Nhồi máu cơ tim không chỉ xảy ra ở người bị mỡ máu cao, tăng huyết áp hoặc tiểu đường. Tuổi tác, khói thuốc, viêm mạn tính, di truyền, huyết áp dao động và lối sống ít vận động đều có thể âm thầm làm tổn thương thành mạch.
Nhiều người rất sốc và đặt ra câu hỏi: “Sao lạ thế ? Không có cao huyết áp, cũng không tiểu đường, mỡ máu cũng không cao thì lấy đâu ra mỡ mà xơ vữa mạch máu? Có nhầm lẫn gì không?”
Câu trả lời là: Không có sự nhầm lẫn nào ở đây cả. Chỉ số xét nghiệm đẹp trên giấy không có nghĩa là mạch máu của chúng ta hoàn toàn sạch sẽ và an toàn tuyệt đối trước nguy cơ xơ vữa , nguy cơ nhồi máu cơ tim.
Ngoài 3 cái tên quen thuộc là mỡ máu cao, huyết áp cao, tiểu đường thì nó còn có những nguyên nhân khác cũng có thể gây tổn thương mạch máu , dễ làm hình thành mảng xơ vữa từ đó tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim lên. Và ngày hôm nay con sẽ chia sẻ chi tiết để cô bác hiểu hơn về những nguyên nhân tiềm ẩn phía sau này!
Đặc biệt cũng có một câu hỏi mà cô bác cũng hay thắc mắc là:” Nếu mạch vành đã bị xơ vữa từ lâu… thì tại sao nhiều người vẫn sống bình thường nhiều năm không sao rồi tự nhiên lại bị nhồi máu cơ tim?
Ngày hôm nay con sẽ đi giải đáp tất cả những thắc mắc này cho cô bác!
Phần 1: 7 Kẻ Thù Vô Hình Tàn Phá Mạch Máu, Ngoài Mỡ Máu Cao, Huyết Áp Cao Và Tiểu Đường.
Rất nhiều người trong chúng ta đang có một “điểm mù” cực kỳ nguy hiểm. Chúng ta cứ tự tin nghĩ là: “Tôi không mỡ máu, không huyết áp, không tiểu đường thì mạch máu của tôi phải sạch bong, làm sao mà xơ vữa được!”
Nhưng thực tế lại không đơn giản như vậy. Xơ vữa mạch máu không phải là đặc quyền của người bị mỡ máu cao hay tiểu đường.
Để cô bác dễ hình dung, con hay ví mạch máu của chúng ta giống như một đường ống nước trong nhà. Lớp lót trong cùng của mạch máu (y học gọi là nội mạc) giống như một lớp sơn bóng, trơn láng phủ bên trong ống. Khi lớp sơn này trơn láng, dòng máu sẽ chảy phăng phăng, cặn bã không thể nào bám vào được.
Nhưng khi lớp sơn bóng này bị trầy xước, viêm loét, thì dù lượng mỡ trong máu của cô bác có cực kỳ ít và ở mức an toàn, chúng vẫn dễ dàng chui qua vết rách, nằm lại dưới thành mạch và tạo nên mảng xơ vữa.
Vậy điều gì đã làm trầy xước , tổn thương thành mạch máu của cô bác khi chúng ta không có bệnh nền? Con xin chỉ ra 7 nguyên nhân âm thầm sau đây:
1. Tuổi tác – Quy luật hao mòn tự nhiên không thể tránh
Đây là một yếu tố mà dù muốn dù không, con và cô bác ở đây đều không một ai né được.
Cô bác cứ tưởng tượng, mạch máu của chúng ta nó giống hệt như cái ống dẫn nước trong nhà vậy. Khi ống còn mới, dùng 10 năm, 20 năm thì nó dẻo dai, đàn hồi và co giãn rất tốt. Nhưng khi đã dùng đến 50 năm, 60 năm, thì dù nguồn nước chảy qua có sạch, có trong đến mấy, bản thân cái ống đó cũng sẽ tự cũ kỹ, tự giòn đi, mất dần độ co giãn và xuất hiện những vết rạn xước tự nhiên bên trong lòng ống.
Mạch máu của chúng ta cũng y chang như vậy đấy ạ. Càng lớn tuổi, thành mạch càng xơ cứng, giòn hơn và mất đi độ đàn hồi dẻo dai vốn có. Chỉ riêng yếu tố tuổi tác thôi đã đủ để làm tăng nguy cơ tổn thương thành mạch, tạo điều kiện cực kỳ thuận lợi cho các mảng xơ vữa bám vào rồi.
Nó giống như đồ đạc trong nhà mình vậy, dùng lâu năm thì chắc chắn phải hao mòn và xuống cấp. Nhắc đến đây, con lại nhớ đến một trận “hú hồn” của nhà con cách đây không lâu.
