Gan nhiễm mỡ là kết quả khiến nhiều cô bác giật mình khi đi siêu âm bụng: “Sao tôi không béo mà gan vẫn nhiễm mỡ?”. Thực tế, bệnh không chỉ do dầu mỡ mà còn liên quan đến rối loạn chuyển hóa, ăn nhiều tinh bột, đồ ngọt, ít vận động và rượu bia.
Các cô bác thân mến, có một tình trạng hiện nay gặp rất nhiều, đó là đi khám sức khỏe tổng quát, đi siêu âm bụng, rồi bất ngờ nhận được kết quả: gan nhiễm mỡ.
Có người nghe xong thì rất lo. Có người lại nghĩ: “Chắc không sao đâu, chỉ cần bớt ăn dầu mỡ là được.” Nhưng thật ra, gan nhiễm mỡ không đơn giản chỉ là do ăn nhiều dầu mỡ, và cũng không phải chỉ người thừa cân, béo bụng mới mắc phải.
Có rất nhiều cô bác dáng người rất gầy, không mập, không thừa cân, thậm chí ăn uống cũng không nhiều, nhưng khi đi siêu âm vẫn phát hiện gan nhiễm mỡ. Điều này làm cho nhiều người rất hoang mang: “Mình gầy như vậy, mỡ ở đâu ra mà lại nhiễm vào gan?”
Vì vậy, trong buổi chia sẻ hôm nay, Ds.Lan sẽ chia sẻ thật dễ hiểu với các cô bác 3 nội dung rất quan trọng.
Thứ nhất, gan nhiễm mỡ là gì và vì sao người gầy vẫn có thể bị gan nhiễm mỡ.
Thứ hai, gan nhiễm mỡ có nguy hiểm không, khi nào mình cần đi khám và theo dõi kỹ hơn.
Và quan trọng nhất, thứ ba là nên ăn gì, uống gì, kiêng gì để hỗ trợ đẩy lùi gan nhiễm mỡ, bảo vệ tế bào gan và hạn chế nguy cơ tiến triển thành viêm gan, xơ gan về sau.
Ở đây con cũng muốn nhấn mạnh một điều rất quan trọng là: gan nhiễm mỡ thường tiến triển rất âm thầm. Nhiều người không đau, không mệt, không vàng da, ăn uống vẫn bình thường, nhưng khi siêu âm thì gan đã nhiễm mỡ độ 2, thậm chí độ 3. Nếu mình không thay đổi đúng cách thì gan nhiễm mỡ có thể tiến triển nặng hơn, gây viêm gan nhiễm mỡ, xơ gan, suy gan, thậm chí làm tăng nguy cơ ung thư gan về sau rất nguy hiểm.
PHẦN 1: GAN NHIỄM MỠ LÀ GÌ? TRIỆU CHỨNG TRONG TỪNG CẤP ĐỘ
Đầu tiên, con muốn cho các cô bác, anh chị hiểu rõ gan nhiễm mỡ là gì.
Gan của chúng ta là một cơ quan rất quan trọng. Gan giống như một “nhà máy xử lý” của cơ thể. Những gì mình ăn vào, uống vào, thuốc mình dùng… đều phải đi qua gan để được chuyển hóa, xử lý và đào thải.
Bình thường trong gan vẫn có một lượng mỡ nhất định. Nhưng lượng mỡ này chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ < 5% tế bào gan nhiễm mỡ. Khi lượng mỡ tích tụ trong gan quá nhiều vượt quá mức bình thường , tức là > 5% tế bào gan nhiễm mỡ thì người ta gọi đó là gan nhiễm mỡ.
Các cô bác có thể tưởng tượng đơn giản như thế này: lá gan bình thường có màu nâu đỏ, giống như một miếng thịt nạc chắc, màu sắc đều. Nhưng khi mỡ tích tụ nhiều trong gan, gan bắt đầu bị “bám mỡ”, giống như một miếng thịt nạc bị xen nhiều mỡ trong đó vậy. Khi mỡ càng nhiều, tế bào gan càng dễ bị tổn thương, chức năng gan càng suy giảm.
Gan nhiễm mỡ thường được chia thành 3 mức độ từ nhẹ đến nặng. Nếu đi siêu âm bụng, bác sĩ kết luận gan nhiễm mỡ mức độ nhẹ thì mình đang ở mức độ 1. Gan nhiễm mỡ mức độ trung bình là mức độ 2. Gan nhiễm mỡ mức độ nặng là mức độ 3.
* Độ 1 là mức độ nhẹ mới chỉ Khoảng 5% – 33% tế bào gan nhiễm mỡ. Lúc này gan mới bắt đầu có mỡ, thường chưa có triệu chứng rõ ràng đa số chúng ta tình cờ đi khám ,siêu âm thì phát hiện ra thôi chứ triệu chứng thường rất mơ hồ, ví dụ như mệt mỏi, uể oải mà không rõ lý do, cảm giác ăn uống mất ngon miệng và khó chịu nhẹ vùng hạ sườn phải. Những triệu chứng này rất dễ nhầm với nhiều bệnh lý khác.
