Gan yếu thường tiến triển âm thầm và đôi khi chưa gây ra triệu chứng rõ ràng. Những thói quen quen thuộc như tự ý dùng thuốc, uống nhiều rượu bia,… có thể làm tăng nguy cơ tổn thương gan. Dược Sĩ Lan sẽ giúp cô bác nhận diện 5 thói quen cần thay đổi và hướng dẫn cách bảo vệ gan khoa học hơn.
Không biết các cô bác có để ý không ạ, dạo gần đây mình hay gặp những tình trạng như: người mệt mỏi, uể oải, ăn uống kém ngon, đầy bụng, khó tiêu, da sạm màu, dễ nổi mụn, đêm thì khó ngủ, ngủ không sâu giấc… rất nhiều vấn đề.
Nhưng khi mình đi khám thì lại rất hay rơi vào một tình huống là không phát hiện ra bệnh lý gì rõ ràng: xét nghiệm thì vẫn trong giới hạn, siêu âm thì bác sĩ nói “tạm ổn”. Thế nhưng người vẫn mệt, vẫn khó chịu, vẫn không khỏe lên được.
Và rất ít người biết rằng, trong những trường hợp như vậy, gan chính là thủ phạm thầm lặng.
Gan là nhà máy thải độc của cơ thể chúng ta. Khi gan hoạt động tốt thì cơ thể khỏe, ăn uống ngon, ngủ sâu, da dẻ sáng sủa. Nhưng khi gan bắt đầu gặp bất thường, dù chưa đến mức bệnh lý rõ ràng, thì sức khỏe sẽ xuống dần mà mình không nhận ra.
Chính vì vậy, trong bài chia sẻ hôm nay, con sẽ cùng các cô bác:
· Tìm hiểu lại vai trò thật sự của gan,
· Phân tích những hậu quả khi chức năng gan suy yếu,
· Và quan trọng nhất là những thói quen hằng ngày tưởng là vô hại nhưng đang âm thầm làm gan tổn thương.
PHẦN 1: TẠI SAO GAN LÀ CƠ QUAN QUAN TRỌNG NHẤT CẦN ĐƯỢC BẢO VỆ?
Gan không chỉ đơn thuần là cơ quan “giải độc” như rất nhiều người vẫn nghĩ đâu ạ. Thực tế, gan là một trong những cơ quan quan trọng nhất của cơ thể, bởi vì gần như mọi hoạt động sống còn đều liên quan đến gan. Chỉ cần gan bị rối loạn thôi là kéo theo rất nhiều vấn đề sức khỏe khác.
Con xin chia vai trò của gan thành 3 vai trò chính, để các cô bác dễ hình dung nhé.
1.1. Gan điều hòa chuyển hóa và dự trữ năng lượng
Hằng ngày các cô bác ăn uống vào: ăn cơm, ăn thịt, ăn cá, ăn rau, uống sữa… là mình nạp vào cơ thể đường, đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất.
Tất cả những chất này không đi thẳng vào máu ngay đâu ạ, mà sau khi ruột non hấp thu xong, đều được đưa về gan qua một con đường gọi là tĩnh mạch cửa.
Và lúc này, gan mới là nơi quyết định:
· Đường thì giữ lại bao nhiêu, dự trữ bao nhiêu dưới dạng glycogen,
· Mỡ và cholesterol thì tổng hợp bao nhiêu là đủ,
· Chất béo được xử lý thế nào trước khi đưa vào máu.
Nói một cách dễ hiểu là: gan giống như một người quản lý kho. Không phải mình ăn bao nhiêu là gan cho xả ra máu bấy nhiêu đâu ạ.
Ví dụ, khi các cô bác ăn nhiều tinh bột trong một bữa, gan sẽ giữ lại một phần dưới dạng glycogen để giữ cho đường huyết ổn định, chứ không để đường trong máu tăng vọt ngay lập tức. Hoặc khi ăn chất béo, gan sẽ kiểm soát xem tạo bao nhiêu mỡ, bao nhiêu cholesterol là vừa đủ cho cơ thể dùng.
Chính vì vậy, con gặp rất nhiều trường hợp thế này:
Nhiều cô bác ăn uống rất kiêng khem, đã bỏ mỡ, bỏ ngọt, ăn uống vô cùng cẩn thận rồi, nhưng đi xét nghiệm thì mỡ máu vẫn cao, đường máu vẫn cao.
Nguyên nhân lúc này không còn nằm ở chuyện ăn uống nữa, mà có thể là do gan đã bị rối loạn chuyển hóa.