Cái ống nước dưới bồn rửa bát nhà con tự nhiên đột ngột bị bục vỡ, nước phun tung tóe ngập lênh láng cả nhà luôn cô bác ạ! May mắn là hôm đó nhà con có người ở nhà để khóa van khẩn cấp, chứ không nước tràn vào các ổ điện tầm thấp thì nguy hiểm vô cùng.
Mà lạ một nỗi là tầm một tháng sau, nhà bác hàng xóm sát vách nhà con cũng bị bục vỡ ống nước y chang như thế. Hai nhà ngồi trò chuyện với nhau mới vỡ lẽ ra: hóa ra đường ống dẫn nước của cả hai nhà đều đã dùng được 7-8 năm nay rồi. Đến tuổi của nó là nó tự mục, tự vỡ thôi, chẳng cần ai tác động vào cả.
Đấy, cô bác thấy không? Cái ống nhựa dày dặn dùng có 7-8 năm đã tự mục vỡ, thì mạch máu của cô bác chúng ta đã phải hoạt động, co bóp liên tục suốt 50, 60 năm cuộc đời không nghỉ một giây nào. Làm sao mà chúng ta tránh khỏi sự hao mòn và xơ cứng tự nhiên được đúng không ạ?
2. Khói thuốc lá – Sát thủ thầm lặng (Kể cả hút thuốc lá thụ động)
Khói thuốc lá không làm tăng mỡ máu rõ ràng ngay, nhưng chất độc Nicotine và rất nhiều hóa chất trong đó khi hít vào phổi, ngấm vào máu sẽ đi tàn phá, làm viêm loét lớp nội mạc mạch máu.
Không chỉ bản thân người hút thuốc chịu ảnh hưởng mà ngay cả những người hút thuốc thụ động (tức là ngửi khói thuốc của chồng, của con) , họ cũng có nguy cơ bị tổn thương mạch máu cực kỳ lớn.
Mạch máu bị viêm âm thầm nhiều năm trời chính là mảnh đất để mỡ máu bám vào gây nên mảng xơ vữa, mặc dù khi xét nghiệm chỉ số mỡ máu của cô bác vẫn đẹp.
3. Viêm mạn tính mức độ thấp – Đống than hồng âm ỉ trong nhà
Có những cô bác bảo : “Tôi không ngửi khói thuốc, tôi cũng chưa già lắm, mỡ máu bình thường sao đi siêu âm vẫn bị xơ vữa?”.
Thì nó còn có một kẻ thù khác mang tên “Viêm mạn tính mức độ thấp”.
Bình thường, nếu cô bác bị đứt tay hay viêm họng, cơ thể sẽ báo động bằng sưng, nóng, đỏ, đau để mình biết mà chữa. Nhưng loại viêm mạn tính mức độ thấp này lại cực kỳ âm thầm. Nó không gây đau đớn, nhưng lại âm thầm giải phóng các chất gây viêm vào máu mỗi ngày. Nó âm thầm, lặng lẽ phá hủy cơ thể từng chút một từ bên trong.
Viêm mạn tính mức độ thấp, nó đến từ đâu ạ?
· Từ việc cô bác bị mất ngủ kéo dài, đêm trằn trọc không sâu giấc.
· Từ việc stress, lo âu, suy nghĩ quá nhiều về con cái, cơm áo gạo tiền.
· Từ chế độ ăn uống nhiều đường tinh luyện (bánh ngọt, nước ngọt, đồ ăn vặt) và đồ chiên rán nhiều dầu mỡ công nghiệp.
Những thứ này tạo ra phản ứng viêm âm thầm liên tục trong máu. Nó giống như trong nhà không có đám cháy lớn nào cả… nhưng đống than hồng thì vẫn cứ âm ỉ cháy suốt nhiều năm. Lớp nội mạc mạch máu bị cái “than hồng” này làm tổn thương liên tục. Lúc này, dù mỡ máu của cô bác có thấp, nó cũng dễ dàng bám vào những vết loét , vết tổn thương đó để hình thành mảng xơ vữa.
Nguy hiểm hơn, cái “than hồng” này còn làm cho mảng xơ vữa vốn đang yên ổn bỗng trở nên “giòn” và dễ nứt vỡ. Khi mảng xơ vữa vỡ ra, cục máu đông hình thành và có thể gây ra cơn nhồi máu cơ tim đột ngột.
4. Rối loạn mỡ máu tiềm ẩn – Kẻ giả mạo tinh vi qua mặt xét nghiệm
Chỗ này cực kỳ quan trọng, cô bác nghe thật kỹ giúp con kẻo bị lầm tưởng nhé. Thông thường khi cô bác đi khám sức khỏe, bác sĩ chỉ làm xét nghiệm mỡ máu cơ bản gồm 4 chỉ số, trong đó có chỉ số LDL-Cholesterol (mỡ xấu).
