Có một bộ phận trong cơ thể mà ngày nào mình cũng dùng, từng giây từng phút đều cần đến, nhưng nhiều khi lại ít được để ý nhất. Đó chính là não bộ.
Não giống như “tổng chỉ huy” của cơ thể. Mình đi đứng, nói cười, nhớ nhớ quên quên, ngủ được hay không ngủ được, thăng bằng tốt hay hay chao đảo…phần lớn đều có sự điều khiển của não.
Nhưng cô bác có biết không, nếu não không được nuôi dưỡng đủ máu, đủ oxy, thì cơ thể sẽ bắt đầu phát tín hiệu kêu cứu. Nhất là với các cô bác sau tuổi 50, tình trạng thiếu máu lên não nếu kéo dài có thể ảnh hưởng rất nhiều đến trí nhớ, giấc ngủ, sự minh mẫn.
Có người đang nhớ tốt bỗng thành nhớ trước quên sau. Có người đầu óc cứ lơ mơ, nói rồi lại quên. Có người lâu dần còn lo sợ sa sút trí tuệ, Alzheimer.
Nguy hiểm hơn, thiếu máu lên não không chỉ làm cho mình mệt mỏi. Có bác vì chóng mặt buổi sáng mà loạng choạng ngã “rầm” một cái. Người trẻ ngã còn đỡ, chứ người cao tuổi ngã là dễ gãy xương cột sống, gãy cổ xương đùi, nằm một chỗ, rồi sức khoẻ đi xuống nhanh lắm.
Cũng có trường hợp thiếu máu não cấp tính liên quan đến tai biến, đột quỵ, xử trí chậm là để lại di chứng cả đời.
Cho nên các cụ vẫn nói: “Phòng bệnh hơn chữa bệnh”. Cơ thể đã báo hiệu thì mình đừng làm ngơ.
Như hôm trước về quê, chồng ds đi ăn sáng với bạn. Lúc ra trả tiền thì phải xếp hàng vì có vài người cũng đang chờ thanh toán.
Chồng ds kể cô bán hàng khoảng gần 60 tuổi. Đang thu tiền cho khách thì tự nhiên cô khựng lại. Một tay vịn vào bàn, một tay ôm đầu, mặt hơi tái đi, rồi cô nói:
“Khoan khoan, để cô ngồi xuống một tí đã. Chóng mặt quá”
Mấy người xung quanh mới hỏi:
“Cô bị tiền đình à?”
“Ừ tiền đình, chóng mặt…khổ quá! “
Có anh mới trêu:
“Ôi, tiền nhiều mà cũng tiền đình hả cô?”
Cô chỉ cười gượng. Cái cười nhẹ nhưng giấu trong đó là một chút bất lực.
Câu chuyện này cô bác nghe có quen không ạ? Có cô bác nào buổi sáng cũng hay gặp tình trạng giống cô bán hàng này không?
Buổi sáng đáng lẽ phải là lúc cơ thể tỉnh táo sau một đêm nghỉ ngơi. Nhưng có cô bác vừa mở mắt ra đã thấy đầu nặng như đội đá. Có bác ngồi dậy một cái là “choáng” nhẹ, phải vịn vào thành giường.Có bác bước xuống nền nhà mà chân cứ chao chao, mắt tồi sầm vài giây. Có bác thì tai ù ù như có tiếng ve kêu trong tai, đầu óc lơ mơ như người chưa tỉnh ngủ.
Ban đầu, nhiều người nghĩ: “Chắc tại đêm qua ngủ kém.”
Rồi hôm sau lại bị, tuần sau lại bị, tháng sau vẫn bị, thì lại tự an ủi: “Già rồi, ai chẳng thế.”
Nhưng cô bác ạ, không phải cái gì mình cũng đổ cho tuổi già được. Tuổi tác đúng là làm mạch máu lão hoá dần, nhưng nếu buổi sáng nào cơ thể cũng uể oải, đầu óc không tỉnh, chóng mặt, hoa mắt, hay quên, ngủ không sâu…thì rất có thể máu lên não đang kém.
Cô bác ạ, thiếu máu não nhiều khi không đến ầm ầm như cơn bão. Nó đến lặng lẽ như mưa phùn ngấm lâu. Ban đầu chỉ là nặng đầu âm ỉ, đau dai dẳng vùng trán, thái dương, sau gáy hoặc đỉnh đầu. Không đau đến mức ôm đầu kêu, nhưng cứ âm ỉ, lẩn quẩn, khó chịu cả ngày.
Não và hệ tiền đình cần được nuôi dưỡng đều đặn. Khi máu lên các vùng này kém, cô bác sẽ thấy người lâng lâng, bước chân không chắc, tai ù, đầu quay quay như say xe. Có cô nhắn cho ds bảo là “Trong đầu cô cứ lâng lâng, nhiều lúc muốn té”.
Vâng cô bác ạ, đáng sợ nhất của thiếu máu não chính là té ngã. Người sau 50 tuổi, nhất là cô bác có loãng xương, chỉ một cú ngã thôi cũng có thể kéo theo bao nhiêu hệ luỵ.
Rồi có những dấu hiệu tưởng nhỏ mà không nhỏ chút nào: hay quên, giảm tập trung. Vừa cầm chìa khoá xong lại không nhớ để đâu. Vừa định vào phòng lấy đồ, vào đến nơi lại đứng ngẩn ra không biết mình cần lấy gì. Đang nói chuyện thì quên mất ý định nói tiếp. Đọc một tin nhắn mà phải đọc đi đọc lại mới nhớ.