Gan lúc này giống như người quản lý kho bị “lệch nhịp”: Đáng lẽ chỉ sản xuất một lượng vừa đủ. Nhưng lại sản xuất quá mức, khiến mỡ máu và đường máu vẫn cao dù các cô bác ăn uống rất kiêng.
1.2. Gan là nơi tạo ra mật để tiêu hóa chất béo
Vai trò thứ hai của gan mà rất nhiều các cô bác hay bỏ qua, đó chính là sản xuất ra dịch mật.
Dịch mật có nhiệm vụ vô cùng quan trọng là giúp phân giải và tiêu hóa lượng dầu mỡ trong bữa ăn hằng ngày của chúng ta.
Khi gan khỏe: Dịch mật được tiết ra đều đặn, giúp thức ăn đi xuống dạ dày và ruột được tiêu hóa vô cùng trơn tru.
Nhưng khi gan yếu: Dịch mật tiết ra ít hơn hẳn. Chất béo từ thức ăn không được tiêu hóa hết. Thức ăn bị chậm di chuyển và ứ đọng lại trong dạ dày, đường ruột.
Và hậu quả là gì ạ? Các cô bác sẽ cảm nhận rất rõ:
· Hễ ăn vào là bị đầy bụng,
· Ăn đồ ăn hơi có tí dầu mỡ là rất khó chịu, khó tiêu,
· Bụng lúc nào cũng lình xình, chướng hơi, ấm ách.
Nhiều cô bác còn gặp phải tình trạng trào ngược dạ dày kéo dài. Uống đủ loại thuốc dạ dày, đổi hết thuốc này sang thuốc khác hoài mà vẫn không dứt.
Thực ra, trong rất nhiều trường hợp, gốc rễ của hiện tượng trào ngược không hẳn nằm ở dạ dày, mà có thể là do gan yếu, tiết mật kém. Điều này khiến thức ăn chậm tiêu, ứ lại trong dạ dày rồi đẩy trào ngược lên trên.
Chỉ cần mình tập trung hỗ trợ phục hồi chức năng gan, hệ tiêu hóa tự nhiên sẽ hoạt động tốt trở lại, và rất nhiều cô bác sẽ thấy hiện tượng trào ngược giảm rõ rệt mà không cần phải liên tục đổi thuốc dạ dày nữa.
1.3. Gan quyết định miễn dịch và đông máu
Vai trò thứ ba của gan là một vai trò rất quan trọng nhưng ít ai để ý: gan tham gia trực tiếp vào hệ miễn dịch và quá trình đông máu.
Gan là nơi tổng hợp ra:
· Albumin: Giúp duy trì áp lực thẩm thấu và nuôi dưỡng cơ thể,
· Các yếu tố đông máu: Giúp cầm máu khi có tổn thương,
· Sản xuất các protein: Hỗ trợ hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả.
Khi gan khỏe: Cơ thể có đủ Albumin để duy trì sức lực, hệ miễn dịch hoạt động tốt, vết thương rất nhanh lành.
Nhưng khi gan suy kém: Các cô bác sẽ thấy:
· Người luôn cảm thấy mệt mỏi, mới làm chút việc đã uể oải,
· Rất dễ nhiễm bệnh, cứ thay đổi thời tiết là bị ốm,
· Dễ bị bầm tím dưới da dù chỉ va chạm rất nhẹ,
· Các vết trầy xước lâu lành hơn bình thường.
Đó là vì gan không còn sản xuất đủ các chất cần thiết cho cơ thể nữa. Cho nên con xin nhấn mạnh với các cô bác một điều: Gan khỏe thì sức khỏe toàn thân mới khỏe. Gan mà suy yếu là kéo theo rất nhiều bệnh lý toàn thân, chứ không chỉ riêng bệnh tại gan.
PHẦN 2: NHỮNG HẬU QUẢ KHÓ LƯỜNG KHI GAN YẾU
Các cô bác để ý giúp con nha! Gan suy yếu thường không làm mình phát bệnh ngay lập tức, mà nó sẽ biểu hiện ra bằng rất nhiều dấu hiệu rải rác, mỗi thứ một chút nên chúng ta rất dễ bỏ qua. Khi chức năng gan kém, cơ thể sẽ “lên tiếng” theo nhiều cách khác nhau:
2.1. Rối loạn chuyển hóa – Hậu quả xuất hiện sớm nhất
Hậu quả đầu tiên và thường gặp nhất khi gan suy yếu chính là rối loạn chuyển hóa. Các cô bác sẽ thấy: đường máu tăng, mỡ máu tăng, hoặc gan bắt đầu bị nhiễm mỡ.
