Triglyceride cao giảm khi uống thuốc nhưng lại tăng sau khi ngưng khiến nhiều cô bác băn khoăn: Có phải thuốc không chữa được bệnh, hay cơ thể đã bị “phụ thuộc thuốc”? Trong bài viết này, con sẽ cùng cô bác, anh chị tìm hiểu bản chất của triglyceride, nhận diện 6 yếu tố khiến chỉ số tăng và hiểu vì sao kiểm soát lâu dài cần phối hợp điều trị với thay đổi lối sống.
Cô bác thân mến! Trong 36 kế của binh pháp cổ phương Đông, có một kế sách rất nổi tiếng gọi là “Rút củi đáy nồi” (Phủ để trừu tân).
Để hiểu kế sách này, cô bác hãy hình dung một câu chuyện thế này ạ.
Có một anh chàng bắc một nồi nước thật to lên bếp đun. Vì cho quá nhiều củi nên ngọn lửa cháy hừng hực, khiến nước trong nồi sôi sùng sục và trào cả ra ngoài.
Thấy vậy, anh ta cuống cuồng múc một gáo nước lạnh đổ vào nồi.
Quả nhiên, nước ngừng sôi ngay lập tức.
Nhưng chỉ được một lát, ngọn lửa bên dưới vẫn cháy dữ dội, nước lại tiếp tục sôi và trào ra ngoài.
Lúc ấy, một bậc trí giả đi ngang qua, thấy cảnh tượng đó liền nói:
“Anh cứ mải đổ nước lạnh vào nồi thì giải quyết được bao lâu? Sao không cúi xuống, rút bớt những thanh củi đang cháy dưới đáy nồi ra? Không còn ngọn lửa lớn, tự khắc nước sẽ bớt sôi!”
Đó chính là tinh thần của kế sách “Rút củi đáy nồi”.
Muốn giải quyết một vấn đề tận gốc, đừng chỉ tìm cách dập tắt những biểu hiện trước mắt, mà phải tìm ra và xử lý nguyên nhân đang tạo ra vấn đề ấy.
Các cô bác ạ, việc kiểm soát mỡ máu Triglyceride của chúng ta cũng có một điểm rất giống với nồi nước sôi này!
Có cô bác đi xét nghiệm, chỉ số Triglyceride tăng lên 3,0 rồi 4,0 mmol/L.
Bác sĩ kê thuốc hạ mỡ máu, cô bác uống đều đặn một thời gian. Một tháng, hai tháng sau, đi xét nghiệm lại thấy Triglyceride giảm xuống rõ rệt.
Mừng quá! Thấy chỉ số đẹp rồi, có cô bác nghĩ: “Ôi, mỡ máu bình thường rồi, chắc mình khỏi bệnh rồi! Thôi không cần uống thuốc nữa!”
Nhưng rồi điều gì xảy ra?
Một vài tuần hoặc vài tháng sau khi tự ý ngưng thuốc, đi xét nghiệm lại, Triglyceride có thể tăng trở lại. Thậm chí có người tăng cao hơn lần xét nghiệm trước. Tại sao lại như vậy?
Bởi vì thuốc đang giúp cô bác kiểm soát mỡ máu, nhưng những yếu tố khiến Triglyceride tăng cao ban đầu có thể vẫn còn tồn tại.
Đó có thể là tình trạng kháng insulin, thói quen ăn quá nhiều đường và tinh bột tinh chế, uống rượu bia, ít vận động hoặc những bệnh lý chuyển hóa chưa được kiểm soát.
Đây chính là những “thanh củi” đang âm thầm cháy dưới đáy nồi.
Thuốc có vai trò rất quan trọng, đặc biệt ở người có nguy cơ tim mạch cao hoặc Triglyceride tăng rất cao, có nguy cơ viêm tụy cấp. Nhưng muốn kiểm soát Triglyceride lâu dài, chúng ta không thể chỉ trông chờ vào viên thuốc mà bỏ quên những nguyên nhân gốc rễ khiến mỡ máu tăng cao mỗi ngày.
Có cô bác nào đã từng rơi vào vòng luẩn quẩn: “Uống thuốc thì mỡ giảm – Ngưng thuốc thì mỡ lại tăng” không ạ? Bài chia sẻ hôm nay, con sẽ cùng cô bác làm rõ 4 vấn đề:
Thứ nhất: Triglyceride thực chất là gì? Tại sao không ăn nhiều thịt mỡ mà chỉ số vẫn cao?
Thứ hai: Những “thanh củi” nào đang âm thầm khiến Triglyceride liên tục tăng lên?