* Độ 2 là mức độ trung bình có khoảng 34 – 66% tế bào gan nhiễm mỡ. Gan đã tích tụ mỡ nhiều hơn và có thể bắt đầu ảnh hưởng đến chức năng gan. Đây là giai đoạn rất nhiều người ở Việt Nam phát hiện khi đi siêu âm. Lúc này, gan bắt đầu to và nặng hơn. Có những người cũng chưa cảm nhận rõ thấy gì nhưng có một số cô bác có thể bắt đầu cảm thấy đầy tức, nặng hoặc đau âm ỉ vùng hạ sườn phải, đôi khi ấn vào thấy đau nhói và khó chịu. Kèm theo với đó là mệt mỏi kéo dài, chán ăn, nhìn thấy dầu mỡ là sợ.
* Độ 3 là mức độ nặng đã có khoảng > 66% tế bào gan nhiễm mỡ. Đây là giai đoạn cần được theo dõi nghiêm túc, vì nếu gan nhiễm mỡ đi kèm viêm gan nhiễm mỡ hoặc xơ hóa gan, bệnh có thể tiến triển thành xơ gan, suy giảm chức năng gan và làm tăng nguy cơ ung thư gan.
Ở gan nhiễm mỡ độ 3 các biểu hiện thường dễ nhận thấy hơn so với giai đoạn nhẹ, chẳng hạn như mình thấy mệt mỏi kéo dài rõ ràng hơn, chán ăn, đầy bụng, đau tức hoặc nặng vùng hạ sườn phải rõ ràng hơn.
Nếu bệnh đã tiến triển đến giai đoạn viêm gan nặng, xơ hóa gan hoặc xơ gan, thì cô bác có thể xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo rõ rằng bằng mắt thường như vàng da, vàng mắt, ngứa da hoặc các biểu hiện khó chịu ở da do ứ đọng chất thải, bụng chướng, phù chân, dễ bầm tím hoặc chảy máu. Khi bệnh tới giai đoạn này, việc điều trị sẽ khó khăn hơn rất nhiều
Bất cứ bệnh nào cũng vậy, khi để tới giai đoạn muộn, triệu chứng quá rõ ràng thì điều trị sẽ rất khó. Việc hồi phục tế bào gan lúc này khó hơn rất nhiều và gần như không thể hồi phục hoàn toàn như giai đoạn 1, giai đoạn 2.
Cho nên con hay nhắc các cô bác, anh chị là: mỗi năm nên khám sức khỏe định kỳ ít nhất một lần, đặc biệt là siêu âm bụng, xét nghiệm men gan, mỡ máu, đường huyết. Đừng đợi đến khi vàng da, chướng bụng, đau nhiều, sụt cân thì khi đó gan có thể đã bị tổn thương nặng rồi.
Nếu quan sát cơ thể thấy có dấu hiệu bất thường, các cô bác, anh chị nên đi khám càng sớm càng tốt.
Đối với những trường hợp gan nhiễm mỡ ở giai đoạn đầu, nếu chúng ta phát hiện sớm thì gan có khả năng hồi phục rất tốt. Khi tế bào gan bị tổn thương chưa quá nghiêm trọng thì nó vẫn có khả năng hồi phục lại nếu được chăm sóc và điều trị đúng cách.
Nếu cô bác muốn nhận biết sớm các biểu hiện bất thường của gan, có thể đọc thêm bài: [5 Dấu Hiệu Cảnh Báo Bệnh Gan Nhiễm Mỡ Cần Biết Ngay].
PHẦN 2: PHÂN BIỆT GAN NHIỄM MỠ VÀ MỠ MÁU CAO
Đây là chỗ rất nhiều người nhầm.
Mỡ máu cao là tình trạng lượng mỡ trong máu tăng, ví dụ như cholesterol, triglyceride tăng.
Còn gan nhiễm mỡ là tình trạng lượng mỡ trong gan tăng, mỡ tích tụ trong tế bào gan.
Hai tình trạng này có liên quan với nhau và nó chỉ hay đi cùng với nhau thôi chứ không phải là một bệnh.
Khi các cô bác xét nghiệm máu, mình chỉ kiểm tra được mỡ máu, chứ không kiểm tra được mỡ trong gan. Mà muốn biết có gan nhiễm mỡ không thì cần phải siêu âm gan.
Vì vậy, đừng gộp chung mỡ gan và mỡ máu là giống nhau. Có người mỡ máu cao và gan cũng nhiễm mỡ. Nhưng cũng có người mỡ máu bình thường mà vẫn bị gan nhiễm mỡ. Ngược lại, có người mỡ máu cao nhưng siêu âm gan chưa thấy nhiễm mỡ.
