Có một mong muốn rất giản dị mà ds thấy rất nhiều cô bác sau tuổi 60 hay nói với nhau:
“Chỉ mong còn khoẻ, ngủ được, đi lại được, ăn uống ngon miệng, xương khớp đỡ đau, không phải nay thuốc này, mai thuốc kia là mừng lắm rồi.”
Nghe thì đơn giản vậy thôi, nhưng có được những điều đó lại là cả một gia tài.
Bởi vì đến một tuổi nào đó, người ta không còn mong nhà cao cửa rộng bằng một giấc ngủ ngon. Không còn mong mâm cao cỗ đầy bằng bữa cơm ăn vừa miệng, tiêu hoá nhẹ nhàng. Không còn mong đi xa bốn phương bằng việc sáng dậy tự bước xuống giường, tự pha ấm trà, tự quét cái sân, tự ra đầu ngõ nói dăm ba câu chuyện với hàng xóm.
Người xưa có câu: “Có sức khoẻ là có tất cả.”
Nhưng sức khoẻ sau tuổi 60 không tự nhiên mà có. Nó giống như cái cây trước hiên nhà. Ngày nào mình cũng tưới tắm, chăm chút thì cây xanh lá, trổ hoa. Còn bỏ bê lâu ngày, đến lúc lá úa cành khô mới cuống cuồng đi tìm phân thuốc thì đã muộn.
Dược sĩ nhớ có lần về quê, tranh thủ ghé quán gội đầu quen ở làng bên. Đang nằm nghe tiếng nước chảy róc rách bên tai, mùi dầu gội thơm thoang thoảng, thì mấy cô bên cạnh nói chuyện rôm rả.
Một cô thở dài bảo:
“Ôi dời, mấy nay chả ăn uống được gì. Mỗi bữa ăn được có 3 bát cơm.”
Ds nghe xong phải lấy tay ôm miệng để khỏi bật cười thành tiếng.
Nói thật, cô ấy không sai. Với nhiều cô bác ngày xưa, một bữa 3 bát cơm là bình thường. Vì thời ấy làm đồng, gánh nước, cuốc đất, đạp xe, chăn nuôi, quần quật từ sáng đến tối. Cơ thể tiêu hao năng lượng nhiều, ăn nhiều để có sức.
Nhưng bây giờ khác rồi.
Sau tuổi 50,60, mình vận động ít hơn, chuyển hoá chậm hơn. Cơ bắp giảm đi, mỡ dễ tích lại hơn. Cái “lò đốt năng lượng” trong cơ thể không còn hừng hực như tuổi trẻ nữa. Nếu vẫn giữ thói quen ăn uống, sinh hoạt như ngày xưa thì bệnh tật sẽ lặng lẽ gõ cửa.
Mỡ máu, tiểu đường, huyết áp, gan nhiễm mỡ, đau nhức xương khớp…nhiều bệnh không ầm ầm kéo đến ngay. Nó cứ âm thầm như mối mọt ăn vào thân gỗ. Đến lúc phát hiện thì đã phải chạy chữa triền miên, thuốc men cả đời, sức khoẻ giảm sút nghiêm trọng.
Vậy nên, sau tuổi 60, muốn sống chủ động, ít phụ thuộc vào thuốc, không có cách nào khác là mình phải chủ động thay đổi từ những việc nhỏ nhất.
Đầu tiên là chuyện uống nước.
Nhiều cô bác lớn tuổi ít thấy khát nên cứ nghĩ cơ thể không cần nước. Nhưng đến lúc miệng khô, da nhăn, người mệt, nước tiểu sẫm màu thì cơ thể đã thiếu nước từ trước rồi. Buổi sáng ngủ dậy, thay vì vội vàng uống trà đặc hay cà phê, cô bác nên uống một cốc nước ấm nhỏ. Nước ấm đi vào cơ thể nhẹ nhàng như đánh thức từng tế bào sau một đêm dài.
Trong ngày, mình không cần uống ừng ực một lúc. Cứ chia đều ra, mỗi lần vài ngụm. Nhấp từng ngụm nhỏ thôi, như người ta thưởng trà. Buổi tối thì uống ít hơn để đỡ tiểu đêm, nhưng cũng không nên nhịn hẳn, nhất là những cô bác có máu đặc, mỡ máu cao, huyết áp cao.
Nước không phải thuốc, nhưng thiếu nước thì cơ thể rất dễ “kêu cứu”.
Rồi thói quen thứ hai là về chuyện ăn.
Ds hay nói vui với các cô bác rằng: “Sau tuổi 60, cái bụng không còn là cái kho để mình chất đầy nữa, mà là cái bếp nhỏ cần nhóm lửa vừa đủ.”
Ăn nhiều quá thì cơ thể mệt. Đường huyết tăng, mỡ tích lại, dạ dày ì ạch, gan thận cũng phải làm việc vất vả hơn. Như cô bác ở quán gội đầu kia, bảo “mỗi bữa chỉ ăn được có 3 bát” thì ds nghe vừa thương vừa buồn cười.