Thứ ba: Vì sao uống thuốc thì Triglyceride giảm, nhưng khi ngưng thuốc lại có thể tăng trở lại?
Và thứ tư: Làm thế nào để từng bước kiểm soát Triglyceride một cách an toàn, khoa học và bền vững?
Cô bác hãy đọc kỹ bởi có thể chính những thói quen rất bình thường trong bữa ăn hằng ngày lại đang khiến chỉ số Triglyceride của mình khó kiểm soát đấy ạ!
PHẦN 1: BẢN CHẤT CỦA TRIGLYCERIDE – NÓ TỪ ĐÂU MÀ RA?
Đầu tiên, trước khi tìm cách “rút củi”, chúng ta phải hiểu Triglyceride từ đâu mà ra đã nhé!
Nhiều cô bác cứ nghe đến mỡ máu là nghĩ ngay: “Chắc tại mình ăn nhiều thịt mỡ, nhiều mỡ lợn quá!”. Đúng không ạ?
Nhưng cô bác ơi, với Triglyceride, câu chuyện không chỉ đơn giản như vậy đâu!
1.1. Triglyceride chính là kho dự trữ năng lượng
Triglyceride, hiểu một cách nôm na, là một dạng chất béo mà cơ thể sử dụng để dự trữ năng lượng lâu dài.
Nó khác với Cholesterol.
Cholesterol là nguyên liệu quan trọng để xây dựng màng tế bào, sản xuất một số loại hormone và acid mật.
Còn Triglyceride giống như “kho dự trữ năng lượng” của cơ thể.
Khi cô bác cần năng lượng, cơ thể có thể huy động chất béo dự trữ ra để sử dụng.
Như vậy, bản thân Triglyceride không phải là xấu, cũng không phải cứ có Triglyceride trong máu là nguy hiểm.
Vấn đề chỉ xuất hiện khi lượng Triglyceride trong máu của chúng ta tăng quá cao, đặc biệt nếu tình trạng này kéo dài.
1.2. Triglyceride từ đâu mà ra?
Thưa cô bác, Triglyceride trong cơ thể có hai nguồn rất quan trọng.
Nguồn thứ nhất là chất béo chúng ta ăn vào hằng ngày. Ví dụ như thịt mỡ, dầu ăn, bơ và những thực phẩm chứa chất béo.
Còn nguồn thứ hai là Triglyceride do cơ thể tự tổng hợp, trong đó lá gan đóng vai trò rất quan trọng. Và chính nguồn thứ hai này là điều con muốn cô bác đặc biệt chú ý!
Cô bác cứ tưởng tượng thế này nhé. Khi cô bác ăn cơm trắng, bánh mì, bún, phở hay uống nước ngọt, phần tinh bột được tiêu hóa sẽ tạo thành đường đơn, chủ yếu là glucose, để cơ thể sử dụng làm năng lượng dùng ngay cho các hoạt động hàng ngày.
Một phần glucose chưa dùng ngay thì có thể được dự trữ dưới dạng Glycogen ở gan và cơ bắp.
Nhưng nếu ngày nào cô bác cũng ăn quá nhiều, đặc biệt là đường và tinh bột tinh chế, trong khi năng lượng tiêu hao đi lại rất ít, thì cơ thể sẽ phải tìm cách để xử lý phần năng lượng dư thừa ấy!
1.3. Lá gan – vị “tổng quản chuyển hóa”
Lúc này, lá gan, vị “tổng quản chuyển hóa” của cơ thể, sẽ tham gia xử lý các chất dinh dưỡng.
Khi thường xuyên dư thừa năng lượng, đặc biệt từ đường và tinh bột tinh chế, gan có thể tăng quá trình chuyển một phần năng lượng dư thừa thành acid béo.
Trong y khoa, quá trình này được gọi là tân tạo mỡ. Những acid béo ấy có thể tiếp tục được sử dụng để tổng hợp lên Triglyceride.
Nhưng Triglyceride không thể tự hòa tan trong máu để đi khắp cơ thể được. Vậy nên, Gan sẽ phải đóng gói Triglyceride vào một loại hạt vận chuyển đặc biệt. Cô bác cứ hình dung đó là những “chiếc xe tải chở mỡ”, trong y khoa gọi là VLDL.
Những chiếc xe tải VLDL này sẽ vận chuyển Triglyceride từ gan đi vào dòng máu.
Khi đến các mô, Triglyceride được phân giải để giải phóng acid béo.
Cơ bắp có thể sử dụng acid béo làm năng lượng, còn mô mỡ có thể dự trữ phần chưa sử dụng.