PHẦN 3: NGUYÊN NHÂN DẪN TỚI GAN NHIỄM MỠ
Sau khi chúng ta biết gan nhiễm mỡ là gì rồi, bây giờ chúng ta sẽ nói đến những nguyên nhân dẫn tới gan nhiễm mỡ. Vì muốn cải thiện gan nhiễm mỡ thì phải biết nguyên nhân từ đâu.
* Nguyên nhân thứ nhất là rượu bia.
Đây là nguyên nhân rất thường gặp, đặc biệt ở nam giới. Có nhiều chú, nhiều anh người không mập, thậm chí rất ốm, nhưng vẫn bị gan nhiễm mỡ vì uống rượu bia thường xuyên. Rượu bia đi vào cơ thể gần như gan phải xử lý. Nếu ngày nào gan cũng phải xử lý rượu bia thì tế bào gan rất dễ bị tổn thương, mỡ dễ tích tụ trong gan, lâu ngày dẫn đến viêm gan, xơ gan.
* Nguyên nhân thứ hai là thừa cân, béo bụng, ít vận động.
Các cô bác để ý, nhiều người bụng to, vòng eo lớn, ngồi nhiều, ít vận động, ăn tinh bột nhiều, ăn ngọt nhiều, ăn khuya nhiều thì rất dễ bị gan nhiễm mỡ. Mỡ không chỉ nằm dưới da mà còn bám quanh nội tạng, trong đó có gan.
* Nguyên nhân thứ ba là rối loạn chuyển hóa.
Những người bị tiểu đường, tiền tiểu đường, mỡ máu cao, tăng triglyceride, có hội chứng chuyển hóa… đều có nguy cơ gan nhiễm mỡ cao hơn. Đây cũng là lý do vì sao có người không quá mập thậm chí là rất gầy nhưng vẫn bị gan nhiễm mỡ, vì bên trong cơ thể chuyển hóa không tốt đấy ạ.
* Nguyên nhân thứ tư là ăn uống sai cách.
Ăn quá nhiều tinh bột (cơm trắng, bún, bánh, xôi, phở, bánh mì trắng…) và ăn quá nhiều đồ ngọt (bánh kẹo ngọt, nước ngọt, trái cây qúa ngọt) , ăn nhiều mỡ động vật, nội tạng, thức ăn nhanh… đều có thể góp phần làm gan tích mỡ.
Có cô bác nói: “Tôi đâu có ăn mỡ nhiều, sao vẫn gan nhiễm mỡ?” thì khi hỏi ra mỗi bữa toàn 2-3 bát cơm, lại ăn nhiều trái cây ngọt …Những thứ đó vào cơ thể nếu dư năng lượng vẫn có thể chuyển thành mỡ, làm tăng triglyceride và tích tụ ở gan.
* Nguyên nhân thứ năm là một số thuốc gây ảnh hưởng tới gan.
Một số thuốc nếu dùng kéo dài hoặc không đúng chỉ định có thể ảnh hưởng đến gan. Vì vậy, các cô bác không nên tự ý uống thuốc giảm đau, thuốc nam, thuốc bắc, thuốc gia truyền, thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc. Gan là cơ quan chuyển hóa thuốc, nên cái gì không rõ thành phần , nguồn gốc thì mình phải rất cẩn thận.
PHẦN 4: ĂN GÌ ĐỂ ĐẨY LÙI GAN NHIỄM MỠ?
Trong y khoa, mọi thứ cần có bằng chứng khoa học, cần có nghiên cứu chứng minh rằng thật sự loại thực phẩm đó có hiệu quả và có thể cải thiện bệnh lý. Khi đó, con mới có cơ sở để tin tưởng và hướng dẫn cho cô bác, anh chị áp dụng.
Có rất nhiều quảng cáo nói về thuốc, đặc biệt là thuốc gia truyền, nói rằng uống trong 2 tháng là khỏi hoàn toàn. Những điều đó là không có cơ sở rõ ràng nên cô bác sẽ cần cẩn trọng.
Vậy ăn gì để đẩy lùi gan nhiễm mỡ?
1. Nhóm thứ nhất: Rau xanh, đặc biệt là rau lá xanh đậm
Rau xanh là nhóm thực phẩm rất quan trọng với người gan nhiễm mỡ.
Các loại rau như rau bina, cải bó xôi, cải xanh, cải thìa, rau lang, rau dền, bông cải xanh, rau mồng tơi, rau ngót… đều rất tốt.
Rau xanh cung cấp chất xơ, vitamin, khoáng chất và các chất chống oxy hóa. Chất xơ giúp làm chậm hấp thu đường, hỗ trợ kiểm soát mỡ máu, đường huyết và giúp hệ tiêu hóa hoạt động tốt hơn.
