Hôm trước trong buổi livestream, ds đang nói chuyện với các cô bác về chủ đề đột quỵ thì thấy một bình luận hiện lên.
Cô viết thế này:
“Cảm ơn cháu nhiều. Hôm qua cô đưa ck vào khám ở Bạch Mai phát hiện nhồi máu não vì thấy chậm một cách bất thường dù ko đau đầu may phát hiện sớm ko là đột quỵ”.
Đọc xong bình luận ấy, ds lặng đi mấy giây.
Không phải vì sợ. Mà vì thấy may.
May là cô tinh ý.
May là cô không chủ quan.
May là cô thấy chồng “chậm một cách bất thường” mà không nghĩ đơn giản là “chắc ông ấy mệt”, “chắc do tuổi già nó thế”, “ngủ một giấc là khỏi”.
Nhiều khi đột quỵ không đến ầm ầm như cơn mưa rào. Mà nó đến khe khẽ như tiếng gió lùa qua khe cửa. Người tự nhiên chậm hơn, nói khó hơn, tay chân vụng về hơn, mặt hơi méo, đi loạng choạng, nhìn mờ, hoặc lơ mơ khác thường.
Các cụ mình có câu: “Phòng bệnh hơn chữa bệnh”. Với đột quỵ thì câu này đúng lắm. Vì khi mạch máu não đã tắc, từng phút một trôi qua là từng vùng não bị thiếu máu, thiếu oxy. Chậm một chút thôi là hậu quả có thể khác đi rất nhiều.
Cô bác biết không, khoảng 80-87% các ca đột quỵ là đột quỵ thiếu máu não, tức là do mạch máu bị tắc. Mà thủ phạm thường gặp chính là mảng xơ vữa, huyết khối, hay nói dễ hiểu là cục máu đông chặn đường máu lên não.
Máu đang chảy bon bon như dòng nước ngoài mương, tự nhiên có hòn đã chắn ngang, nước không qua được, vùng não phía sau bắt đầu “đói m. áu”. Nghe đơn giản vậy thôi, nhưng hậu quả thì không hề đơn giản.
Vì sao sau tuổi 50 lại dễ có cục máu đông hơn?
Thứ nhất là mạch máu của mình sau nhiều năm “làm việc” bắt đầu kém mềm mại. Ăn mặn, mỡ máu cao, đường huyết cao, huyết áp cao, hút thuốc, ít vận động…tất cả như từng lớp bùn bám vào thành ống nước. Lâu ngày lòng mạch hẹp lại.
Thứ hai là máu dễ “đặc” hơn khi cơ thể thiếu nước, ít vận động, ngồi lâu, ngủ kém, stress nhiều.
Thứ ba là sau tuổi 50, nhiều cô bác bắt đầu có bệnh nền như tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu, rung nhĩ. Những bệnh này nếu không kiểm soát tốt thì giống như trong nhà có bếp than âm ỉ, lúc nào cũng có nguy cơ bùng lên.
Nhưng nói vậy không phải để cô bác sợ. Ds muốn cô bác biết để phòng. Vì mạch máu cũng giống như con đường làng, mình chăm dọn rác, khơi thông cống rãnh thì nước mới chảy êm.
Trong ăn uống hàng ngày, có mấy nhóm thực phẩm cô bác nên đưa vào bữa cơm, không phải ăn một ngày là “tan cục máu đông”, mà là hỗ trợ lâu dài cho mạch máu khoẻ hơn, hạn chế nguy cơ hình thành cục máu đông.
Đầu tiên là cá biển.
Cá thu, cá mòi, cá hồi, cá trích…có nhiều omega 3. Nhiều nghiên cứu quan sát cho thấy người ăn cá đều đặn có xu hướng giảm nguy cơ đột quỵ, đặc biệt là đột quỵ do cục máu đông thiếu máu lên não. Omega 3 hỗ trợ giảm viêm, tốt cho mỡ máu và sức khoẻ tim mạch.
Cô bác không cần ăn nhiều. Một tuần 2-3 bữa cá là quý rồi. Cá kho, cá hấp, cá nấu canh đều được.
Hạn chế chiên ngập dầu, vì cá tốt mà đem chiên đi chiên lại thì lại thành “lợi bất cấp hại”. Không phải do cá mà do cái dầu rán chiên đi chiên lại kia.
Thứ hai là dầu oliu.
Trong nghiên cứu tại Tây Ban Nha nổi tiếng về chế độ ăn Địa Trung Hải, nhóm ăn theo kiểu Địa Trung Hải có bổ sung dầu oliu nguyên chất hoặc các loại hạt ghi nhận tỷ lệ biến cố tim mạch thấp hơn.