Nhưng cô bác thử nghĩ mà xem. Nếu gan liên tục đưa nhiều Triglyceride vào máu như vậy, trong khi cơ thể lại không xử lý và loại bỏ chúng đủ nhanh, thì chuyện gì xảy ra?
Triglyceride sẽ tích tụ trong máu và chỉ số xét nghiệm sẽ bắt đầu tăng cao!
Đặc biệt, ở những cô bác có tình trạng kháng insulin, béo bụng, đái tháo đường hoặc gan nhiễm mỡ, thì quá trình sản xuất và vận chuyển chất béo càng dễ bị mất cân bằng hơn.
Cơ thể có thể vừa tạo ra quá nhiều mỡ Triglyceride, vừa giảm đi khả năng loại bỏ Triglyceride khỏi máu.
1.4. Vì sao kiêng thịt mỡ mà Triglyceride vẫn cao?
Và đây chính là điều rất nhiều cô bác đã bỏ sót!
Không phải cứ kiêng thịt mỡ, bỏ mỡ lợn là Triglyceride sẽ tự động giảm xuống!
Bởi vì ngoài chất béo trong bữa ăn, những thực phẩm giàu đường và tinh bột tinh chế cũng có thể góp phần khiến Triglyceride tăng cao.
Có cô bác nói với con: ” Tôi ăn uống kiêng khem lắm. Thịt mỡ không ăn, mỡ lợn cũng bỏ lâu rồi, thế mà đi xét nghiệm Triglyceride vẫn cao!”
Nhưng khi nhìn lại chế độ ăn hằng ngày thì sao?
Có thể cô bác vẫn ăn 2-3 bát cơm trắng mỗi bữa dù nhu cầu năng lượng không nhiều, ít vận động.
Có người thường xuyên uống nước ngọt, ăn bánh kẹo, ăn chè có nhiều đường, uống nước ép trái cây ngọt.
Có người lại nghĩ rằng trái cây tốt nên cứ ăn thật nhiều mít, nhãn, vải, sầu riêng mà không chú ý khẩu phần mỗi lần ăn.
Con không nói cô bác phải bỏ cơm, bỏ trái cây đâu nhé. Nhưng mình ăn cần có kiểm soát đối với những thực phẩm nhiều tinh bột và nhiều đường. Nhất là khi cô bác lại đang có béo bụng, kháng insulin hoặc đường huyết cao.
Bởi vì nếu mình cứ mải kiêng thịt mỡ mà quên kiểm soát tổng năng lượng và lượng đường, tinh bột mình ăn vào mỗi ngày, thì chẳng khác nào cô bác vẫn để những “thanh củi” cháy dưới đáy nồi mà chưa rút ra.
Để biết nên chọn thực phẩm nào, hạn chế món gì và điều chỉnh khẩu phần ra sao, cô bác có thể đọc thêm bài “Triglyceride cao ăn gì, kiêng gì để chỉ số không tăng lên?”. Trong bài đó, con hướng dẫn cụ thể hơn để cô bác dễ áp dụng vào bữa ăn hằng ngày.
https://duocsilan.com/triglyceride-cao-an-gi-kieng-gi/
PHẦN 2: 6 “THANH CỦI” – NGUYÊN NHÂN GỐC RỄ KHIẾN TRIGLYCERIDE CỨ TĂNG CAO
Thưa cô bác! Chúng ta quay trở lại câu chuyện nồi nước sôi lúc đầu nhé.
Muốn nước bớt sôi và tràn ra thì phải giảm bớt ngọn lửa bên dưới.
Nhưng muốn giảm ngọn lửa thì trước tiên phải biết những thanh củi nào đang khiến lửa cháy mạnh đúng không ạ.
Với Triglyceride cũng vậy. Có người chỉ có một yếu tố nguy cơ, nhưng cũng có người mắc cùng lúc ba, bốn yếu tố nguy cơ.
Con sẽ cùng cô bác nhận diện 6 “thanh củi” thường gặp nhất ngay sau đây nhé:
· Thanh củi thứ nhất: Ăn nhiều đường và đồ uống ngọt
Đây là một trong những yếu tố đầu tiên cô bác nên nhìn lại.
Cô bác có biết không? Đường không chỉ có trong những viên kẹo hay chiếc bánh ngọt đâu ạ!
Đường bổ sung còn có trong nước ngọt, trà sữa, nước tăng lực, sữa có đường, nước trái cây đóng chai và nhiều loại đồ uống pha sẵn…
Đặc biệt, nhiều người nghĩ rằng: “Tôi không uống nước ngọt có ga, chỉ uống nước ép trái cây thôi, chắc chắn tốt cho sức khỏe!”
