Suy giãn tĩnh mạch chân không phải lúc nào cũng bắt đầu bằng những đường gân xanh nổi ngoằn ngoèo dưới da. Có cô bác chỉ thấy chân nặng hơn vào buổi chiều, đi lại một chút đã mỏi, đêm hay bị chuột rút, nhưng nhìn bên ngoài lại chưa thấy gì bất thường. Chính vì vậy, nhiều người bỏ qua giai đoạn sớm, đến khi chân phù, da đổi màu, thậm chí có vết loét lâu lành mới bắt đầu đi khám.
Hôm qua các cô bác đã nhận biết được 9 cái dấu hiệu sớm của suy giãn tĩnh mạch điển hình mà nhiều cô bác hay gặp nhất đó là cảm giác nặng, mỏi và đau nhức chân (tăng dần vào chiều tối), chuột rút về đêm, phù nhẹ ở mắt cá chân, và dễ nhận thấy nhất là các búi tĩnh mạch màu xanh tím phồng to, ngoằn ngoèo nổi rõ dưới da. Khi cô bác gác chân lên cao thì thấy cảm giác nặng mỏi chân đỡ hơn rõ rệt.
Nhiều cô bác khi biết rõ các dấu hiệu rồi thì thường thắc mắc không biết suy giãn tĩnh mạch có mấy mức độ, mình đang ở mức độ nào rồi? Ở những mức độ ban đầu chúng ta sẽ điều trị hay giải quyết nó như thế nào? Còn khi ở những mức độ nặng thì chúng ta cần làm gì để có thể cải thiện những triệu chứng, giải quyết các biến chứng và giúp cho chúng ta có thể phục hồi?
Ngay như hôm ds Lan đi khám sức khoẻ định kỳ tại bệnh viện thì cũng gặp một số trường hợp là các bác bị loét ở chân , có người do biến chứng của tiểu đường nhưng cũng không ít trường hợp là do vấn đề suy giãn tĩnh mạch không kiểm soát tốt dẫn tới loét như vậy.
Vì vậy hôm nay con sẽ chia sẻ để cô bác nắm rõ hơn.
Các cô bác nếu đang gặp phải những vấn đề về suy giãn tĩnh mạch chân thì buổi này sẽ giúp mình biết được mình đang ở mức độ nặng hay là nhẹ, và những điều chúng ta có thể làm tại nhà để cải thiện tình trạng khó chịu về cái suy giãn tĩnh mạch chân của mình cũng như là hạn chế những cái biến chứng nguy hiểm về sau.
PHẦN 1: HIỂU VỀ BỆNH SUY GIÃN TĨNH MẠCH CHI DƯỚI (SUY GIÃN TĨNH MẠCH CHÂN)
Suy giãn tĩnh mạch chân, hay còn gọi là suy giãn tĩnh mạch chi dưới, là tình trạng chức năng của hệ thống tĩnh mạch ở chân bị suy giảm.
Mà chức năng chính của hệ thống tĩnh mạch chi dưới là đưa máu từ chân trở về tim. Nói một cách dễ hiểu, khi hệ thống này hoạt động không tốt thì máu sẽ bị ứ lại ở chân, làm cho việc đưa máu trở về tim trở nên khó khăn hơn. Đó chính là vấn đề trong bệnh suy giãn tĩnh mạch chân.
Khi máu bị ứ lại lâu ngày, các mạch máu sẽ bắt đầu giãn ra từ từ. Tình trạng ứ máu ngày càng nặng hơn. Mà phần máu bị ứ trong tĩnh mạch này là máu nghèo oxy, vì máu trong lòng tĩnh mạch đưa về tim thường là máu nghèo oxy và nghèo chất dinh dưỡng.
Do đó, khi máu ứ lại lâu ngày, các mô xung quanh sẽ dễ rơi vào tình trạng thiếu máu nuôi. Lúc này, cơ thể có thể sinh ra một số chất trung gian không có lợi, ví dụ như axit lactic hoặc những chất làm cho mô dễ bị tổn thương hơn.
Dần dần, người bệnh có thể xuất hiện các dấu hiệu của tình trạng thiếu máu nuôi mô, thậm chí nặng hơn là loét hoặc hoại tử.
Bệnh sẽ ảnh hưởng từ từ, ban đầu là ảnh hưởng tới công việc, sinh hoạt hằng ngày, sau đó là tới sức khỏe. Nếu không được phát hiện và điều trị sớm, bệnh có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm hơn .
3 HỆ THỐNG TĨNH MẠCH CHI DƯỚI:
Về hệ thống tĩnh mạch chi dưới, các cô bác nhớ giúp con: ở chân của chúng ta có 3 hệ thống tĩnh mạch chính.
Đây cũng là lý do tại sao có người nổi mạch máu rất nhiều, nhìn vào là mình có thể nghĩ ngay tới bệnh lý tĩnh mạch.