Người bị gan nhiễm mỡ nên cố gắng trong mỗi bữa ăn . Ví dụ khẩu phần ăn là 1 đĩa thì ½ đĩa sẽ là rau xanh củ. Mình có thể luộc, hấp, nấu canh, xào nhanh ít dầu. Hạn chế kiểu xào nhiều dầu, hoặc trộn nhiều sốt béo các cô bác nhé!
Con gợi ý một bữa ăn đơn giản cô bác có thể ăn : 1 bát con rau luộc hoặc canh rau, một chút thịt nạc hoặc cá, đậu hũ tuỳ sở thích , thêm 1 bát cơm và nếu tráng miệng thì ăn 1 phần trái cây ít ngọt cỡ bằng nắm tay là vữa đủ.
Ăn như vậy gan sẽ nhẹ gánh hơn rất nhiều so với một bữa toàn cơm với thịt mà không có chút rau củ nào.
Các cô bác nào mỗi ngày ăn rau rất ít thì bình luận chữ “Tăng rau” để mình thay đổi từ hôm nay nha.
2. Nhóm thứ hai: Các loại hạt đậu
Các loại đậu như đậu nành, đậu xanh, đậu đỏ, đậu đen, đậu lăng, đậu gà, đậu Hà Lan… là nguồn đạm thực vật tốt.
Đậu có chất xơ, có protein thực vật, giúp no lâu hơn và hỗ trợ kiểm soát đường huyết tốt hơn. Với người gan nhiễm mỡ, thay một phần thịt đỏ (thịt bò, thịt lợn, thịt trâu, thịt cừu…) bằng đậu hoặc đậu hũ là một lựa chọn tốt.
Ví dụ, trong tuần các cô bác có thể ăn đậu hũ kho nấm, canh đậu hũ nấu rong biển, cháo đậu xanh ít đường, chè đậu đen không đường hoặc rất ít đường, salad đậu gà, đậu lăng nấu súp. Rất nhiều các món chế biến được từ hạt đậu.
Lưu ý: Cô bác nào đang bị bệnh tuyến giáp, đặc biệt là suy giáp hoặc đang dùng thuốc hormone tuyến giáp như levothyroxine, thì nên hỏi bác sĩ về lượng đậu nành phù hợp.
Đậu nành không nhất thiết phải kiêng hoàn toàn, nhưng có thể làm giảm hấp thu thuốc tuyến giáp nếu dùng quá gần thời điểm uống thuốc.
Vì vậy, không nên uống thuốc tuyến giáp cùng lúc với ăn hay uống sản phẩm chứa đậu , tốt nhất nên uống thuốc khi bụng đói với nước lọc chờ khoảng 1 tiếng sau mới dùng sữa đậu nành hoặc phải theo hướng dẫn riêng của bác sĩ điều trị.
3. Nhóm thứ ba: Cá béo và Omega-3
Nhóm tiếp theo rất quan trọng là cá, đặc biệt là cá béo giàu Omega-3.
Các loại cá như cá hồi, cá thu, cá mòi, cá trích, cá ngừ, cá nục… có chất béo tốt. Omega-3 có thể hỗ trợ giảm viêm, hỗ trợ giảm mỡ máu , gan nhiễm mỡ và tốt cho tim mạch.
Người bị gan nhiễm mỡ nên ăn cá biển khoảng 2–3 bữa mỗi tuần. Cách chế biến tốt nhất là hấp, kho nhạt, nấu canh, áp chảo ít dầu. Hạn chế cá chiên ngập dầu, cá kho quá mặn hoặc ăn kèm quá nhiều cơm trắng.
Với cô bác không ăn được cá, hoặc ăn cá quá ít, có thể cân nhắc về việc bổ sung Omega-3 dưới dạng viên để hỗ trợ giảm mỡ trong gan. Nhưng con nhắc lại, hoạt chất này cũng chỉ là hỗ trợ. Quan trọng nhất vẫn là ăn uống đúng, vận động đều, giảm cân nếu thừa cân và giảm các yếu tố gây hại cho gan.
4. Nhóm thứ tư: Yến mạch và ngũ cốc nguyên hạt
Yến mạch là một thực phẩm dễ dùng, giàu chất xơ, phù hợp với nhiều người gan nhiễm mỡ, đặc biệt là người cần giảm cân, giảm mỡ bụng, kiểm soát đường huyết.
Buổi sáng, thay vì ăn bánh mì ngọt, xôi, bánh bao, bún phở nhiều tinh bột, thì các cô bác đang có gan nhiễm mỡ mọi người có thể ăn một bát cháo yến mạch.