Nhưng cô bác ơi, nước ép trái cây, nhất là loại thêm đường, có thể chứa lượng đường rất là nhiều.
Khi ép trái cây, một phần chất xơ có thể bị loại bỏ, khiến cô bác dễ tiêu thụ lượng đường từ nhiều quả cùng một lúc.
Nếu thường xuyên dùng quá nhiều đường, đặc biệt trong bối cảnh dư thừa năng lượng, gan có thể tăng tổng hợp chất béo và đưa thêm Triglyceride vào máu.
Vì vậy, với người Triglyceride cao, việc đầu tiên con khuyên là hãy nhìn lại những loại đồ uống có đường mà mình đang dùng.
Ưu tiên nước lọc, trà không đường hoặc cà phê không đường nếu phù hợp với sức khỏe.
Còn trái cây thì nên ưu tiên ăn nguyên quả hạn chế nước ép trái cây, với khẩu phần ăn trái cây vừa phải – ví dụ mỗi lần ăn khẩu phần trái cây to bằng cỡ nắm tay là vữa đủ, ngày ăn 1-2 lần thôi, không ăn quá nhiều.
· Thanh củi thứ 2: Ăn thừa tinh bột tinh chế
Cô bác thân mến! Con biết cơm trắng là món ăn quen thuộc của người Việt mình.
Nhiều cô bác có thể không ăn bánh kẹo, không uống nước ngọt, nhưng bữa nào cũng phải ăn thật nhiều cơm mới thấy no.
Có cô bác ăn hết 3 bát cơm trắng mỗi bữa, tối lại thêm bát cháo hoặc vài chiếc bánh.
Và cô bác nghĩ: “Cơm có phải mỡ đâu mà sợ mỡ máu cao?”
Đây chính là điều chúng ta cần hiểu cho đúng!
Tinh bột sau khi được tiêu hóa sẽ cung cấp đường glucose cho cơ thể.
Glucose là nguồn năng lượng cần thiết, nhưng nếu thường xuyên ăn thừa năng lượng từ tinh bột, nhất là các loại tinh chế, thì có thể góp phần làm tăng chỉ số
Triglyceride. Đặc biệt khi cô bác đã có kháng insulin hoặc thừa cân, béo bụng.
Tuy nhiên, không phải cứ Triglyceride cao là phải bỏ hoàn toàn cơm trắng.
Điều con muốn cô bác thực hiện là giảm khẩu phần tinh bột nếu đang ăn quá nhiều, đồng thời tăng rau xanh mỗi bữa, bổ sung đạm phù hợp (1-1,2 gam chất đạm/kg/ngày ). Và lựa chọn thêm những nguồn tinh bột giàu chất xơ. Ví dụ như yến mạch nguyên hạt, gạo lứt hoặc các loại đậu nếu phù hợp với sức khỏe.
Cô bác cũng không nên nghĩ rằng cứ đổi từ cơm trắng sang cơm gạo lứt thì muốn ăn bao nhiêu cũng được nhé, Ăn thực phẩm tốt nhưng ăn quá nhu cầu thì vẫn có thể dư thừa năng lượng mà dư năng lượng thì lại vẫn tăng triglyceride như thường.
· Thanh củi thứ 3: Uống rượu bia thường xuyên
Đây là một yếu tố rất quan trọng nhưng nhiều cô bác lại ít chú ý.
Có chú nói: “Tôi không ăn thịt mỡ, cơm cũng ăn ít, buổi tối chỉ uống vài chén rượu ngâm cho dễ ngủ. Sao Triglyceride vẫn cao?”
Cô bác ơi, rượu bia không chỉ ảnh hưởng đến gan mà còn tác động trực tiếp đến quá trình chuyển hóa chất béo.
Rượu có thể làm tăng tổng hợp mỡ Triglyceride tại gan và làm rối loạn khả năng xử lý chất béo.
Ở những người có cơ địa nhạy cảm, tiểu đường hoặc có yếu tố di truyền, thì việc uống rượu bia có thể khiến chỉ số Triglyceride tăng lên rất cao.
Đặc biệt, nếu Triglyceride đã tăng đến mức có nguy cơ viêm tụy cấp (từ khoảng 5,7 mmol/l trở lên) , thì tốt nhất là các chú , các bác cần tránh hoàn toàn rượu bia.
Con nhấn mạnh điều này vì có người ăn uống rất kiêng khem, nhưng vẫn duy trì thói quen uống rượu bia nhiều. Như vậy, rượu bia nó đang giống như một “thanh củi” lớn vẫn đang âm thầm cháy dưới đáy nồi mà chúng ta chưa xử lý thì Triglyceride sẽ rất khó kiểm soát được.