Nếu chỉ số này nằm trong ngưỡng an toàn, cô bác thở phào nhẹ nhõm. Nhưng thực ra, trong dòng máu của chúng ta có những loại mỡ xấu “tinh vi” hơn nhiều mà xét nghiệm cơ bản không đo được:
· LDL nhỏ và đậm đặc (sdLDL): cô bác hình dung để dễ hiểu như thế này ạ. Bình thường mỡ xấu to như quả bóng bàn, khó chui qua thành mạch. Nhưng loại LDL nhỏ đậm đặc này thì bé xíu như những viên bi. Dù số lượng mỡ xấu tổng thể không cao, nhưng nếu toàn là loại nhỏ , loại “bi” này thì chúng rất dễ dàng chui tọt qua lớp bảo vệ của thành mạch để tạo xơ vữa.
· Lipoprotein(a): Đây là một loại mỡ đặc biệt do yếu tố di truyền quyết định, có tính chất gây xơ vữa cực kỳ mạnh nhưng xét nghiệm thường quy rất ít khi làm.
Thế nên mới có chuyện mỡ máu trên giấy thì có thể đang đẹp, nhưng mà mạch máu thực tế thì cặn bám đầy rồi là vì vậy đấy cô bác ạ!
5. Yếu tố di truyền – Bản thiết kế bẩm sinh của mạch máu
Về yếu tố di truyền thì đây cũng là một yếu tố. Nhiều cô bác bảo rằng: “Thế hóa ra là do ông trời sắp đặt hả? Gen di truyền thì làm sao mà tránh được?”.
Dạ không hẳn đâu cô bác ơi. Đúng là nếu trong gia đình chúng ta có bố, mẹ, anh, chị, em ruột từng bị tai biến mạch máu não sớm hoặc nhồi máu cơ tim sớm (nam trước 55 tuổi, nữ trước 65 tuổi), thì nguy cơ chúng ta có mạch máu nhạy cảm, dễ tổn thương sẽ cao hơn người bình thường.
Nhưng con luôn nói với các cô bác thế này: “Gen di truyền chỉ quyết định cái nền móng ban đầu. Còn lối sống, cách ăn uống, tập luyện của cô bác mới là thứ quyết định mạch máu đó có bị tắc hay không.” Nếu chúng ta biết gia đình mình có gen như vậy, chúng ta chủ động bảo vệ mạch máu sớm thì hoàn toàn có thể sống khỏe mạnh bình an!
6. Huyết áp dao động – Cơn sóng ngầm âm thầm phá hủy thành mạch
Có những người quả quyết: “Tôi đo huyết áp lúc nào cũng 115, 120/80 mmHg, chưa bao giờ cao huyết áp cả!”.
Nhưng cô bác ơi, huyết áp của chúng ta thay đổi liên tục theo từng phút, từng giờ. Có những người gặp phải tình trạng:
· Huyết áp tăng vọt vào sáng sớm ngủ dậy: Lúc đi khám ban ngày đo thì rất đẹp, nhưng cứ tầm 4-5 giờ sáng là huyết áp vọt lên đỉnh mà họ không hề biết.
· Huyết áp tăng khi stress, tức giận: Chỉ cần một cơn nóng giận, lo lắng là huyết áp vọt lên rồi lại hạ xuống rất nhanh.
· Huyết áp ban đêm không hạ: Thông thường khi đi ngủ, huyết áp phải hạ xuống để mạch máu nghỉ ngơi, nhưng ở một số người, huyết áp ban đêm vẫn giữ ở mức cao.
Nếu chúng ta chỉ đo huyết áp vài lần vào ban ngày, chúng ta sẽ dễ bỏ sót những “cơn sóng ngầm” này. Những lúc huyết áp tăng vọt đột ngột đó chính là lúc áp lực của máu chảy trong lòng mạch rất lớn, nó tăng áp lực lên thành mạch, dễ làm rách lớp lót mạch máu, tạo tiền đề cho mảng xơ vữa hình thành.
7. Lối sống ít vận động – Khi mạch máu ít được “rèn luyện”
Nguyên nhân cuối cùng chính là sự lười vận động. Thành mạch máu của chúng ta thực chất cũng giống như cơ bắp vậy, nó cùng cần được rèn luyện.
Khi chúng ta vận động, tim bơm máu mạnh hơn và lưu lượng máu qua các động mạch tăng lên. Dòng máu này tạo ra một lực tác động nhẹ lên lớp tế bào lót bên trong thành mạch, gọi là lớp nội mạc.
Chính lực tác động đó kích thích lớp nội mạc mạch máu sản xuất ra nitric oxide, viết tắt là NO. Đây là một phân tử tín hiệu rất quan trọng, giúp cơ trơn thành mạch thư giãn để mạch máu giãn nở tốt hơn, đồng thời góp phần giúp ngăn chặn các mảng cặn bẩn bám vào thành mạch.