Đơn giản lắm, cô bác cứ lấy khoảng 2 thìa canh yến mạch + thêm ít hạt chia rồi thêm 1 bát nước rồi nấu lên , chỉ 5 phút là có ngay 1 bát cháo yến mạch chia thơm lừng và rất tốt cho bữa sáng rồi.
Ngoài yến mạch, các cô bác có thể dùng gạo lứt, bánh mì nguyên cám, khoai lang, ngô, các loại ngũ cốc nguyên hạt cho bữa sáng của mình.
Nhưng nhớ là dù tốt cũng không ăn quá nhiều. Gan nhiễm mỡ cần kiểm soát tổng năng lượng, chứ không phải thấy món tốt là ăn thoải mái.
5. Nhóm thứ năm: Các loại hạt
Các loại hạt như hạnh nhân, óc chó, mắc ca, hạt chia, hạt lanh, hạt bí, hạt hướng dương… chứa chất béo tốt, chất xơ, vitamin E và các chất chống oxy hóa.
Đặc biệt, vitamin E có vai trò bảo vệ tế bào khỏi tổn thương oxy hóa. Một số cô bác đi khám gan nhiễm mỡ có thể được bác sĩ cho vitamin E trong một số trường hợp phù hợp. Nhưng mình cũng có thể bổ sung một phần qua thực phẩm như hạt hướng dương, hạnh nhân, các loại hạt.
Tuy nhiên, các cô bác lưu ý: hạt tốt nhưng năng lượng cao. Mỗi ngày chỉ nên dùng một nắm nhỏ, khoảng 15–30g. Không nên ăn cả bát to. Và nên chọn loại không tẩm muối, không rang bơ, không tẩm đường nhé.
6. Nhóm thứ sáu: Cà phê nguyên chất, dùng đúng cách
Nhiều cô bác sẽ bất ngờ khi nghe cà phê có thể có lợi cho gan.
Thật sự thì cà phê là thứ mà ds Lan không uống được. Nhiều khi uống cà phê vào là tim đập nhanh, hồi hộp, đánh trống ngực rồi đau đầu nên con không uống được. Tuy nhiên, có nhiều cô bác, anh chị rất thích cà phê hay như chồng ds Lan cũng rất thích cà phê, sáng nào cũng uống. Và việc cô bác sử dụng cà phê mỗi ngày uống khoảng 1- 2 ly nhỏ thì có thể hỗ trợ giúp bảo vệ gan và chống lại bệnh lý gan nhiễm mỡ khá là hiệu quả.
Một số nghiên cứu người ta còn cho thấy việc uống cà phê thường xuyên còn có liên quan đến lợi ích trên gan, bao gồm giảm nguy cơ xơ hóa gan ở một số nhóm người.
Tuy nhiên, cà phê ở đây là cà phê nguyên chất, không đường hoặc rất ít đường, không phải cà phê sữa đặc nhiều đường, không phải cà phê pha kem béo các cô bác nhé!
Nếu cô bác uống được cà phê, không bị hồi hộp, không mất ngủ, không đau dạ dày nặng, thì có thể dùng khoảng 1 – 2 ly nhỏ cà phê mỗi ngày, tốt nhất là buổi sáng. Không nên uống cà phê chiều tối vì dễ mất ngủ. Mà mất ngủ kéo dài cũng không tốt cho chuyển hóa và gan.
Còn ai uống cà phê vào tim đập nhanh, run tay, mất ngủ thì không cần cố uống. Mình vẫn có nhiều cách khác để chăm sóc gan. Mình có thể ăn các loại thực phẩm tốt cho gan khác.
7. Nhóm thứ bảy: Trà xanh
Trong trà xanh có chứa các hoạt chất chống oxy hóa, trong đó nổi bật là EGCG. Hoạt chất này có thể giúp giảm stress oxy hóa — một trong những yếu tố góp phần gây tổn thương tế bào gan.
Một số nghiên cứu cũng cho thấy catechin trong trà xanh có thể hỗ trợ chuyển hóa chất béo và có khả năng làm giảm nhẹ quá trình tiêu hóa, hấp thu chất béo ở ruột.
Vì vậy, nếu cô bác, anh chị uống được trà xanh, có thể dùng khoảng 1-2 tách trà xanh mỗi ngày như một phần của chế độ ăn lành mạnh.
Tuy nhiên, trà xanh có chứa caffeine, nên những người dễ mất ngủ, hồi hộp hoặc nhạy cảm với trà và cà phê nên tránh uống vào chiều tối.
Khi uống thì các cô bác có thể uống trà xanh loãng, không đường, không uống quá đặc. Nên uống vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều. Không nên uống lúc bụng quá đói, không uống sát giờ ngủ.