· Thanh củi thứ 4: Ít vận động, béo bụng và kháng insulin
Cô bác hãy thử nhớ lại sinh hoạt hằng ngày của mình nhé!
Buổi sáng thức dậy, ăn sáng rồi ngồi xem tivi.
Trưa ăn cơm xong lại nằm nghỉ.
Chiều ngồi trò chuyện, tối ăn xong lại ngồi xem điện thoại hoặc xem tivi cho đến giờ ngủ.
Cả ngày gần như không có hoạt động thể chất nào đáng kể.
Khi cơ thể ít vận động, mức tiêu hao năng lượng thấp đi.
Nếu lượng ăn vào thường xuyên vượt quá năng lượng tiêu hao – tức là vào thì nhiều mà ra thì tít thì mỡ cơ thể, đặc biệt là mỡ bụng, có thể tăng lên. Và đây là lúc chúng ta cần nói đến một khái niệm rất quan trọng là: Kháng insulin.
Cô hình dung : Insulin là hormone giúp cơ thể điều hòa đường huyết và chuyển hóa năng lượng.
Ở người kháng insulin, các tế bào đáp ứng kém hơn với tác dụng của insulin. Tình trạng này có thể khiến quá trình chuyển hóa đường và chất béo bị rối loạn.
Từ đó thì Gan cũng có thể tăng sản xuất những hạt VLDL giàu Triglyceride đưa vào máu làm chỉ số triglyceride tăng cao, trong khi khả năng loại bỏ Triglyceride khỏi máu cũng có thể giảm đi nữa.
Kết quả là gì? Triglyceride trong máu càng tăng cao lên!
Đây cũng là lý do vì sao Triglyceride cao thường đi kèm với béo bụng, đường huyết tăng, mỡ tốt HDL-C thấp và gan nhiễm mỡ. Chúng không phải lúc nào cũng là những bệnh tách biệt. Trong nhiều trường hợp, chúng cùng liên quan đến một nền tảng là rối loạn chuyển hóa.
· Thanh củi thứ 5: Bệnh lý nền và một số loại thuốc
Đây là phần rất quan trọng vì không phải cứ ăn uống kiêng khem, tập thể dục đầy đủ là Triglyceride sẽ tự động trở về bình thường.
Ở một số người, Triglyceride cao còn liên quan đến những bệnh lý chưa được phát hiện hoặc chưa kiểm soát tốt.
Ví dụ như: Tiểu đường chưa kiểm soát tốt, suy giáp, bệnh thận mạn hoặc hội chứng thận hư hoặc một số tình trạng rối loạn nội tiết và chuyển hóa khác.
Ngoài ra, một số loại thuốc như corticosteroid, một số thuốc lợi tiểu, thuốc chẹn beta, estrogen đường uống hoặc một số thuốc điều trị bệnh lý khác cũng có thể góp phần làm tăng Triglyceride ở người sử dụng.
Nhưng cô bác lưu ý giúp con! Cô bác không được tự ý ngưng thuốc huyết áp, thuốc nội tiết hay bất kỳ thuốc điều trị nào chỉ vì nghe nói chúng có thể làm tăng Triglyceride.
Bác sĩ cần xem xét cụ thể từng loại thuốc, liều dùng, bệnh lý đi kèm và lợi ích điều trị trước khi quyết định có cần thay đổi hay không.
Có một số người chỉ cần kiểm soát tốt đường huyết hoặc điều trị tình trạng suy giáp, Triglyceride cũng đã cải thiện đáng kể rồi.
Cho nên, chúng ta phải tìm đúng nguyên nhân chứ không thể chỉ nhìn vào một con số xét nghiệm.
· Thanh củi thứ 6: Yếu tố di truyền
Và đây là điều nhiều cô bác thường không nghĩ đến.
Có người ăn uống rất cẩn thận, không uống rượu bia, cân nặng cũng không cao, nhưng Triglyceride vẫn tăng.
Lúc này, chúng ta cần nghĩ đến yếu tố di truyền.
Một số người có khuynh hướng di truyền khiến cơ thể sản xuất quá nhiều Triglyceride hoặc giảm khả năng loại bỏ Triglyceride khỏi máu.
Trong những trường hợp hiếm gặp, rối loạn di truyền nặng có thể khiến Triglyceride tăng lên mức rất cao, thậm chí trên 11,3 mmol/L.
Những trường hợp như vậy cần được bác sĩ đánh giá và có thể cần phương pháp điều trị đặc biệt hơn.