Nếu chúng ta nằm nhiều, ngồi nhiều, dòng máu chảy trong cơ thể sẽ lờ đờ, chậm chạp. Khi dòng máu chảy chậm chạp, lớp nội mạc mạch máu sẽ không tiết ra đủ được Nitric Oxide (NO).Thiếu đi chất này, mạch máu sẽ ngày càng xơ cứng, giòn hơn và dễ bám cặn bẩn , dễ bị tổn thương bởi các mảng xơ vữa hơn rất nhiều.
Tới đây cô bác có thể thấy rằng , có những người “không bệnh gì” mà vẫn có mảng xơ vữa nhỏ… là hoàn toàn vẫn có thể xảy ra. Không chỉ mỡ máu cao, huyết áp cao hay tiểu đường mà mạch máu của chúng ta vẫn dễ bị tổn thương , hình thành mảng xơ vữa và tăng nguy cơ dẫn tới nhồi máu cơ tim. Nó có thể do nhiều các yếu tố khác kết hợp lại như : Tuổi tác cao theo thời gian, khói thuốc lá, viêm mạn tính mức độ thấp , rối loạn mỡ máu tiềm ẩn, yếu tố di truyền trong gia đình, huyết áp dao động và cả lối sống ít vận động…
Cô bác hãy xem mình có mắc phải yếu tố nào hay không, nếu có thì không được chủ quan mà phải lắng nghe theo dõi các dấu hiệu cơ thể và khám định kỳ để yên tâm hơn nhé!
PHẦN 2: BÍ ẨN VỀ MẢNG XƠ VỮA GÂY NHỒI MÁU CƠ TIM
Bây giờ, con xin giải thích một bí ẩn lớn nhất của buổi chia sẻ hôm nay: “Tại sao mảng xơ vữa có thể nằm yên bình trong mạch máu nhiều năm trời… rồi đột ngột vỡ ra gây nhồi máu cơ tim chỉ trong vài giây?”
Trong cơ thể chúng ta, mảng xơ vữa được chia làm hai loại hoàn toàn khác nhau về tính chất:
* Loại 1: Mảng xơ vữa ổn định (Con gọi là “Tảng đá nằm im”)
Loại này có đặc điểm là: lõi mỡ bên trong thì nhỏ, nhưng lớp vỏ bao bọc bên ngoài lại cực kỳ dày và chắc chắn, giống như một bức tường bê tông kiên cố vậy.
Mảng xơ vữa ổn định này thì nó cứ nằm im lìm trong lòng mạch máu từ năm này qua năm khác. Nó to lên rất chậm, làm hẹp lòng mạch dần dần từ 30%, 50% rồi đến 70%,…
Vì lòng mạch hẹp dần, máu qua tim bị giảm bớt, nên khi cô bác đi bộ nhanh, leo cầu thang hay làm việc nặng, cô bác sẽ thấy hơi nặng ngực, hụt hơi, khó thở nhẹ (y học gọi là đau thắt ngực ổn định),. Nhưng chỉ cần cô bác ngồi nghỉ ngơi hoặc ngậm thuốc giãn mạch là cơn đau lại hết ngay,.
Với loại xơ vữa này thì nếu cô bác kiểm soát tốt huyết áp và mỡ máu, rất nhiều người có thể sống chung hòa bình với nó hàng chục năm trời mà không sợ bị nhồi máu cơ tim.
* Loại 2: Mảng xơ vữa không ổn định (Con gọi là “Quả bong bóng chứa đầy dầu”)
Ngược lại hoàn toàn với mảng xơ vữa ổn định(tảng đá nằm im kia), thì mảng xơ vữa không ổn định – đây mới chính là “Sát thủ giấu mặt” thực sự gây ra rất nhiều những ca đột tử trong gang tấc.
Mảng xơ vữa không ổn định này có lõi mỡ (lipid) bên trong cực kỳ lớn và lỏng lẻo, nhưng cái lớp vỏ bọc bên ngoài lại siêu mỏng và yếu ớt,. Cô bác hãy tưởng tượng nó mỏng manh y như cái vỏ của một quả bong bóng chứa đầy dầu ăn bên trong vậy.
Nguy hiểm ở chỗ, quả bóng này thường không phình vào trong lòng mạch mà nó lại phình ra phía ngoài thành mạch (y khoa gọi là tái cấu trúc tích cực),. Vì vậy, nó chỉ làm hẹp mạch máu có 20-30% thôi.
Chính vì nó chỉ làm hẹp rất ít nên dòng máu vẫn chảy qua bình thường. Cô bác đi bộ, tập thể dục vẫn thấy khỏe re, không hề đau ngực hay hụt hơi! Thậm chí khi đi chụp chiếu thông thường, bác sĩ cũng rất dễ bỏ qua vì thấy lòng mạch vẫn thông thoáng tới 70-80%,.