Và con muốn nhấn mạnh một điểm cực kỳ quan trọng mà rất nhiều người đang hiểu nhầm: Gan có thể đã bị rối loạn chức năng từ rất sớm, trước khi men gan tăng!
Rất nhiều cô bác nói với con: “Con ơi, cô đi khám men gan vẫn bình thường mà!”
Thật ra, men gan cao chỉ là dấu hiệu muộn – tức là lúc đó tế bào gan đã bị tổn thương, bị phá hủy và vỡ ra, làm men tràn vào máu. Còn ở giai đoạn sớm, gan đã bị rối loạn chuyển hóa rồi nhưng tế bào gan chưa vỡ, nên xét nghiệm men gan vẫn nằm trong giới hạn an toàn.
Trong giai đoạn gan rối loạn sớm này, các cô bác sẽ thấy: mình ăn uống rất kiêng khem nhưng đường máu vẫn cao, ăn uống rất cẩn thận nhưng mỡ máu vẫn tăng. Nguyên nhân không phải do mình ăn thêm, mà là do gan đã mất khả năng điều hòa và chuyển hóa.
2.2. Gan nhiễm mỡ – Viêm gan – Xơ gan – Ung thư gan
Tiếp theo là một chuỗi tiến triển bệnh lý mà các cô bác cần nhớ thật kỹ: Gan nhiễm mỡ – Viêm gan – Xơ gan – Ung thư gan
Gan nhiễm mỡ giai đoạn đầu hoàn toàn không gây đau đớn, không có triệu chứng rõ ràng. Rất nhiều người phát hiện ra mình bị gan nhiễm mỡ chỉ nhờ đi khám sức khỏe định kỳ hoặc đi siêu âm tình cờ. Nhưng nếu gan nhiễm mỡ kéo dài mà mình không xử lý đúng cách, thì chuyện gì sẽ xảy ra ạ?
· Mỡ tích tụ lâu ngày ➔ Gây ra viêm gan (tế bào gan bị tổn thương).
· Viêm kéo dài không dứt ➔ Hình thành các dải xơ hóa.
· Xơ hóa tiến triển nặng ➔ Dẫn đến xơ gan và làm tăng nguy cơ ung thư gan.
—> Đây là một quá trình tiến triển vô cùng âm thầm nhưng rất nguy hiểm.
Đặc biệt, con muốn các cô bác lưu ý một thực tế rất hay gặp hiện nay: Gan nhiễm mỡ không do rượu bia (NAFLD).
Rất nhiều cô bác không uống một giọt rượu bia nào nhưng vẫn bị gan nhiễm mỡ nặng. Nguyên nhân thường xuất phát từ:
· Thói quen ăn nhiều đồ ngọt, đường, bánh kẹo, nước ngọt,
· Thường xuyên thức khuya, thiếu ngủ,
· Căng thẳng, stress kéo dài….
Những yếu tố này khiến gan bị quá tải và tăng tổng hợp mỡ từ đường dư thừa, dẫn đến gan nhiễm mỡ dù không hề đụng đến rượu bia.
Nếu đã được chẩn đoán gan nhiễm mỡ, cô bác có thể xem hướng dẫn chi tiết [Ăn gì để đẩy lùi gan nhiễm mỡ hiệu quả?] để biết nhóm thực phẩm nên tăng cường và những món cần hạn chế.
https://duocsilan.com/gan-nhiem-mo-an-gi/
2.3. Da xấu, nổi mụn, sạm nám, móng tóc yếu
Hậu quả tiếp theo mà nhiều cô bác hay gặp nhưng lại ít khi liên tưởng tới gan, đó là làn da xuống cấp, nổi mụn và sạm nám.
Khi gan khỏe, các chất thải chuyển hóa được xử lý và đào thải đều đặn. Nhưng khi gan quá tải, chức năng chuyển hóa kém, các cặn bã và muối mật dư thừa sẽ tích tụ trong máu và đọng lại dưới mô da.
Vì vậy, các cô bác sẽ thấy:
· Da sạm màu, khô ráp, thiếu sức sống,
· Mụn nhọt, mẩn ngứa nổi dai dẳng,
· Tóc dễ rụng, xơ xác,
· Móng tay yếu, giòn, dễ gãy.
Nhiều cô bác chăm sóc da rất kỹ, đổi mỹ phẩm đắt tiền liên tục mà da vẫn không cải thiện. Bởi vì gốc rễ vấn đề không nằm ở bề mặt da, mà nằm ở chính lá gan bên trong.
2.4. Mất ngủ, đau đầu, giảm trí nhớ
Một hậu quả rất phổ biến nữa khi gan suy yếu là rối loạn giấc ngủ và ảnh hưởng thần kinh.