Bây giờ con muốn cô bác cùng nhìn lại 6 “thanh củi” đang cháy dưới đáy nồi mà chúng ta vừa nói nhé!
Đó là:
- Ăn uống nhiều đồ ngọt .
- Ăn thừa tinh bột tinh chế (cơm trắng, bún, bánh, phở… mồi bữa)
- Uống nhiều Rượu bia.
- Ít vận động, béo bụng và kháng insulin.
- Bệnh lý nền hoặc một số loại thuốc ảnh hưởng.
- Yếu tố di truyền.
Cô bác thử xem mình đang có những yếu tố nào? Nếu nhận thấy bản thân có yếu tố nào trong số 6 yếu tố trên thì hãy bình luận xuống dưới bài viết này cho con biết nhé.
Có người một thanh củi, có người hai, ba thanh củi đang cháy cùng lúc dưới đáy nồi. Nếu cô bác không nhận diện được những yếu tố gốc rễ ấy để khắc phục thì việc kiểm soát Triglyceride sẽ rất khó bền vững. Ngừng thuốc cái chỉ số lại tăng lên.
PHẦN 3: TRIGLYCERIDE VÌ SAO UỐNG THUỐC THÌ GIẢM, NGƯNG THUỐC LẠI TĂNG LÊN?
Theo cô bác, Khi cô bác bị tăng huyết áp, uống thuốc đều đặn, huyết áp trở về mức bình thường, điều đó có đồng nghĩa rằng bệnh tăng huyết áp đã khỏi hoàn toàn không?
Không phải lúc nào cũng như vậy, đúng không ạ? Bởi vì huyết áp bình thường có thể chính là kết quả của việc thuốc đang phát huy tác dụng.
Với Triglyceride cao cũng có những điểm tương tự. Thuốc giúp kiểm soát chỉ số, nhưng không phải lúc nào cũng loại bỏ được nguyên nhân
Cô bác thử hình dung một trường hợp giả định nhé!
Có một bác đi xét nghiệm, Triglyceride là 4,2 mmol/L.
Sau khi được bác sĩ đánh giá các yếu tố nguy cơ, bác được chỉ định thuốc điều trị phù hợp.
Bác uống thuốc đều đặn, kết hợp ăn uống và sinh hoạt tốt hơn.
Sau một thời gian, xét nghiệm lại, Triglyceride giảm xuống còn 1,6 mmol/L.
Mừng quá! Nhìn thấy chỉ số đã trở về mức bình thường, bác nghĩ: “Thế là khỏi rồi! Mình dừng thuốc được rồi!”
Nhưng vấn đề nằm ở chỗ này ạ. Nếu thuốc là một phần quan trọng giúp kiểm soát mỡ máu, trong khi những yếu tố gây tăng Triglyceride ban đầu hay những thanh củi vẫn còn tồn tại dưới đáy nồi, thì khi ngưng thuốc, chỉ số có thể tăng trở lại.
Cô bác cần hiểu rõ: Triglyceride tăng trở lại sau khi ngưng thuốc không nhất thiết là do cơ thể bị “nhờn thuốc”, “nghiện thuốc” hay thuốc làm bệnh nặng hơn.
Thông thường, đó có thể là do tác dụng kiểm soát của thuốc không còn vì mình đã ngừng thuốc, trong khi những yếu tố gây tăng Triglyceride vẫn chưa được cải thiện đầy đủ.
Tuy nhiên, cũng không phải ai ngưng thuốc thì Triglyceride cũng đều tăng. Có một số cô bác khi ngưng thuốc chỉ số vẫn được kiểm soát tốt và ổn định. Vì họ đã rút được hết những thanh củi dưới đáy nồi ra rồi, tức là những nguyên nhân gốc rễ làm tăng triglyceride họ đã giải quyết tốt rồi.
Thật ra thì việc có thể giảm liều hoặc ngưng thuốc hay không khi đã được kê thuốc mỡ máu là phải được bác sĩ quyết định dựa trên tình trạng bệnh và nguy cơ tim mạch của từng người. Thường nếu bác sĩ cho cô bác ngưng thuốc một thời gian mà lần sau tái khám chỉ số cô bác lại tăng lên thì cô bác sẽ cần duy trì dùng thuốc đều không bỏ thuốc được.
Cô bác nhớ các mốc triglyceride của chúng ta khi xét nghiệm nhé:
- Dưới 1,7 mmol/L: Mức mong muốn.
- Từ 1,7 đến dưới 2,3 mmol/L: Tăng nhẹ, mức giới hạn.