Hiểm họa nằm ở chỗ là cái vỏ bọc bên ngoài mảng xơ vữa này mỏng manh như cực kỳ dễ rách! Chỉ cần một “cú hích” nhẹ như một cơn căng thẳng stress quá độ, một đêm mất ngủ, hay một lần huyết áp vọt lên do trời trở lạnh đột ngột… lớp vỏ mỏng manh này sẽ vỡ tung ra.
Đặc biệt, cơn đau ngực đầu tiên đôi khi chỉ thoáng qua khiến nhiều người tưởng do mệt hoặc khó tiêu. Cô bác nên xem thêm [Nhồi Máu Cơ Tim: Cơn Đau Ngực Đầu Tiên – Tín Hiệu Nhiều Người Bỏ Qua] để không bỏ lỡ tín hiệu cảnh báo sớm của trái tim.
https://duocsilan.com/nhoi-mau-co-tim-con-dau-nguc-dau-tien/
PHẦN 3: KHOẢNH KHẮC SINH TỬ – VỠ TRONG VÀI GIÂY VÀ NHỒI MÁU KHI ĐANG NGHỈ NGƠI
Tới đây thì cô bác có thắc mắc là khi cái mảng xơ vữa không ổn định nó bị vỡ ra hay giống như “quả bong bóng chứa dầu” đó vỡ ra thì điều gì sẽ xảy ra tiếp theo không ạ?
Ngay cái tích tắc mà lớp vỏ xơ bị rách, các chất dầu mỡ bên trong tràn ra lòng mạch. Cơ thể chúng ta rất thông minh nhưng đôi khi lại phản ứng quá đà trong tình huống này. Hệ thống đông máu lập tức nhận diện đây là một vết thương hở cần phải vá lại khẩn cấp.
Ngay lập tức, nó huy động rất nhiều tế bào tiểu cầu trong máu , tế bào tiểu cầu sẽ lao đến, bám rít lấy nhau để tạo thành một cục máu đông nhằm bịt vết rách đó lại. Cô bác hãy hình dung nó giống như dòng xe cộ đang đi trên đường tự nhiên có một tai nạn, thế là mọi người dừng lại tò mò xem, khiến cả con đường tắc nghẽn hoàn toàn chỉ trong vài phút vậy!
[Mảng xơ vữa không ổn định, vỏ mỏng] ──> [Bị rách/vỡ] ──> [Tiểu cầu bám vào] ──> [Cục máu đông bịt kín lòng mạch] ──> [Nhồi máu cơ tim cấp]
Khi cục máu đông hình thành thì nó có thể bít kín hoàn toàn lòng động mạch vành (mạch máu nuôi tim).
Dòng máu bị chặn đứng hoàn toàn. Tế bào cơ tim phía sau chỗ tắc bắt đầu gào thét vì thiếu oxy nghiêm trọng. Người bệnh bắt đầu cảm nhận được cơn đau thắt ngực dữ dội như có đá đè, vã mồ hôi hột, đau lan ra vai trái, xuống mặt trong cánh tay trái hoặc lên hàm hoặc ra sau lưng.
Nếu không được thông mạch kịp thời, các tế bào cơ tim sẽ bắt đầu chết đi vĩnh viễn không thể phục hồi. Đây chính là cơn Nhồi máu cơ tim cấp tính có thể cướp đi sinh mạng của chúng ta chỉ trong chớp mắt.
—> Đó chính là lý do vì sao có những người ngày hôm trước vẫn khỏe mạnh bình thường, chiều vẫn đi bộ phăm phăm, tối vẫn ăn cơm cười nói với con cháu, mà đêm nằm ngủ hoặc sáng ngủ dậy lại đột ngột ra đi mãi mãi. Không phải vì mạch máu của họ bị hẹp dần rồi tắc hẳn đâu cô bác ạ! Mà có thể là vì mảng xơ vữa hình thành trước đó bị vỡ ra khi họ đang nghỉ ngơi, tạo thành cục máu đông bít chặt mạch máu chỉ trong vài giây!
Trong buổi chia sẻ về nhồi máu cơ tim lần trước thì cũng có một cô bình luận là: “Cạnh nhà cô có chú mới hơn 50 tuổi, chiều vẫn đi đánh bóng chuyền khỏe mạnh mà đêm tắm xong đột quỵ đi luôn, ai cũng sốc”.
Thật ra những trường hợp như vậy rất nhiều, nó xảy ra xung quanh chúng ta. Nên cô bác ngoài kiểm soát tốt mỡ máu, huyết áp, đường huyết. Những cái gọi là tam cao dễ gây ra nhồi máu cơ tim, đột quỵ thì mình cũng cần kiểm soát tốt các yếu tố khác nữa như hôm nay con chia sẻ nhé!