Khi gan chuyển hóa kém, các sản phẩm chất thải nội sinh của cơ thể như Ure, Amoniac (NH3) không được xử lý triệt để sẽ tích tụ trong máu. Khi các chất này theo dòng máu đi lên brain/não, chúng sẽ kích thích hệ thần kinh và gây ra:
· Mất ngủ, trằn trọc,
· Ngủ chập chờn, hay tỉnh giấc,
· Thường xuyên đau đầu, nặng đầu,
· Mất tập trung, giảm trí nhớ.
Nhiều cô bác bị mất ngủ kéo dài, uống đủ loại thuốc ngủ mà không cải thiện, nhưng không hề biết rằng nguyên nhân sâu xa lại bắt nguồn từ sự rối loạn của gan. Trong những trường hợp suy gan nặng, nồng độ Amoniac trong máu tăng quá cao còn có thể gây ra hiện tượng hôn mê gan vô cùng nguy hiểm.
2.5. Cơ thể suy yếu, đề kháng kém, dễ mắc bệnh
Và hậu quả cuối cùng, cũng là hậu quả tổng hợp: cơ thể suy yếu dần và rất dễ mắc bệnh.
Gan suy yếu ➔ Khả năng tổng hợp protein (như Albumin, Immunoglobulin) giảm ➔ Hệ miễn dịch suy yếu theo.
Các cô bác sẽ cảm thấy:
· Rất dễ bị mệt mỏi, uể oải toàn thân,
· Dễ bị cảm cúm, cứ thay đổi thời tiết là đổ bệnh,
· Khi bị bệnh thì lâu khỏi, cơ thể phục hồi rất chậm.
Nhiều người cứ nghĩ đây đơn thuần là do tuổi tác, nhưng thực ra sự suy giảm chức năng gan đóng một vai trò rất lớn.
- TÓM LẠI: Gan suy yếu không chỉ gây ra các bệnh lý riêng tại gan, mà còn kéo theo chuỗi hệ lụy nghiêm trọng: rối loạn chuyển hóa, mất ngủ kéo dài, làn da xuống cấp, suy giảm miễn dịch và tổn hại sức khỏe toàn thân.
PHẦN 3: 5 THÓI QUEN HÀNG ĐẦU ĐANG ÂM THẦM HẠI GAN
Bây giờ con xin đi vào phần cực kỳ quan trọng này các cô bác nhé!
Rất nhiều người không phải bị bệnh gan ngay từ đầu, mà lá gan của mình bị yếu dần đi chính là do những thói quen sinh hoạt hằng ngày. Con xin chia sẻ 5 thói quen gặp nhiều nhất, gần như nhà nào cũng có người mắc phải ạ:
Thói quen thứ 1: Lạm dụng các loại thuốc
Thói quen đầu tiên và rất phổ biến, đó là lạm dụng thuốc tây. Các cô bác thử để ý xem: nhiều khi nhức đầu một chút là mình tự mua thuốc uống, mệt mệt một chút cũng uống thuốc, thậm chí có người còn uống thuốc để “phòng ngừa” bệnh. Những thuốc hay bị lạm dụng nhất là: thuốc giảm đau, hạ sốt, kháng viêm như Paracetamol, Aspirin…
Con xin giải thích rõ thế này để các cô bác dễ hình dung : “Tất cả các loại thuốc mình uống vào cơ thể đều phải đi qua gan và thận để chuyển hóa.”
Khi mình dùng thuốc liên tục, gan phải hoạt động hết công suất để xử lý và đào thải, trong quá trình đó sẽ sinh ra các sản phẩm trung gian có độc tính cho tế bào gan. Nếu dùng kéo dài, gan có thể bị ngộ độc âm thầm và tổn thương mà mình không hề hay biết.
Rất nhiều người uống thuốc nhiều năm, thấy men gan cứ tăng nhẹ hoài, hoặc cơ thể mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân – thì nguyên nhân rất lớn là do gan đã quá tải vì thuốc.
Con không nói là các cô bác tuyệt đối không được uống thuốc. Nhưng thuốc chỉ nên dùng khi thật sự cần thiết và có sự chỉ dẫn, đồng thời phải kết hợp điều chỉnh lối sống, chứ không thể phụ thuộc vào thuốc hoài mà không thay đổi thói quen được ạ.
Thói quen thứ 2: Uống nhiều rượu bia và hút thuốc lá
Thói quen thứ hai thì nhiều người đã biết, nhưng lại hay bị hiểu sai.