8. Nhóm thứ tám: Tỏi, nghệ và các gia vị tự nhiên
Tỏi, nghệ, gừng, hành, tiêu là những gia vị quen thuộc, có thể dùng trong bữa ăn hằng ngày để tăng hương vị món ăn. Khi biết cách sử dụng, các gia vị này có thể giúp món ăn ngon hơn, từ đó giảm bớt nhu cầu dùng quá nhiều muối, đường, bột nêm hoặc nước chấm.
Tỏi có chứa các hợp chất lưu huỳnh sinh học như allicin. Một số nghiên cứu cho thấy tỏi có thể có tác dụng hỗ trợ chống oxy hóa, chống viêm và cải thiện một số chỉ số chuyển hóa.
Ở người gan nhiễm mỡ, đã có nghiên cứu lâm sàng ghi nhận bổ sung bột tỏi trong thời gian nhất định có liên quan đến cải thiện đáng kể mức độ gan nhiễm mỡ .
Tiếp theo là nghệ, đặc biệt là hoạt chất curcumin trong nghệ. Curcumin được nghiên cứu khá nhiều nhờ đặc tính chống oxy hóa và chống viêm.
Một số phân tích gộp trên người gan nhiễm mỡ không do rượu cho thấy curcumin trong nghệ có thể hỗ trợ cải thiện một số chỉ số chuyển hóa như triglyceride, LDL-cholesterol, đường huyết lúc đói, kháng insulin, cân nặng hoặc men gan AST trong một số nghiên cứu.
Trong bữa ăn hằng ngày, các cô bác có thể dùng tỏi, nghệ, gừng, hành, tiêu với lượng vừa phải để tăng hương vị, giảm bớt nhu cầu dùng quá nhiều muối, đường, bột nêm.
Nhưng con lưu ý, cô bác không nên nghe ai mách rồi uống quá nhiều tinh bột nghệ với mật ong mỗi ngày. Nghệ mà dùng nhiều quá thì cũng có thể gây khó chịu đường tiêu hóa như buồn nôn, trào ngược, đau bụng, tiêu chảy hoặc táo bón.
Còn mật ong về bản chất vẫn chứa đường. Nếu dùng nhiều, mật ong vẫn có thể làm tăng tổng lượng đường và năng lượng nạp vào. Những người đang có tiểu đường, gan nhiễm mỡ, thừa cân, mỡ máu triglyceride cao thì càng phải cẩn thận với mật ong.
PHẦN 5: GAN NHIỄM MỠ NÊN TRÁNH ĂN GÌ?
Muốn đẩy lùi gan nhiễm mỡ thì không chỉ ăn món tốt, mà còn phải bỏ bớt món gây hại.
* Thứ nhất: Rượu bia: Đây là thứ cần hạn chế tối đa, tốt nhất là ngưng, đặc biệt với người đã có gan nhiễm mỡ, men gan cao, viêm gan, xơ gan.
Nhiều người hỏi: “Lâu lâu uống một chút được không?” Câu này phải tùy tình trạng gan của từng người. Nhưng nếu đã gan nhiễm mỡ độ 2, độ 3, men gan cao, hoặc bác sĩ dặn kiêng rượu bia thì mình nên kiêng nghiêm túc.
Gan đang bệnh mà mình tiếp tục đưa rượu bia vào thì giống như cái nhà đang cháy mà mình còn đổ thêm dầu.
* Thứ hai: Đường và nước ngọt : Đường là “thủ phạm âm thầm” làm gan nhiễm mỡ nặng hơn.
Không chỉ đường trong bánh kẹo, nước ngọt, trà sữa, chè, kem, mà cả đường trong nước ép trái cây, trái cây quá ngọt cũng cần chú ý.
Các cô bác đừng nghĩ uống nước ép trái cây là luôn tốt. Ví dụ ăn một trái cam thì mình còn có chất xơ. Nhưng ép 3–4 trái cam lấy một ly nước thì lượng đường tăng lên rất nhiều, lại ít chất xơ hơn. Người gan nhiễm mỡ, tiểu đường, triglyceride cao nên hạn chế nước ép.
Trái cây vẫn ăn được, nhưng chọn loại ít ngọt hơn như ổi, táo, bưởi, thanh long, dâu, lê, cam nguyên múi. Ăn lượng vừa phải, không ăn quá nhiều vào buổi tối.
Các loại trái cây rất ngọt như sầu riêng, mít, xoài chín, nhãn, vải, nho ngọt… nên hạn chế.
* Thứ ba: Tinh bột trắng ăn quá nhiều
Cơm trắng, bún, mì, phở, bánh mì trắng, xôi, bánh cuốn… không phải là cấm tuyệt đối. Nhưng nếu ăn quá nhiều, đặc biệt ăn nhiều vào buổi tối, ít vận động, thì rất dễ dư năng lượng và tích mỡ ở gan.
Cách ăn tốt hơn là giảm lượng cơm xuống, tăng rau lên, thêm đạm tốt.