PHẦN 4: HÀNH ĐỘNG NGAY HÔM NAY ĐỂ TỰ CỨU MÌNH HẠN CHẾ NGUY CƠ NHỒI MÁU CƠ TIM
Vậy thì bây giờ, câu hỏi quan trọng nhất đặt ra là: Làm sao để chúng ta tự cứu lấy mình? Làm sao để biến những mảng xơ vữa không ổn định hay những “quả bong bóng chứa dầu” dễ vỡ kia thành những “tảng đá” nằm im an toàn, hoặc tốt hơn nữa là làm sạch mạch máu?
Như con đã chia sẻ với cô bác thì mạch máu hỏng không dễ dàng thay mới như ống nước được. Nhưng chúng ta hoàn toàn có thể chủ động làm vững chắc lớp vỏ xơ và ngăn chặn tình trạng viêm bằng những hành động cực kỳ đơn giản sau đây.
Cô bác hãy lấy giấy bút ghi lại hoặc lưu cái bài chia sẻ này về để áp dụng nhé:
1. Đo huyết áp đúng cách tại nhà
Đừng chỉ đo huyết áp một lần vào ban ngày rồi thôi. Cô bác nên chuẩn bị sẵn một máy đo huyết áp điện tử tại nhà. Nếu thỉnh thoảng thấy đau đầu, chóng mặt lúc sáng sớm ngủ dậy, hãy đo ngay để phát hiện xem mình có bị cơn tăng huyết áp sáng sớm hay không.
Tránh việc thay đổi tư thế quá đột ngột khi bước ra khỏi giường, đặc biệt là vào mùa lạnh. Hãy nằm im trên giường khoảng 1-2 phút, xoa bóp tay chân cho ấm lên rồi mới từ từ ngồi dậy nhé cô bác.
Một số cô bác hay hỏi con về cách chọn máy đo huyết áp hay cách đo cụ thể ra sao?
Nếu cô bác đo tại nhà thì có thể dùng máy đo huyết áp điện tử, chọn máy đo bắp tay sẽ chính xác hơn máy đo cổ tay.
Cách đo huyết áp tại nhà chuẩn y khoa cô bác có thể làm như sau:
– Nghỉ ngơi 5 phút trước khi đo – không nói chuyện, không đi lại, không uống cà phê, không hút thuốc.
– Ngồi trên ghế tựa, lưng thẳng, chân chạm đất, không bắt chéo.
– Tay để ngang tim, đặt trên bàn, không gồng.
– Đo 2 lần cách nhau 1–2 phút, rồi lấy trung bình.
– Nên đo vào sáng sớm sau khi ngủ dậy đã đi tiểu sạch bàng quang và chưa ăn uống gì. Hoặc đo tối thì sẽ đo sau khi đã tập thể dục, ăn uống xong xuôi hết rồi, đo lúc nghỉ ngơi.
– Ghi lại kết quả, ngày giờ, kèm theo tâm trạng nếu có căng thẳng.
Cô bác đo đều như vậy khoảng 5–7 ngày liên tiếp, rồi lấy kết quả trung bình sẽ được con số huyết áp chính xác nhất và cũng biết được ngay xu hướng huyết áp của mình là ổn định, dao động hay có xu tăng lên.
2. Tránh xa khói thuốc lá tuyệt đối
Đối với các chú, các bác mà hay hút thuốc lá thì con cũng khuyên các chú, các bác hãy giảm dần và tiến tới bỏ hẳn thuốc lá, thuốc lào.
Còn đối với các cô, các bác nữ, nếu trong nhà có chồng, con hút thuốc, hãy kiên quyết yêu cầu họ hút ở ngoài sân, ngoài ban công. Đừng để bản thân phải gánh chịu hậu quả của việc hút thuốc thụ động, cực kỳ nguy hiểm cho mạch máu của mình ạ.
3. Dập tắt “đám cháy viêm âm ỉ” bằng lối sống lành mạnh
– Về ăn uống:
Cô bác hãy giảm tối đa các loại đường tinh luyện, bánh kẹo ngọt, các loại nước ngọt đóng chai và đồ ăn chiên rán đi chiên rán lại nhiều lần. Hãy tăng cường ăn các loại rau xanh có màu đậm, các loại cá béo giàu Omega-3 (như cá hồi, cá trích, cá mòi…) hoặc các loại hạt để bổ sung chất béo tốt, giúp hỗ trợ dọn dẹp bớt mỡ xấu trong mạch máu.
– Về vận động:
Không cần tập quá nặng đâu ạ. Mỗi ngày cô bác chỉ cần đi bộ , đạp xe, hoặc bơi lội hay tập dưỡng sinh khoảng 30 phút, đều đặn hàng ngày. Vận động đều đặn chính là liều thuốc bổ tốt nhất để cơ thể tiết ra Nitric Oxide, giúp tăng cường độ dẻo dai cho thành mạch máu của mình đó ạ.