Rất nhiều người thường nghĩ rằng: “Uống được nhiều, uống hoài không say là do gan mình khỏe.”
Điều này hoàn toàn sai về mặt y khoa các cô bác nhé!
Người uống nhiều mà vẫn tỉnh chỉ là do hệ thần kinh đã quen và dung nạp với chất cồn, chứ lá gan bên trong vẫn đang bị âm thầm tổn thương từng ngày.
Rượu bia khi vào cơ thể sẽ được gan gánh vác xử lý. Nếu uống kéo dài, tế bào gan sẽ biến đổi theo chuỗi bệnh lý:
· Tích mỡ ➔ Gan nhiễm mỡ,
· Viêm tế bào gan ➔ Viêm gan,
· Tổn thương xơ hóa lâu dài ➔ Xơ gan.
Rất nhiều trường hợp nhìn bên ngoài vẫn phong độ, khỏe mạnh, nhưng đến khi đi khám thì đã bị xơ gan lúc nào không hay.
Thuốc lá cũng vậy ạ, khói thuốc mang theo hàng ngàn chất độc hại khiến gan phải gánh thêm một lượng lớn công việc thải độc mỗi ngày. Cho nên con xin nhấn mạnh: Không có chuyện uống rượu khỏe là gan khỏe!
Thói quen thứ 3: Ăn nhiều đồ chiên xào, dùng dầu chiên đi chiên lại
Thói quen thứ ba liên quan trực tiếp đến mâm cơm hằng ngày. Các cô bác để ý nhé, đồ chiên rán ăn thì rất bon miệng, nhưng lại cực kỳ hại gan – đặc biệt là loại dầu ăn bị chiên đi chiên lại nhiều lần.
Khi dầu ăn bị đun nóng ở nhiệt độ cao nhiều lần, nó sẽ biến chất và sinh ra:
· Chất béo chuyển hóa (Trans fat) rất độc hại,
· Các gốc tự do gây ra phản ứng viêm.
Những chất này khi nạp vào cơ thể sẽ gây viêm tế bào gan, làm gia tăng tích tụ mỡ trong gan và gây rối loạn chuyển hóa toàn thân. Ăn nhiều đồ chiên xào lâu ngày sẽ làm tăng vọt nguy cơ bị gan nhiễm mỡ, viêm gan và mỡ máu cao.
Vì vậy, con luôn khuyên các cô bác: Hãy ưu tiên chế biến theo cách Kho – Hấp – Luộc. Không phải bắt mình ăn uống khắt khe, khổ sở, mà là chọn cách chế biến đơn giản nhất để giảm bớt gánh nặng cho lá gan của mình.
Thói quen thứ 4: Thức khuya, ngủ không đủ giấc
Thói quen thứ tư là một nguyên nhân rất lớn khiến người trẻ lẫn người lớn tuổi hiện nay bị yếu gan, đó là thức khuya và ngủ ít.
Gan thực hiện nhiệm vụ chuyển hóa và phục hồi tốt nhất khi cơ thể đi vào giấc ngủ sâu ban đêm. Khi mình ngủ:
· Nhịp tim chậm lại, huyết áp hạ bớt xuống,
· Dòng máu sẽ tập trung dồn về gan nhiều hơn ➔ Giúp gan thực hiện các phản ứng dọn dẹp và thải độc hiệu quả nhất.
Ngược lại, nếu các cô bác ngủ ít, trằn trọc ngủ không sâu, gan sẽ không có đủ thời gian và năng lượng để “dọn rác”.
Các nghiên cứu y khoa đã chỉ ra rằng: “ Những người ngủ ít hơn 6 giờ mỗi đêm có nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ cao hơn tới 24% so với người ngủ đủ giấc.”
Chưa kể, việc thiếu ngủ sẽ làm cơ thể tăng tiết Cortisol (hormone gây căng thẳng), mà Cortisol tăng cao lại kéo theo tăng đường máu và tăng mỡ máu.
Có những cô bác ăn uống rất kiêng khem, nhưng đêm nào cũng chỉ ngủ được 4–5 tiếng thì mỡ máu vẫn cao và gan vẫn yếu như thường. Con nói thật: Ngủ đủ giấc chính là phương pháp dưỡng gan tự nhiên và rẻ tiền nhất đấy ạ!
Thói quen thứ 5: Ăn kiêng cực đoan và dùng sản phẩm trôi nổi
Thói quen cuối cùng con muốn lưu ý các cô bác, đó là ăn kiêng sai cách và sử dụng các sản phẩm không rõ nguồn gốc.
Nhiều cô bác nghe nói cái này hại, cái kia không tốt là bắt đầu cắt bỏ hết thực phẩm, nhịn ăn, ăn uống cực kỳ khắt khe.