- Từ 2,3 đến dưới khoảng dưới 5,6 mmol/L: Triglyceride cao.
- Từ khoảng 5,6–5,7 mmol/L trở lên: Tăng rất cao, cần chú ý nguy cơ viêm tụy cấp.
- Từ 11,3 mmol/L trở lên: Nguy cơ viêm tụy cấp đặc biệt đáng lo ngại.
Ngoài việc uống thuốc mỡ máu theo đơn thì cô bác cũng cần tìm ra những thanh củi dưới đáy nồi mà mình đang có, tức là những nguyên nhân gốc rễ đang làm triglyceride của cô bác tăng là cái gì.
Đi rút bỏ những thanh củi dưới đáy nồi đó hay chính là giải quyết các nguyên nhân gốc rễ đó. Có như vậy thì chỉ số triglyceride mới kiểm soát tốt được, khi kiểm soát tốt thì liều thuốc tây mới dần được bác sĩ cân nhắc cho giảm liều xuống hay cân nhắc thử cho ngưng thuốc hay không được.
PHẦN 4: GIẢI ĐÁP MỘT SỐ CÂU HỎI
Câu 1: Cho cô hỏi thuốc mỡ máu statin phải uống thường xuyên hay chỉ uống 1 đợt, sau khi xét nghiệm thấy chỉ số ổn thì có dừng uống được không?
—> Việc tự ý dừng thuốc khi thấy xét nghiệm mỡ máu đã đẹp là một sai lầm mà nhiều cô bác mắc phải .
Thuốc Statin hoạt động bằng cách ức chế một enzyme tham gia sản xuất Cholesterol tại gan, đồng thời giúp gan tăng khả năng loại bỏ Cholesterol xấu LDL-C ra khỏi máu. Khi cô thấy chỉ số mỡ máu giảm về mục tiêu điều trị, đó có thể là nhờ thuốc đang phát huy hiệu quả, chứ không có nghĩa là bệnh đã khỏi hoàn toàn.
Nếu cô thấy chỉ số ổn rồi tự ý ngừng thuốc, thì tác dụng kiểm soát Cholesterol của thuốc sẽ mất dần. Khi đó, mỡ xấu LDL-Cholesterol có thể tăng trở lại, nhất là khi nguyên nhân gây rối loạn mỡ máu vẫn còn tức là củi dưới đáy nồi vẫn còn chưa rút ra.
Đặc biệt nếu cô thuộc nhóm có nguy cơ tim mạch cao thì việc cô ngừng thuốc còn có thể làm mất đi lợi ích bảo vệ lâu dài, khiến nguy cơ nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ tăng lên rất nguy hiểm.
Việc mình phải uống suốt đời hay chỉ uống theo đợt thì điều này còn phụ thuộc vào nguy cơ tim mạch hiện tại là cao hay thấp.
Nếu cô bị tăng mỡ máu nhẹ, chưa có bệnh tim mạch và nguy cơ thấp thì bác sĩ có thể đánh giá lại sau một thời gian điều trị, kết hợp kết quả xét nghiệm và hiệu quả thay đổi lối sống của cô để quyết định có cần tiếp tục thuốc, điều chỉnh liều hay không.
Còn nếu cô đã từng bị nhồi máu cơ tim, đột quỵ do xơ vữa, đặt stent hoặc có bệnh động mạch do xơ vữa rồi thì thuốc Statin thường sẽ cần được sử dụng lâu dài , thậm chí suốt đời để giảm nguy cơ tái phát biến cố tim mạch chứ không chỉ là để giảm chỉ số mỡ máu nữa.
Câu 2: Triglyceride cao có nên uống Omega-3 để hạ không?
—> Có nếu có điều kiện bổ sung thì càng tốt, vì omega 3 khi dùng liều phù hợp thì trong các nghiên cứu nó hỗ trợ giảm chỉ số Triglycerid rất tốt.
Câu 3: Bác ăn kém lắm cháu, đường ruột yếu, nên cũng hay mệt mỏi ngủ không sâu giấc. Bác nên uống gì hỗ trợ?
—> Nếu bác ăn kém, ngủ không sâu thì có thể cân nhắc bổ sung thêm những đợt men vi sinh để bổ sung lợi khuẩn cho đường ruột, giúp ăn uống ngon miệng hấp thu dưỡng chất tốt hơn. Thêm vitamin nhóm B hỗ trợ cho chuyển hoá, thần kinh, giảm mệt mỏi. Đồng thời cũng có thể bổ sung thêm Magie sẽ hỗ trợ giúp thư giãn thần kinh, ngủ dễ vào giấc và ngủ sâu hơn ạ.