– Về giấc ngủ và tinh thần:
Cố gắng đi ngủ trước 11 giờ đêm và ngủ đủ 6-7 tiếng một ngày. Buổi tối trước khi đi ngủ, cô bác hãy buông bỏ hết mọi lo âu, suy nghĩ, có thể nghe một bản nhạc nhẹ nhàng kết hợp với tập trung vào hơi thở (hít vào bằng mũi thật sâu làm sao bụng phình căng ra và thở ra từ từ bằng miệng bụng xẹp dần xuống) để thư giãn thần kinh dễ ngủ và cũng là để mạch máu cũng được thư giãn, tránh bị co thắt đột ngột ban đêm.
4. Tầm soát định kỳ và bổ sung dưỡng chất bảo vệ mạch máu đúng cách.
Nếu cô bác đã ngoài 50 tuổi, đang có mỡ máu cao, tiểu đường, cao huyết áp thì cô bác cần dùng thuốc đều theo đơn để kiểm soát không để chỉ số tăng tiếp, gây biến chứng.
Việc tuân thủ các loại thuốc điều trị , ví dụ như thuốc mỡ máu nhóm Statin là cực kỳ quan trọng, vì đây không chỉ là thuốc hạ mỡ máu mà còn giúp làm mảng xơ vữa trở nên chắc chắn hơn, khó nứt vỡ hơn. Nếu có điều kiện bổ sung thêm thì cô bác có thể cân nhắc bổ sung thêm Omega 3, vì Omega 3 cũng là một chất hỗ trợ rất tốt cho người mỡ máu cao để giảm chỉ số và hỗ trợ giảm viêm trong lòng mạch máu, nó cũng là chất rất tốt cho sức khoẻ tim mạch.
Khi cô bác xét nghiệm máu thấy các chỉ số vẫn “đẹp”, thì cô bác cũng không nên chủ quan. Vẫn duy trì việc kiểm tra định kỳ để kiểm soát cô bác nhé!
PHẦN 5: GIẢI ĐÁP CÂU HỎI
Câu 1: Cô nghe người ta bày cách uống nước tỏi đen hoặc nấu chanh, gừng, tỏi, dấm táo uống hằng ngày để đánh tan mảng xơ vữa, sạch mạch máu. Cái này có đúng không ds?
—> Cách này không thể đánh tan hay rửa sạch mảng xơ vữa đã sẵn có đâu ạ. Tỏi và gừng có một số hoạt chất tốt; một vài nghiên cứu cho thấy tỏi có thể hỗ trợ cải thiện mỡ máu ở mức nhẹ, nhưng nó không thể thay thế thuốc điều trị được.
Mảng xơ vữa đã hình thành trong thành mạch là một cấu trúc rất phức tạp, không phải lớp mỡ có thể dùng chanh, giấm hay tỏi để “bào mòn”. Muốn làm chậm bệnh và giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ thì quan trọng nhất vẫn là kiểm soát cholesterol xấu, huyết áp, đường huyết, vận động đều và dùng thuốc đúng chỉ định nếu đã được kê.
Cô cũng đừng uống hỗn hợp chanh, giấm táo quá đậm hoặc khi bụng đói, vì tính axit có thể làm kích ứng dạ dày, tăng ợ nóng và trào ngược; tỏi sống cũng có thể gây nóng rát, đầy bụng ở một số người.
Mình có thể dùng tỏi, gừng, chanh như thực phẩm trong bữa ăn, nhưng đừng xem đó là thuốc làm sạch mạch máu và tuyệt đối không tự bỏ thuốc mỡ máu cô nhé.
Câu 2 : Thoái hóa khớp gối, đốt sống cổ hiện đang châm cứu, nếu cô uống thêm sụn cá mập được không?
—> Được.Sụn cá mập chứa chondroitin sulfate nhưng để hiệu quả nhanh và tốt hơn thì nên kết hợp thêm đầy đủ cả glucosamin sulfate và collagen tuýp 2.
Câu 3: Muốn biết chính xác mình có mảng xơ vữa không ổn định dễ vỡ đó hay không thì phải đi bệnh viện khám cái gì hả cháu? Chụp X-quang phổi hay đo điện tâm đồ bình thường có ra không?
—> Chụp X-quang phổi và điện tâm đồ lúc nghỉ thường không phát hiện được mảng xơ vữa nhỏ đâu cô.
Muốn kiểm tra, cách đơn giản là siêu âm động mạch cảnh ở cổ để xem có mảng xơ vữa hay không. Còn muốn nhìn rõ mạch vành ở tim thì có thể cần chụp CT mạch vành, hay chụp CT mạch vành có thuốc cản quang theo chỉ định bác sĩ.