Việc ăn kiêng cực đoan này sẽ làm cho:
· Gan bị thiếu hụt các nguyên liệu cần thiết (như protein, vitamin) để hoạt động,
· Cơ thể bị suy kiệt,
· Sức đề kháng giảm sút nghiêm trọng.
Nhưng nguy hiểm hơn cả là việc sử dụng các loại thuốc nam, thuốc bắc trôi nổi, thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc, hàng xách tay không được kiểm định chất lượng.
Đặc biệt, những sản phẩm được quảng cáo với những lời có cánh như “hiệu quả cấp tốc”, “khỏi ngay sau vài ngày” thì các cô bác phải hết sức cẩn trọng! Rất nhiều sản phẩm trôi nổi này có trộn thêm các chất cấm hoặc kim loại nặng, uống vào có thể thấy giảm triệu chứng giả tạo lúc đầu nhưng thực chất đang làm gan và thận bị hủy hoại rất nặng nề.
Con khuyên các cô bác:
Dùng bất kỳ sản phẩm nào đưa vào cơ thể cũng phải có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng.
Đừng vì ham hiệu quả nhanh mà đánh đổi sức khỏe.
Gan một khi đã tổn thương nặng hay xơ hóa thì rất khó để phục hồi lại như ban đầu.
Chỉ cần các cô bác nhận diện và loại bỏ được 5 thói quen này trong cuộc sống hằng ngày, là chúng ta đã bảo vệ được hơn một nửa sức khỏe cho lá gan của mình rồi ạ!
PHẦN 4: NGUYÊN TẮC BẢO VỆ GAN ĐÚNG CÁCH
Sau khi mình đã hiểu gan quan trọng như thế nào, hiểu gan yếu sẽ gây ra những hậu quả gì, và biết những thói quen nào đang âm thầm hại gan rồi, thì câu hỏi lớn nhất của các cô bác chắc chắn là: Vậy bây giờ phải làm sao để bảo vệ gan cho đúng cách?
Con muốn nói ngay một điều để các cô bác hoàn toàn yên tâm trước ạ: Bảo vệ gan không có nghĩa là mình phải nhịn ăn khổ sở, cũng không cần làm điều gì quá phức tạp đâu ạ. Quan trọng nhất là mình làm đúng và làm đều hằng ngày.
4.1. Không cần nhịn ăn – Chỉ cần chọn đúng thực phẩm
Rất nhiều cô bác nghe nói gan yếu là bắt đầu sợ ăn, ăn gì cũng lo rồi cắt hết cái này đến cái kia. Điều đó hoàn toàn không đúng đâu ạ. Gan rất cần nguyên liệu dinh dưỡng để hoạt động và tự phục hồi.
Vấn đề không phải là ăn hay nhịn, mà là mình chọn ăn cái gì.
Con xin gợi ý cho các cô bác một nguyên tắc rất đơn giản:
· Giảm bớt những thực phẩm gây viêm
· Tăng cường những thực phẩm giúp gan hồi phục
Cụ thể là:
· Nên hạn chế: Đường, bánh kẹo, nước ngọt, đồ chiên xào nhiều dầu mỡ và hạn chế các loại thịt đỏ.
· Nên tăng cường:
Rau xanh tươi, thịt gia cầm bỏ da (như thịt gà, thịt vịt).
Ăn thêm các loại hạt tốt cho sức khỏe như óc chó, hạnh nhân, hạt chia…
Bổ sung các loại cá biển giàu chất béo tốt Omega-3 như cá hồi, cá thu, cá trích, cá mòi… Nếu các cô bác không ăn đủ được 2 bữa cá mỗi tuần thì mình hoàn toàn có thể bổ sung thêm dưới dạng viên uống Omega-3.
Nói chung, các cô bác không cần phải ép mình ăn ít đi, chỉ cần thay đổi lựa chọn thực phẩm phù hợp hơn trong mâm cơm hằng ngày là được ạ.
Ví dụ: Thay vì ăn một miếng thịt chiên rán nhiều dầu mỡ, mình có thể ăn cả con cá kho hoặc cá hấp. Như vậy cơ thể vẫn thu nhận đủ chất dinh dưỡng, mà lá gan lại nhẹ gánh đi rất nhiều.
4.2. Ngủ đủ – Nghỉ ngơi hợp lý chính là dưỡng gan
Gan thực hiện nhiệm vụ dọn dẹp cặn bã và phục hồi tốt nhất khi cơ thể được nghỉ ngơi sâu.
