đi bộ chậm trên mặt phẳng 10-15 phút, sau đó tăng dần. Ngồi trên ghế rồi duỗi gối nhẹ nhàng, co vào duỗi ra. Nằm trên giường nâng chân từng bên. Tập đạp xe tại chỗ nếu có điều kiện. Quan trọng nhất là đều đặn, nhẹ nhàng, không cố quá sức.
Các cụ mình có câu: “Có công mài sắt có ngày nên kim”. Xương khớp cũng vậy, không phải một ngày mà khoẻ lên, nhưng mỗi ngày chăm một chút, khớp sẽ được đánh thức lại từng chút một.
Lý do thứ hai khiến uống glucosamin mãi không đỡ là cân nặng.
Nhiều cô bác nói với dược sĩ: “Tôi có béo đâu, chỉ hơi chắc người thôi.” Nhưng khớp gối thì thật thà lắm, nó không nghe mình giải thích. Nó chỉ biết mỗi bước đi, cả trọng lượng cơ thể đang dồn xuống.
Khớp gối, khớp háng là khớp chịu lực. Cân nặng càng cao thì lực ép lên sụn khớp càng lớn. Mỗi lần bước chân là sụn, xương dưới sụn, dây chằng, cơ quanh khớp đều phải gánh thêm.
Chưa kể, mỡ trong cơ thể không chỉ là “thịt thừa”. Mỡ còn là một mô hoạt động nội tiết, có thể tạo ra tình trạng viêm âm ỉ trong cơ thể. Vì thế có những người thừa cân không chỉ đau gối, đau háng mà con đau cả bàn tay, vai gáy, lưng.
Có nghiên cứu cho thấy, ở người thoái hoá khớp gối, giảm khoảng 10% cân nặng có thể giúp cải thiện chức năng khớp rõ rệt tới 28%. Nghe 10% có vẻ nhiều, nhưng cô bác đừng vội lo.
Ví dụ cô bác 50kg, ban đầu chỉ cần đặt mục tiêu giảm khoảng 2kg thôi. Giảm được 2kg rồi, khớp gối đã nhẹ gánh hơn. Sau đó mình lại đặt tiếp mục tiêu giảm thêm 2-3kg nữa. Cứ chậm mà chắc.
Giảm cân không có nghĩa là nhịn ăn khổ sở. Cô bác chỉ cần bớt cơm trắng buổi tối, giảm đồ chiên rán, bánh kẹo, nước ngọt, tăng rau xanh, tăng đạm tốt như cá, trứng, đậu, thịt nạc. Ăn vừa đủ, ngủ đủ, vận động đều. “Kiến tha lâu cũng đầy tổ”, sức khoẻ cũng tích góp từ những điều nhỏ bé như vậy.
Lý do thứ ba là nhiều cô bác hiểu lầm glucosamin là thuốc giảm đau.
Glucosamin không phải thuốc uống để cắt đau ngay như thuốc giảm đau thông thường. Nó là chất hỗ trợ cho sụn khớp, nên thường cần thời gian, có khi 3-6 tháng mới cảm nhận rõ, tuỳ cơ địa, mức độ thoái hoá và cách sinh hoạt của mỗi người.
Nếu cô bác mới uống vài tuần đã bỏ vì “chưa thấy gì”, thì cũng khó đánh giá là có hợp hay không.
Ngoài ra, chọn loại cũng rất quan trọng. Thường glucosamin sulfate được ưu tiên hơn glucosamin HCL trong các sản phẩm hỗ trợ xương khớp. Nếu kết hợp thêm chondrointin sulfate, MSM thì hiệu quả hỗ trợ có thể tốt hơn so với dùng đơn độc glucosamin.
Với cô bác thoái hoá sụn nhiều, có thể cân nhắc thêm collagen tuýp 2, vì đây là thành phần quan trọng của sụn khớp. Còn trường hợp khớp hay sưng, nóng, đỏ, có yếu tố viêm, thì có thể cần thêm các chất hỗ trợ chống viêm như omega 3 từ dầu nhuyễn thể, loại này có chất chống oxy hoá mạnh giúp giảm chỉ số viêm CRP tốt.
Nhưng dược sĩ phải chia sẻ thật lòng với cô bác là: bổ sung chỉ là một phần. Đừng đặt hết niềm tin vào mỗi viên glucosamin rồi bỏ qua vận động, cân nặng, ăn uống, giấc ngủ.
Cái khớp của mình giống như cái cây đang héo. Mình không thể chỉ tưới một lần rồi mong cây xanh tốt ngay. Cây cần nước, cần đất, cần nắng, cần được chăm sóc đều đặn. Xương khớp cũng cần đủ ba điều: vận động đúng, cân nặng hợp lý và bổ sung phù hợp.
Làm được cả ba, khớp mới có cơ hội phục hồi tốt hơn. Cơn đau mới dịu dần. Bước chân mới nhẹ hơn. Sáng dậy mới bớt cảnh “lục cục răng rắc” như cánh cửa cũ.
Cô bác nhớ giúp con rằng, đau khớp không có nghĩa là nằm im mãi. Nghỉ khi đau nhiều, nhưng khi đỡ rồi thì phải vận động nhẹ để dịch khớp được lưu thông. Muốn khớp bớt đau thì cũng đừng quên giảm cân, dù chỉ 2kg ban đầu cũng là món quà lớn cho đầu gối.
Dược sĩ có tạo ra một cuốn “Cẩm nang xương khớp”, chia sẻ cách ăn uống và tập luyện để hỗ trợ phục hồi xương khớp từ gốc. Cô bác nào muốn nhận miễn phí có thể vào đây để tải về miễn phí ạ: https://duocsilan.vn/camnangxuongkhop/?utm_source=blog
Ngoài ra cô bác nào cần tư vấn kỹ hơn tuỳ theo tình trạng của mình thì có thể nhắn zalo 0981.741.388 cho ds, ds sẽ tư vấn cụ thể cho mình.
Vì sự thay đổi trong sức khoẻ của cô bác,
~duocsilan