Thật ra cũng không có xét nghiệm nào khẳng định chắc chắn mảng nào sẽ vỡ lúc nào. Tốt nhất cô khám tim mạch để bác sĩ đánh giá nguy cơ rồi chọn xét nghiệm phù hợp cho cô.
Câu 4: Cô không bị mỡ máu cao thì có uống omega 3 được không?
—> Vẫn dùng được, vì omega 3 không chỉ là hỗ trợ cho mỡ máu cao mà nó còn tốt cho mắt, não bộ, hỗ trợ giảm viêm trong cơ thể nữa (ví dụ viêm tại khớp, viêm trong thành mạch máu…) và cũng tốt cho hệ tim mạch.
Câu 5: Bác bị mỡ máu cao cách đây 4 năm đang dùng thuốc statin, thỉnh thoảng hay lạnh tay chân, khó ngủ làm thế nào?
—> Mỡ máu cao có thể làm tuần hoàn máu kém, nên bác có thể sẽ hay bị lạnh tay chân vì máu lưu thông xuống tay chân kém.
Đồng thời tuần hoàn máu kém thì cũng làm máu không nuôi tốt được cho hệ thần kinh —> Dễ gây khó ngủ, ngủ không sâu, hay tỉnh giữa đêm.
Vì vậy để cải thiện thì trong chế độ ăn nên ăn giảm mỡ xấu, hạn chế đồ chiên rán, thịt đỏ, nội tạng động vật, giảm tinh bột tinh chế và đồ ngọt đi. Tăng rau xanh, cá béo, đi bộ mỗi ngày để lưu thông máu tốt hơn. Giữ ấm cơ thể, đặc biệt tay chân buổi tối.
Nếu đang có thuốc giảm mỡ máu thì cần dùng đều bác nhé, bác cũng có thể hỗ trợ thêm omega-3 krill để giảm thêm chỉ số mỡ máu (không thay thế thuốc đã được kê đơn) , nó sẽ hỗ trợ giúp máu lưu thông tốt hơn , thêm Magie bisglycinate để thư giãn thần kinh dễ ngủ.
Câu 6: Mỡ máu cao, thoái hoá l5 uống Glucosamin được k?
—> Uống được, Glucosamine mình dùng đúng liều lượng nó khá là an toàn, không làm tăng mỡ máu đâu, nên cô đang bị mỡ máu cao thì vẫn dùng được. Với tình trạng thoái hóa L5, bổ sung Glucosamine sulfate là rất tốt để hỗ trợ giúp làm chậm quá trình thoái hóa tiến triển và hỗ trợ tái tạo lại sụn khớp thắt lưng.
Đốt sống L5 là nơi gánh toàn bộ trọng lượng nửa thân trên, nên song song với việc uống, cô bác nhớ tập các bài phục hồi chức năng cho lưng và giữ cân nặng hợp lý để giảm bớt áp lực đè nặng lên cột sống.
Câu 7: Mảng xơ vữa có biến mất hoàn toàn được không?
—> Mảng xơ vữa thường khó biến mất hoàn toàn được. Nhưng nếu kiểm soát tốt mỡ máu, huyết áp, đường huyết, ăn uống và vận động hợp lý thì mảng có thể nhỏ bớt phần nào, chậm phát triển to ra và ổn định hơn, nhờ đó giảm nguy cơ nứt vỡ gây đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim.
Quan trọng nhất là giữ cho mảng xơ vữa nó không tiến triển, không nứt vỡ ra để không gây biến chứng chứ nó rất khó hết hoàn toàn cái mảng đã hình thành rồi cô ạ.
…… Còn một số câu hỏi đáp khác các cô bác có thể xem thêm trong livestream chi tiết nhé!
Các cô bác có thể xem lại buổi livestream trực tiếp tại đây ạ:
Nếu cô bác còn thắc mắc nào về các vấn đề sức khoẻ hiện tại , không biết các thuốc mình đang dùng có tương tác gì không thì cô bác có thể nhắn rõ tình trạng của cô bác qua Zalo con luôn sẵn sàng hỗ trợ cho các cô bác ạ!
Zalo Ds. Lan: 0981 741 388
Nếu cô bác đang bị mỡ máu cao, muốn kiểm soát mỡ máu hiệu quả hơn để phòng xơ vữa động mạch, bảo vệ trái tim, thì ds có tạo ra cuốn “Sổ tay mỡ máu” hướng dẫn cô bác chi tiết cách ăn uống, tập luyện để kiểm soát mỡ máu hiệu quả tại nhà.
Cô bác anh chị nào muốn nhận sổ tay này thì có thể vào đây để tải về miễn phí ạ: https://www.duocsilan.vn/sotaymomau/?utm_source=blog
Pingback: Muốn Biết Mạch Vành Còn Tốt Không Thì Xét Nghiệm Gì? Dấu Hiệu Nào Phải Đi Khám - Dược Sĩ Lan