Ví dụ trước đây ăn 2 – 3 bát cơm thì nếu ít vận động mình giảm còn 1 bát thôi , thêm rau và cá. Ăn chậm, nhai kỹ, không chan nước mỡ, không ăn kèm nhiều đồ chiên.
* Thứ tư: Đồ chiên xào, mỡ động vật, thức ăn nhanh
Gà rán, khoai tây chiên, bánh chiên, chả chiên, thịt mỡ, da gà, tóp mỡ, xúc xích, lạp xưởng, đồ hộp… là nhóm nên hạn chế. Nhóm này thường nhiều chất béo xấu, nhiều muối, nhiều năng lượng. Ăn thường xuyên không chỉ hại gan mà còn tăng nguy cơ mỡ máu, tim mạch, huyết áp, béo bụng.
PHẦN 6: MỘT NGÀY ĂN THẾ NÀO CHO NGƯỜI GAN NHIỄM MỠ?
Con gợi ý một thực đơn mẫu dễ áp dụng cho một ngày như sau, cô bác có thể tham khảo để tự lên thực đơn cho mình ạ:
** Buổi sáng:
+ 1 bát cháo yến mạch hoặc một củ khoai lang cỡ vừa
+ 1 quả trứng luộc hoặc ít đậu hũ
+ 1 đĩa salad rau sống hoặc đơn giản là 1quả dưa chuột
** Buổi trưa:
+ 1/2 đĩa rau luộc hoặc rau xào rất ít dầu. Nếu ăn canh thì chọn canh rau, canh bí, canh mướp, hạn chế canh quá nhiều dầu mỡ.+ 1 miếng cá kho nhạt hoặc cá hấp cỡ 100 -150g
+ 1 bát cơm nhỏ.
+ Một chút trái cây ít ngọt tráng miệng như : 1 quả cam hoặc 2 múi bưởi hoặc 1 quả ổi…tuỳ sở thích
** Buổi chiều nếu đói. Thì khoảng 15h – 16h . Có thể ăn một hũ sữa chua không đường, một nắm hạt không muối, hoặc một phần trái cây ít ngọt to bằng nắm tay.
** Buổi tối: Ăn nhẹ hơn buổi trưa. Có rau, đạm tốt, giảm tinh bột. Không ăn khuya. Không ăn bánh ngọt, trái cây ngọt quá nhiều trước khi ngủ.
Ví dụ có : Rau cải luộc hoặc canh rau ngót + Đậu hũ sốt cà chua ít dầu + ½ củ khoai lang + ½ quả ổi tráng miệng nếu còn đói.
Tốt nhất nên ăn tối trước khi ngủ khoảng 3 tiếng, không ăn khuya, không ăn thêm bánh ngọt, chè, trái cây ngọt hoặc đồ chiên sau bữa tối.
Nguyên tắc dễ nhớ nhất vẫn là: ½ đĩa rau, 1/4 đĩa đạm tốt, ¼ đĩa tinh bột tốt.
PHẦN 7: VẬN ĐỘNG: “THUỐC” MIỄN PHÍ CHO GAN NHIỄM MỠ
Các cô bác ơi, chỉ ăn thôi chưa đủ. Muốn gan giảm mỡ thì cơ thể phải đốt bớt năng lượng dư thừa.
Mỗi tuần cô bác nên đặt mục tiêu vận động, tập thể dục ít nhất 150 phút. Tức là mỗi ngày khoảng 30 phút, ít nhất 5 ngày mỗi tuần.
Không cần tập quá nặng. Các cô bác có thể đi bộ nhanh, đạp xe, bơi, tập dưỡng sinh, tập kháng lực nhẹ, leo cầu thang, làm vườn. Quan trọng là đều đặn.
Người lớn tuổi, đau khớp, đau gối thì chọn bài phù hợp, không cố quá sức. Có thể chia ra mỗi lần 10–15 phút, ngày 2–3 lần cũng được.
Việc tập thể dục đều đặn giúp cơ thể chuyển hóa tốt hơn, hỗ trợ cải thiện tình trạng gan nhiễm mỡ.
PHẦN 8: GIẢI ĐÁP THẮC MẮC
Câu 1: Sáng uống 1 cốc cà phê, nếu trào ngược dạ thì có cần kiêng không?
—> Nếu đang bị trào ngược, cà phê là thứ nên hạn chế. Vì cà phê kích thích tiết axit mạnh làm cơ thắt thực quản giãn ra → Axit dễ trào lên hơn.
Nếu bác vẫn muốn uống thì không uống khi bụng đói, uống sau ăn và uống loãng thôi. Khi uống thì theo dõi xem có bị nóng rát ,ợ chua, khó chịu không. Nếu uống vào là trào ngược tăng → nên kiêng hẳn một thời gian.
Câu 2: Uống bổ sung gì tốt cho tim?