Dầu oliu có chất béo không bão hoà đơn và các chất chống oxy hoá, giúp hỗ trợ thành mạch.
Cô bác có thể dùng một ít dầu oliu trộn salad, rưới vào rau củ sau khi nấu, hoặc dùng thay một phần dầu mỡ thường ngày. Nhưng cô bác lưu ý, dầu tốt vẫn là dầu, không phải càng nhiều càng tốt. Ngày dùng 1-2 thìa canh thôi.
Cái gì quá cũng không hay là vậy!
Thứ ba là các loại hạt.
Hạt óc chó, hạnh nhân, hạt điều, hạt bí, hạt lanh, hạt chia…nếu dùng đúng lượng thì rất tốt. Trong nghiên cứu Địa Trung Hải, nhóm dùng thêm các loại hạt cũng có lợi cho tim mạch. Hạt có chất béo tốt, chất xơ, magie và nhiều vi chất hỗ trợ chuyển hoá.
Cô bác chỉ cần một nắm nhỏ khoảng 20-30g mỗi ngày, ưu tiên loại không tẩm muối, không rang đường, không bọc bơ. Đừng thấy tốt rồi ăn cả bát to, vì hạt cũng nhiều năng lượng, ăn quá lại tăng cân.
Thứ tư là tỏi.
Tỏi là món rất quen trong căn bếp của mọi nhà. Một nghiên cứu cho thấy tỏi có thể hỗ trợ giảm kết tập tiểu cầu, tức là làm tiểu cầu bớt “dính chùm” vào nhau.
Nói nôm na, nó có thể hỗ trợ giảm xu hướng hình thành huyết khối, cục máu đông.
Nhưng ds nhấn mạnh sự hỗ trợ. Tỏi không thay thuốc chống đông, không thay aspirin, không thay thuốc bác sĩ kê.
Cô bác nào đang dùng thuốc chống đông, chuẩn bị phẫu thuật, hay hay chảy máu cam, bầm tím thì đừng tự ý uống viên tỏi liều cao.
Ăn vài tép tỏi trong bữa cơm thì được, nhưng dùng dạng viên, dạng chiết xuất thì nên hỏi bác sĩ vì đặc tính làm loãng máu tự nhiên khá mạnh của tỏi.
Thứ năm là thực phẩm giàu flavonoid.
Nghe tên có vẻ khó, nhưng thực ra rất gần gũi: trà xanh, táo, cà chua, quả mọng, ca cao, socola đen ít đường.
Flavonoid là nhóm chất chống oxy hoá có trong thực vật, được nghiên cứu là có lợi cho mạch máu, giảm viêm, hỗ trợ chức năng nội mạc mạch máu.
Cô bác có thể uống trà xanh loãng vào ban ngày, ăn một quả táo, canh cà chua, thêm ít dâu, việt quất nếu có điều kiện, hoặc dùng một miếng nhỏ socola đen loại ít đường.
Nhưng nếu cô bác bị mất ngủ thì đừng uống trà đặc vào buổi chiều trở đi, kẻo đêm nằm thao thức “leng keng” đến sáng.
Tóm lại, sau tuổi 50, cô bác đừng đợi đau mới đi khám, đừng đợi ngã mới lo, đừng đợi méo miệng mới cuống.
Hãy để ý những dấu hiệu nhỏ: chậm bất thường, nói khó, yếu một bên tay chân, mặt lệch, nhìn mờ, chóng mặt dữ dội, lơ mơ. Có dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ thì đi cấp cứu ngay, không cạo gió, không chích máu đầu ngón tay, không nằm chờ xem có đỡ không.
Bữa cơm hàng ngày cũng là một “liều thuốc” âm thầm. Thêm cá biển, dùng dầu oliu hợp lý, ăn một nắm hạt nhỏ, dùng tỏi đúng cách, thêm trà xanh, táo, cà chua, quả mọng, socola đen ít đường…
Từng chút một thôi, nhưng mưa dầm thấm lâu.
Cô bác nào đọc đến đây chắc chắn là những người rất quan tâm đến sức khoẻ, dù bài viết khá dài. Hãy bình luận “đọc hết” để con biết nhé, chắc chắn cơ thể cô bác sẽ rất cảm ơn khi cô bác duy trì ăn những thực phẩm này thường xuyên.
Cô bác hãy theo dõi kênh của con, Dược Sĩ Lan, để theo dõi thêm những bài viết hay và hữu ích khác về sức khoẻ, đặc biệt là sức khoẻ sau tuổi 50.
Vì sự thay đổi trong sức khoẻ của cô bác,
~duocsilan