Các cô bác có thể ăn uống rất bổ dưỡng, nhưng nếu đêm nào cũng chỉ ngủ được 4–5 tiếng thì gan vẫn không có đủ thời gian để tự chữa lành.
Việc ngủ đủ giấc sẽ giúp:
· Gan có thời gian dọn dẹp độc tố,
· Giúp cơ thể giảm căng thẳng, stress,
· Cân bằng hệ nội tiết (hormone),
· Hỗ trợ hạ đường máu và mỡ máu.
Con xin khuyên các cô bác: Nếu được, mình hãy cố gắng đi ngủ trước 11 giờ đêm và duy trì giấc ngủ khoảng 8 tiếng mỗi đêm. Nếu không ngủ đủ 8 tiếng thì ít nhất cũng nên đảm bảo giấc ngủ trên 6 tiếng ạ. Giấc ngủ đủ hoàn toàn không tốn tiền, nhưng lại là phương pháp dưỡng gan tự nhiên và hiệu quả nhất!
4.3. Dùng thuốc đúng chỉ định – Không tự ý kéo dài
Thuốc tây không xấu, nhưng nếu mình dùng sai cách thì sẽ gây hại trực tiếp cho gan. Các cô bác chỉ cần nhớ mấy nguyên tắc cốt lõi này giúp con:
· Dùng thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ hoặc dược sĩ.
· Không tự ý uống duy trì thuốc tây kéo dài khi chưa đi tái khám.
· Không nghe lời truyền miệng rồi tự mua các loại thuốc không rõ nguồn gốc về uống.
Trường hợp các cô bác đang phải dùng thuốc điều trị mạn tính lâu dài (như huyết áp, tiểu đường, tuyến giáp…), mình cứ yên tâm tuân thủ dùng thuốc trong giai đoạn cần thiết, song song đó kết hợp điều chỉnh chế độ ăn uống và lối sống.
Mục tiêu cuối cùng là: Khi cơ thể và các chỉ số đã ổn định tốt rồi, mình có thể xin ý kiến bác sĩ để giảm dần sự phụ thuộc vào thuốc, chứ không phải uống thuốc suốt đời một cách thụ động ạ.
KHI GAN KHỎE, CƠ THỂ SẼ THAY ĐỔI RẤT RÕ RỆT
Giữ cho gan khỏe mạnh không chỉ đơn thuần là để “không bị bệnh gan”. Khi lá gan khỏe, cơ thể các cô bác sẽ đón nhận những thay đổi rất tuyệt vời:
· Đường máu được kiểm soát ổn định hơn,
· Mỡ máu giảm dễ dàng hơn,
· Hệ miễn dịch khỏe mạnh, ít bị bệnh vặt hay cảm mạo,
· Ăn uống ngon miệng hơn, ngủ sâu giấc hơn, ít bị tỉnh giấc giữa đêm, cơ thể lúc nào cũng nhẹ nhõm, khoan khoái.
Như vậy, chất lượng cuộc sống hằng ngày của các cô bác sẽ được cải thiện một cách toàn diện, chứ không chỉ đơn thuần là vài con số đẹp trên tờ kết quả xét nghiệm đâu ạ!
PHẦN 5: MỘT SỐ CÂU HỎI ĐÁP
Câu 1: Bao nhiêu tuổi thì nên bắt đầu khám tổng quát?
—> Nếu khỏe mạnh, không yếu tố nguy cơ thì từ 40 tuổi trở đi mỗi năm 1 lần. Nếu gia đình có người tai biến, thừa cân, ít vận động, stress nhiều…thì nên bắt đầu kiểm tra sớm hơn.
Câu 2: Gan yếu cũng làm tỉnh giấc ban đêm đúng không ds?
—> Tỉnh giấc giữa đêm có nhiều nguyên có thể do tuổi cao melatonin tiết ra ít, do căng thẳng stress kéo dài, do thiếu vi chất như magie và cũng có thể là do gan….
Gan hoạt động mạnh vào khoảng 1–3 giờ sáng .Nếu gan đang quá tải thì cũng có thể gây khó ngủ sâu , dễ tỉnh giấc trong khung giờ này.
Cô xem là hiện tại cô có đang uống thuốc tây nhiều gây ảnh hưởng tới gan hay không và ngoài tỉnh giấc giữa đêm thì có đi kèm với mệt mỏi kéo dài, vàng da, vàng mắt, nước tiểu sậm màu , chán ăn, đầy bụng , ngứa da và đau tức vùng hạ sườn phải hay không thì lúc sẽ nghĩ nhiều tới nguyên nhân do gan.
Câu 3: Chườm nóng hay chườm lạnh tốt hơn cho khớp gối?