Câu 3: Cô ăn chay trường cháu ạ, không ăn thịt mỡ mà Triglyceride vẫn bị cao là tại sao?
—> Ăn chay không có nghĩa là chắc chắn Triglyceride sẽ thấp đâu ạ.
Nếu cô bác ăn chay nhưng mình vẫn ăn nhiều cơm trắng, bún, mì, bánh ngọt, uống nước trái cây ngọt nhiều hoặc thường xuyên ăn dư thừa năng lượng thì Triglyceride vẫn có thể tăng lên.
Ngoài ra, Triglyceride còn liên quan đến rối loạn chuyển hoá, kháng insulin, tiểu đường, một số bệnh lý và yếu tố di truyền nữa.
Vì vậy, chế độ ăn chay cũng cần cân đối tinh bột, chất đạm, chất béo và chất xơ, chứ không phải chỉ cần bỏ thịt là đủ đâu ạ.
Câu 4: Xin hỏi ds, nếu triglycerid là 2,32 và có gan nhiễm mỡ độ 1 thì uống gì giảm?
—> Với chỉ số Triglyceride 2.32 mmol/L (ngưỡng bình thường là dưới 1.7) thì cũng chưa phải là quá cao và gan nhiễm mỡ độ 1 cũng là mức độ nhẹ. Vậy nên trường hợp này thường các bác sĩ cũng sẽ chưa cho thuốc gì cả.
Vì vậy hiện tại thì trường hợp này chủ yếu bác sẽ tập trung vào thay đổi chế độ ăn (giảm tinh bột, đồ ngọt, dầu mỡ, rượu bia…) và có thể ăn theo thứ tự ăn ngược là ăn rau trước rồi thức ăn và cơm ăn sau.
Vận động cũng giúp tiêu hao bớt năng lượng dưa thừa tránh tích mỡ, nên tập thể dục đều đặn hàng ngày (đơn giản như đi bộ nhanh hoặc đạp xe khoảng 30 phút/ngày cũng được).
Có thể bổ sung thêm omega 3 hỗ trợ giảm triglyceride và giảm mỡ trong gan. Vì Omega 3 có nhiều nghiên cứu về việc giảm triglycerid hiệu quả.
Sau khoảng 3 tháng hãy đi kiểm tra lại xem giảm tốt chưa, gan nhiễm mỡ về bình thường chưa để điều chỉnh phù hợp.
Câu 5: ds ơi mạch máu não bị hẹp bao nhiêu % thì nguy hiểm ?
—> Với động mạch trong não, hẹp từ 50–69% đã là mức độ cần được theo dõi và điều trị phù hợp rồi ạ, còn từ 70% trở lên được xem là hẹp nặng, có nguy cơ đột quỵ cao hơn, đặc biệt nếu bác đã từng bị thiếu máu não thoáng qua hoặc đột quỵ trước đó.
Tuy nhiên, ngay cả khi mạch máu hẹp dưới 70% thì bác cũng không chủ quan được vì cũng vẫn có những trường hợp vẫn xảy ra đột quỵ nếu mảng xơ vữa đó là mảng xơ vữa không ổn định, nó bị nứt vỡ ra và hình thành cục máu đông gây tắc mạch.
❓…… Còn một số câu hỏi đáp khác các cô bác có thể xem thêm trong livestream chi tiết nhé!
Các cô bác có thể xem lại buổi livestream trực tiếp tại đây ạ:
Cô bác còn thắc mắc nào hay cần con hướng dẫn cụ thể hơn về cách kiểm soát mỡ máu , chăm sóc hệ tim mạch khoẻ mạnh thì có thể nhắn rõ tình trạng của cô bác qua Zalo con sẽ hướng dẫn cô bác cách cải thiện phù hợp ạ!
Zalo Ds. Lan: 0981 741 388
Con chúc cô bác luôn mạnh khỏe, ăn ngon, ngủ tốt và luôn có hệ tim mạch khoẻ mạnh ạ!
Ngoài ra con đã dành nhiều tâm huyết tạo ra cuốn “Sổ tay mỡ máu”. Trong cuốn sổ tay này, Lan hướng dẫn cô bác rất tỉ mỉ, cặn kẽ về cách ăn uống đúng cách, tập luyện đều đặn để kiểm soát mỡ máu hiệu quả ngay tại nhà.
Cô bác anh chị nào muốn nhận sổ tay này thì có thể vào đây để tải về miễn phí ạ: https://www.duocsilan.vn/sotaymomau/?utm_source=blog
Pingback: Triglyceride Cao Có Nên Uống Omega 3? - Dược Sĩ Lan