—> Nếu muốn hỗ trợ sức khỏe tim mạch, cô có thể bổ sung Coenzyme Q10, và có thể kết hợp thêm Omega-3 cùng với Magie nếu phù hợp.
Coenzyme Q10 (CoQ10) là hoạt chất giúp tạo năng lượng cho tế bào cơ tim, hỗ trợ chức năng co bóp của tim và duy trì nhịp tim ổn định. Đặc biệt phù hợp với người lớn tuổi, người hay mệt mỏi, khó thở nhẹ hoặc đang dùng thuốc hạ mỡ máu nhóm statin (vì statin có thể làm giảm nồng độ CoQ10 trong cơ thể).
Omega-3 (EPA & DHA) có tác dụng hỗ trợ giảm triglyceride, giảm viêm mạch máu và có thể giảm nhẹ nguy cơ biến cố tim mạch, nhất là ở những người có yếu tố nguy cơ tim mạch.
Ngoài ra, có thể bổ sung thêm Magie . Magie giúp ổn định dẫn truyền điện tim, giảm hồi hộp và hỗ trợ giãn mạch máu, giảm co thắt mạch.
Câu 3 : Cô cứ ban đêm duỗi chân là bị chuột rút , cách cải thiện sao?
—> Đầu tiên cô xem có giãn tĩnh mạch chi không. Có mạch máu nổi ngoằn ngoèo? có phù chân chiều tối? có tức nặng bắp chân không?
Nếu không có, mà cô ngoài 50 tuổi rồi thì khả năng cao là thiếu canxi và magie. Bổ sung đầy đủ vi chất này rồi theo dõi xem cải thiện ra sao nhé.
Câu 4: Gan nhiễm mỡ cấp độ 2 có cần phải điều trị không ?
—> Cái này thì chỉ cần thay đổi chế độ ăn + tập thể dục đều là được.
Chủ yếu là chúng ta sẽ dự phòng tránh việc gan nhiễm mỡ chuyển sang viêm gan nhiễm mỡ. Tốt nhất là làm sao chuyển cái gan nhiễm mỡ về mức độ bình thường.
Với gan nhiễm mỡ độ 2 thì thay đổi chế độ ăn (giảm tinh bột, giảm đường, giảm mỡ xấu, giảm rượu bia) + tập thể dục đều mỗi ngày 30 phút + và nếu bổ sung thì bổ sung thêm omega 3.
Sau khoảng 3 tháng thường gan nhiễm mỡ cũng giảm tốt rồi.
Câu 5: Nếu miệng hay nhạt , nhớt là dấu hiệu bệnh gì?
—> Miệng nhạt, nhớt thường gặp trong các trường hợp như trào ngược dạ dày, tiêu hoá kém, Gan – mật hoạt động chưa tốt Hoặc mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột.
Không phải lúc nào cũng là bệnh nặng, nhưng nếu kèm đắng miệng, hôi miệng, ăn không ngon thì bác cũng nên kiểm tra tiêu hoá – gan mật.
Câu 6: Làm sao để giảm tác hại của thuốc mỡ máu , huyết áp tới gan?
—> Trong trường hợp phải dùng thuốc dài ngày sợ hại gan thì cô bác có thể bổ sung chất chống oxy hoá là glutathione .
Glutathione sẽ giúp bảo vệ tế bào gan tránh tổn thương, hạ men gan , giúp gan thải độc tố tốt.
Câu 7: Đi bộ buổi sáng hay tối tốt hơn?
—> Đi bộ buổi sáng hay buổi tối đều tốt, bác cứ chọn thời điểm nào phù hợp với mình , có đi bộ được là tốt hơn ngồi im một chỗ rồi, thời điểm nào cũng được, quan trọng là bác duy trì đều đặn mỗi ngày được là đã tốt cho sức khoẻ rồi.
Buổi sáng đi bộ thì sẽ giúp tinh thần tỉnh táo, hít thở không khí trong lành và khởi động cơ thể cho cả ngày.
Buổi tối đi bộ thì lại giúp thư giãn, hỗ trợ tiêu hoá và ngủ ngon hơn, nhưng nên đi sau ăn khoảng 1–2 giờ.
❓…… Còn một số câu hỏi đáp khác các cô bác có thể xem thêm trong livestream chi tiết nhé!
Các cô bác có thể xem lại buổi livestream trực tiếp tại đây ạ:
Gan khoẻ thì cơ thể cũng khoẻ. Nếu cô bác còn thắc mắc gì về gan hoặc cần tư vấn cụ thể hơn các vấn đề sức khoẻ hiện tại thì có thể nhắn tình trạng qua Zalo cả các kết quả khám gần nhất nếu có, con luôn sẵn sàng hỗ trợ cho từng cô bác ạ!
📲 Zalo Ds. Lan: 0981 741 388