Người Nhật có thói quen ăn no khoảng 80%, tức là dừng lại khi bụng còn lưng lửng, chưa quá no. Đó cũng là một trong những bí quyết giúp họ sống thọ, sống khoẻ. Cô bác thử để ý mà xem, ăn chậm thì mình dễ nhận ra lúc nào vừa đủ. Còn ăn nhanh quá, mới loáng cái 10-15 phút đã xong bữa, đến khi não kịp báo no thì bụng đã căng như cái trống mất rồi.
Sau tuổi 60 rồi, mình còn vội gì nữa?
Cả đời đã tất bật vì con vì cháu, vì ruộng đồng, cơm áo. Bây giờ đến bữa cơm, cứ chậm rãi mà ăn. Nhai kỹ, cảm nhận vị ngon của hạt cơm, vị ngọt của bát canh, vị ấm của bữa cơm nhà. Dùng bát chén nhỏ hơn cũng là một mẹo hay. Bát nhỏ, chén nhỏ, phần ăn vừa vặn, mắt nhìn vẫn thấy đầy đặn mà bụng lại không bị quá tải. (Ngày xưa ds thấy người Nhật ăn bằng những cái bát nhỏ xíu mình cứ buồn cười nhưng giờ thì đã hiểu vì sao lại vậy).
Ăn vừa đủ không phải là khổ. Ăn vừa đủ là thương chính mình.
Thói quen thứ ba mà ds rất mong cô bác làm được, đó là sau ăn đừng nằm ngay.
Ăn xong mà nằm xem tivi, cầm điện thoại lướt vèo vèo thì đường huyết dễ tăng, năng lượng thừa dễ tích lại thành mỡ. Nhất là cô bác nào đã có mỡ máu, tiểu đường, gan nhiễm mỡ thì càng cần chú ý.
Không cần đi bộ xa. Cứ đi quanh nhà, ra đầu ngõ, quét cái sân, rửa mấy cái bát, tưới chậu cây. Nhẹ nhàng thôi, chậm rãi thôi, nhưng rất có ích. Cơ thể giống như dòng nước, có chảy thì mới có trong. Nằm ì một chỗ lâu ngày, người sẽ nặng nề, khớp sẽ cứng, bụng sẽ đầy, bệnh sẽ dễ sinh sôi.
“Đi một ngày đàng, học một sàng khôn.” Còn sau bữa ăn, chỉ cần đi lại vài vòng quanh nhà, mình đã giúp cơ thể khoẻ hơn một chút rồi.
Nhưng sức khoẻ không chỉ nằm ở ăn uống, vận động. Nó còn nằm ở hơi thở của mình.
Và đó cũng là thói quen mà ds muốn chia sẻ với các cô bác.
Có bao giờ cô bác dành vài phút mỗi ngày để ngồi yên, hít một hơi thật sâu, thở ra thật chậm chưa?
Cuộc sống bây giờ vội vã quá. Tiếng xe ngoài đường ầm ầm. Tin tức trên điện thoại cứ ting ting. Chuyện con cháu, chuyện hàng xóm, chuyện tiền bạc, bệnh tật…nhiều khi làm đầu óc mình rối như tơ vò.
Nhiều cô bác bảo dược sĩ:
“Tôi cũng muốn vui vẻ lắm chứ, nhưng xung quanh toàn chuyện bực mình.”
Dược sĩ hiểu. Nhưng mình cứ thử nghĩ như thế này. Đức Phật từng dạy, khi có người mang một món quà đến cho mình, mình có quyền nhận hoặc không nhận. Lời mắng nhiếc, chửi rủa, trách móc cũng giống như một món quà xấu. Nếu mình nhận, mình ôm vào lòng, thì mình khổ. Nếu mình không nhận, nó vẫn ở lại với người kia.
Mỗi khi bực bội, cô bác thử đặt tay lên bụng, hít sâu bằng mũi, thở ra thật chậm bằng miệng. Làm vài lần như vậy, thần kinh dịu xuống, tim đập chậm lại, huyết áp cũng dễ ổn định hơn. Người hay trào ngược dạ dày, căng thẳng, mất ngủ cũng rất nên tập.
Hơi thở là cây cầu đưa mình trở về với chính mình.
Đến tuổi này rồi, đừng để ai cầm dây điều khiển cảm xúc của mình nữa. Mình không thể bắt cuộc đời lúc nào cũng êm như ru, nhưng mình có thể học cách giữ lòng mình bớt cuộn sóng.
Thói quen thứ năm là Giấc ngủ.
Nhiều cô bác nghĩ ngủ nhiều là tốt. Nhưng thật ra, sau tuổi 60, quan trọng không phải là ngủ thật nhiều, mà là ngủ có chất lượng không. Ngủ dậy thấy khoan khoái, đầu óc tỉnh táo, người nhẹ nhàng, ấy mới là giấc ngủ tốt.