Người ta hay bảo: “Cái tuổi nó đuổi xuân đi”. Nhưng ds mong cô bác đừng mặc định hay quên là chuyện đương nhiên của tuổi già. Nếu hay quên đi kèm đau đầu, chóng mặt, ù tai, ngủ kém, mệt mỏi, thì mình cần để ý đến tuần hoàn máu lên não.
Có cô bác lại không đau đầu nhiều, nhưng mất ngủ triền miên. Đêm nằm trằn trọc mãi không vào giấc. Ngủ được thì chập chờn, mơ nhiều, dễ tỉnh. Có bác cứ 2-3 giờ sáng là tỉnh, rồi nằm thao láo đến sáng. Sáng dậy người rã rời, mắt mờ, đầu nặng, chẳng muốn làm gì. Thiếu máu não làm não thiếu oxy, hệ thần kinh khó thư giãn, nên giấc ngủ cũng bị ảnh hưởng. Mà ngủ kém lại làm não càng mệt, tuần hoàn càng kém. Cứ thế thành cái vòng luẩn quẩn.
Có người sáng dậy còn thấy tê bì tay chân, đầu ngón tay lạnh, chân râm ran như kiến bò. Xoa bóp một lúc mới dễ chịu. Tê bì có nhiều nguyên nhân, từ thoái hoá cột sống cổ, thiếu vitamin B12, tiểu đường, bệnh lý thần kinh, đến tuần hoàn máu kém. Nhưng nếu tê bì đi cùng chóng mặt, đau đầu, ù tai, mất ngủ, hay quên, thì cô bác có thể nghĩ đến thiếu máu lên não.
Và cuối cùng là cảm giác mệt mỏi kéo dài. Không làm gì nặng mà vẫn mệt. Đi chợ một vòng đã đuối. Làm việc nhà nhẹ nhàng cũng thấy hụt hơi, người không tỉnh táo. Sáng dậy mà cơ thể đã như “hết pin”, đầu óc chậm chạp, phản xạ kém.
Cô bác cứ hình dung, não giống như bóng đèn. Muốn đèn sáng thì điện phải đủ. Muốn não minh mẫn thì máu phải lên đều. Máu lên não kém thì não như bóng đèn chập chờn, lúc sáng lúc tối. Khi ấy cơ thể sẽ có những lúc nhớ lúc quên, lúc tỉnh lúc mệt, thậm chí có lúc choáng váng như muốn “sập nguồn”.
Vậy nên, nếu buổi sáng cô bác thường xuyên bị nặng đầu, đau đầu âm ỉ, hoa mắt chóng mặt ù tai, hay quên, ngủ không sâu, tê bì tay chân, mệt mỏi không rõ nguyên nhân, đặc biệt có từ 2-3 dấu hiệu lặp đi lặp lại, thì đừng chủ quan, có thể não của mình cần sự hỗ trợ.
Mình nên bắt đầu từ những việc rất đời thường để giúp tăng lưu thông máu lên não như: ngủ đủ hơn, uống đủ nước, đứng lên ngồi xuống chậm rãi, vận động nhẹ nhàng, tập cổ vai gáy nếu hay mỏi cổ, kiểm soát huyết áp, mỡ máu, đường huyết. Ăn uống cũng cần đủ chất, bớt đồ nhiều dầu mỡ, tăng rau xanh, cá biển, các thực phẩm tốt cho mạch máu.
Một số cô bác có thể cần đi khám để biết nguyên nhân do huyết áp, mỡ máu, thoái hoá cột sống cổ, thiếu máu, tiểu đường hay vấn đề mạch máu. Khi rõ nguyên nhân thì cải thiện mới đúng hướng.
Đặc biệt, nếu tự nhiên méo miệng, nói khó, yếu hoặc tê một bên tay chân, nhìn mờ đột ngột, đau đầu dữ dội như “sét đánh”, buồn nôn, nôn, lảo đảo nhiều…thì phải đi cấp cứu ngay. Lúc ấy không phải chuyện thiếu máu não nhẹ nữa, mà có thể là dấu hiệu đột quỵ.
Cô bác ạ, “nước chảy đá mòn”, bệnh tật cũng vậy, nhiều khi không làm mình gục ngay, nhưng âm thầm bào mòn sức khoẻ từng ngày.
Sức khoẻ não bộ không đợi đến khi quên nhiều, ngã rồi, tai biến rồi mới chăm. Có những dấu hiệu ban đầu tưởng nhỏ như nặng đầu, chóng mặt, ù tai, ngủ chập chờn, hay quên…nhưng nếu mình nhận ra sớm, thay đổi sớm thì cơ thể sẽ có cơ hội phục hồi tốt hơn.
Cô bác hãy tự kiểm tra xem, sáng ngủ dậy mình hay gặp dấu hiệu nào nhất?
1. Nặng đầu, đau đầu âm ỉ
2. Hoa mắt, chóng mặt, ù tai
3. Hay quên, khó tập trung
4. Ngủ không sâu, dễ tỉnh giấc
5. Tê bì tay chân, lạnh đầu ngón tay chân
6. Mệt mỏi kéo dài, người uể oải
Vì sự thay đổi trong sức khoẻ của cô bác,
~duocsilan