—> Sẽ tuỳ trình trạng của mình là gì. Bác có thể chườm lạnh khi đang có sưng, đau cấp. Còn chườm nóng khi cứng khớp, đau âm ỉ mạn tính như thoái hoá khớp
Câu 4: Men gan 36 có bình thường không?
—> Men gan 36 thì không biết cụ thể là chỉ số men gan nào trong các chỉ số là AST, ALT hay GGT nhưng mà thường thì mức độ 36 này dù là chỉ số nào thì nó cũng là phạm vi bình thường. Vì tuỳ phòng xét nghiệm nhưng thông thường chỉ số men gan AST < 40, ALT < 40 và GGT < 60 là trong giới hạn bình thường.
Câu 5: Bác có thoái hoá khớp gối 6 năm, xin hỏi ds bổ sung glucosamin hay collagen thì tái tạo sụn tốt hơn vậy?
—> Không nên so sánh cái nào tốt hơn, vì hai chất này đảm nhiệm 2 vai trò hỗ trợ song song và bù trừ cho nhau.
Glucosamin đóng vai trò là “gạch xây dựng” – cung cấp nguyên liệu để tổng hợp mô sụn và dịch khớp, giúp bôi trơn khớp và làm chậm quá trình bào mòn sụn.
Còn Collagen tuýp II thì đóng vai trò là “khung chịu lực” – giúp duy trì độ dẻo dai, đàn hồi của sụn, đồng thời kích hoạt cơ chế miễn dịch giúp giảm phản ứng viêm và giảm đau khớp.
Với trường hợp thoái hóa gối đã 6 năm, sụn khớp đã bị tổn thương nhiều, hiệu quả tối ưu nhất là phối hợp cả 2 chất này (Glucosamin Sulfate + Collagen Tuýp II , có thể kết hợp thêm Chondroitin) để vừa bảo vệ cấu trúc sụn, vừa giảm viêm bôi trơn khớp.
Câu 6: Tôi khám có u máu gan không biết có nguy hiểm không?
—> U máu gan thường là tổn thương lành tính, rất thường gặp. Nếu kích thước dưới 5 cm và không gây đau tức vùng gan thì cũng không nguy hiểm, bác chỉ cần siêu âm theo dõi định kỳ 6–12 tháng/lần hoặc theo hẹn của bác sĩ nếu có.
Chỉ khi u máu to nhanh hoặc chèn ép các cơ quan khác thì các bác sĩ mới xem xét can thiệp thôi ạ.
Câu 7 : Cô đang uống thuốc huyết áp, xương khớp , mỡ máu thưa ds phải uống gì để thải độc gan ?
—> Cô đang sử dụng cùng lúc thuốc huyết áp, mỡ máu và xương khớp, đây đều là các thuốc điều trị quan trọng và hầu hết đều được chuyển hóa tại gan. Vì vậy, sau 3–6 tháng dùng thuốc nếu cô lo lắng thì có thể lúc đi khám lại cô kiểm tra thêm về các chỉ số men gan (AST, ALT, GGT) xem có bị ảnh hưởng hay không.
Còn bổ sung hỗ trợ tăng cường chức năng gan, hỗ trợ gan thải độc tốt hơn và bảo vệ tế bào gan tránh tổn thương thì cô có thể cân nhắc tới hoạt chất Glutathione. Đồng thời hàng ngày uống đủ nước , tăng cường rau củ quả nhiều màu sắc trong chế độ ăn để tốt cho gan.
Câu 8: Gan nhiễm mỡ độ 1 uống Omega 3 có giảm không?
—> Có. Gan nhiễm mỡ độ 1 thì nếu thay đổi chế độ ăn uống, tập thể dục tốt thì vài tháng cô bác xét nghiệm lại có nhiều người đã về bình thường rồi. Còn nếu thêm omega 3 thì càng tốt để giảm mỡ gan và hỗ trợ giảm viêm.
❓…… Còn một số câu hỏi đáp khác các cô bác có thể xem thêm trong livestream chi tiết nhé!
Các cô bác có thể xem lại buổi livestream trực tiếp tại đây ạ:
Nếu cô bác còn thắc mắc nào về các bệnh lý hiện tại, chưa biết kiểm soát làm sao cho hiệu quả và không biết các thuốc mình đang dùng có tương tác gì không thì cô bác có thể nhắn rõ tình trạng của cô bác qua Zalo con luôn sẵn sàng hỗ trợ cho các cô bác ạ!
Zalo Ds. Lan: 0981 741 388
Con chúc cô bác gan khoẻ, chuyển hoá tốt ạ!