Có người ngủ đủ 8-9 tiếng mà sáng dậy vẫn mệt, mắt lờ đờ, đầu nặng trịch. Đó là vì giấc ngủ chưa sâu, hay thức giấc, mộng mị, trằn trọc.
Muốn ngủ ngon hơn, ban ngày cô bác nên vận động nhẹ, hạn chế ngủ trưa quá lâu. Buổi tối đừng xem điện thoại sát giờ ngủ, vì ánh sáng xanh và những thông tin lộn xộn dễ làm não tỉnh táo quá mức. Phòng ngủ nên mát mẻ, yên tĩnh, tắt bớt đèn. Trước khi ngủ có thể ngâm chân nước ấm, hít thở sâu, nghe một bản nhạc nhẹ.
Giấc ngủ giống như liều thuốc tự nhiên mà trời ban. Ngủ được, cơ thể tự sửa chữa. Ngủ được, tinh thần bớt cáu gắt. Ngủ được, huyết áp, đường huyết, tim mạch cũng dễ ổn định hơn.
Về giấc ngủ, dược sĩ có làm một cuốn cẩm nang nhỏ, chia sẻ những kiến thức gần gũi, dễ hiểu để cô bác áp dụng tại nhà để có một giấc ngủ ngon, trọn vẹn, ít tỉnh giấc giữa đêm. Cô bác nào muốn nhận thì có thể vào đây để tải về miễn phí: https://duocsilan.vn/matngu/?utm_source=youtubecongdong
Và cuối cùng, thói quen thứ sáu, có một việc quan trọng mà nhiều cô bác hay bỏ qua: khám sức khoẻ định kỳ.
Mỡ máu cao, tiểu đường, huyết áp, gan thận…giai đoạn đầu nhiều khi không có triệu chứng rõ ràng. Không đau, không mệt, không chóng mặt nên mình tưởng là không sao. Nhưng bệnh chuyển hoá thường âm thầm. Nó không gõ trống khua chiêng, mà lặng lẽ tiến triển từng ngày.
Đến khi mắt mờ, chân tê, đau ngực, tai biến, suy thận, đau khớp nặng…thì việc điều trị sẽ khó khăn hơn rất nhiều.
Nếu phát hiện sớm, kiểm soát sớm, nhiều bệnh có thể giữ ổn định rất tốt. Cô bác nên thăm khám khoảng 6 tháng một lần. Ai đang có bệnh nền thì có thể theo lịch bác sĩ, thường là 3 tháng một lần. Có bảo hiểm y tế được miễn phí thì mình càng nên tận dụng, đừng tiếc công đi khám.
Phòng bệnh bao giờ cũng nhẹ nhàng hơn chữa bệnh. “Đừng để mất bò mới lo làm chuồng.”
Tóm lại, sau tuổi 60, không có phương thuốc thần kỳ nào giúp mình khoẻ mạnh nếu mỗi ngày mình vẫn ăn quá nhiều, uống quá ít nước, nằm nhiều, căng thẳng, ngủ kém và không kiểm tra sức khoẻ.
Thuốc men có vai trò của thuốc men. Bác sĩ có vai trò của bác sĩ. Nhưng quyết định sức khoẻ mỗi ngày vẫn là chính mình.
Uống nước đúng cách. Ăn vừa đủ. Đi lại nhẹ nhàng sau ăn. Hít thở sâu để tâm an. Ngủ chất lượng. Khám sức khoẻ định kỳ.
Sáu thói quen ấy nghe giản dị, nhưng nếu duy trì đều đặn, nó giống như 6 cái cọc vững chắc chống đỡ cho ngôi nhà sức khoẻ của cô bác.
Ds mong cô bác đừng chờ bệnh nặng mới thay đổi. Đừng chờ con cháu nhắc mới giữ gìn. Đừng chờ phải uống cả nắm thuốc mỗi ngày mới tiếc nuối những năm tháng mình đã bỏ bê cơ thể.
Sức khoẻ là nền tảng. Có sức khoẻ, mình còn được tự đi chợ, tự nấu bữa cơm, tự bế cháu, tự ngắm bình minh ngoài sân, tự sống những ngày tháng tuổi già an yên và chủ động.
Cô bác đã làm được thói quen nào trong 6 thói quen ở trên rồi? Hãy bình luận ở bên dưới để ds biết nhé.
Vì sự thay đổi trong sức khoẻ của cô bác,
~duocsilan


Cảm ơn DS Lan rất nhiều!
Bài viết nào cũng gần gũi, tình cảm và rất thực tế!
Con cảm ơn cô Huyền ạ, con hi vọng rằng cô bác có thể đọc và áp dụng ngay vào cuộc sống của mình để có sức khoẻ ngày một cải thiện rõ rệt ạ