Nhưng cũng có những người nhìn bên ngoài gần như không thấy nổi mạch máu gì, hoặc chỉ nổi rất ít, nhưng bệnh tĩnh mạch bên trong lại khá nặng và triệu chứng lại rất rõ ràng.
Điều này liên quan tới vị trí mà chúng ta bị suy giãn tĩnh mạch.
1. Hệ thống tĩnh mạch nông
Đây là những mạch máu nằm gần bề mặt da, có thể nhìn thấy được bằng mắt thường, hoặc nằm ngay dưới lớp mỡ dưới da. Những mạch máu này được gọi là hệ thống tĩnh mạch nông.
2. Hệ thống tĩnh mạch sâu
Đây là hệ thống tĩnh mạch nằm sâu trong cơ. Thông thường, mắt thường của chúng ta sẽ không thể nhìn thấy được hệ thống này. Muốn phát hiện các vấn đề như suy giãn tĩnh mạch sâu hoặc suy van tĩnh mạch sâu, chúng ta thường cần làm siêu âm doppler tĩnh mạch chi dưới.
3. Hệ thống tĩnh mạch xuyên
Đây là hệ thống tĩnh mạch có nhiệm vụ nối giữa tĩnh mạch nông và tĩnh mạch sâu nha các cô bác. Khi hệ thống tĩnh mạch xiên gặp vấn đề thì việc điều trị thường cũng khó hơn, đặc biệt là những tĩnh mạch xuyên nối với các tĩnh mạch lớn.
Vì vậy, việc chân chúng ta có 3 hệ thống tĩnh mạch sẽ giải thích vì sao nhiều người có triệu chứng suy giãn tĩnh mạch rất rõ, nhưng lại không thấy nổi mạch máu dưới da.
Chính điều này dễ khiến chúng ta nghi ngờ sang các bệnh lý khác, ví dụ như bệnh khớp, đau nhức trong xương, hoặc vấn đề liên quan tới thần kinh, mà lại không nghĩ tới nguyên nhân từ mạch máu đó ạ.
PHẦN 2: CÁC NHÓM ĐỐI TƯỢNG NGUY CƠ CAO
Ở đây có một điểm tiếp theo mà các cô, bác cần nắm giúp con nha. Đó là mình cần biết bản thân có đang nằm trong những nhóm đối tượng có nguy cơ cao bị suy giãn tĩnh mạch hay không.
Tại vì nếu mình thuộc một trong những nhóm này thì thường phải lưu ý, nên đi khám tĩnh mạch sớm để kiểm tra và phát hiện kịp thời .
1. Yếu tố gia đình, tiền sử trong nhà có người bị suy giãn tĩnh mạch
Cô bác hãy xem là trong nhà mình có người từng bị suy giãn tĩnh mạch chưa, ví dụ như ông bà, cha mẹ, anh chị em bị suy giãn tĩnh mạch chân rồi thì mình cần lưu ý hơn.
Tại vì bệnh này có liên quan tới cấu trúc thành tĩnh mạch và chức năng của van tĩnh mạch, nên sẽ có những yếu tố cơ địa, di truyền, làm cho thành mạch của chúng ta có xu hướng yếu hơn hoặc van tĩnh mạch dễ bị suy hơn người bình thường khác.
Khi bản thân bắt đầu có các triệu chứng như đau nhức chân, nặng chân, mỏi chân, tê chân, chuột rút hoặc nổi mạch máu ở chân, thì khả năng những triệu chứng này cũng có thể liên quan tới suy giãn tĩnh mạch chân cô bác cần đi kiểm tra sớm.
2. Người cao tuổi
Khi tuổi càng lớn, cơ thể sẽ bắt đầu có những thay đổi do lão hóa, và hệ thống mạch máu cũng không tránh khỏi quá trình này.
Đặc biệt, những cô bác lúc còn trẻ làm việc nhiều, đứng lâu, lao động nặng hoặc thường xuyên phải dùng sức ở chân, thì khi lớn tuổi, hệ xương khớp cũng như hệ tĩnh mạch sẽ dễ gặp các vấn đề bệnh lý hơn .
3. Giới tính nữ
Thường thì nữ giới gặp suy giãn tĩnh mạch nhiều hơn nam giới. Tuy nhiên, nữ gặp nhiều hơn không có nghĩa là nam giới không bị nha các cô, bác.
Ở nữ giới, nguy cơ cao hơn có thể liên quan tới nội tiết tố nữ, quá trình mang thai, sinh nở và những thay đổi trong cơ thể theo từng giai đoạn.
Còn ở nam giới, khi đã bị suy giãn tĩnh mạch thì nhiều trường hợp lại khá nặng. Một phần là vì nam giới thường có khối cơ tốt hơn và nhiều hơn nữ giới. Hệ cơ này có thể hỗ trợ phần nào cho tuần hoàn tĩnh mạch đẩy máu từ chân về tim, nên những triệu chứng ban đầu đôi khi bị che khuất.
Vì vậy, khi nam giới bắt đầu thấy rõ triệu chứng hoặc thấy tĩnh mạch nổi ra ngoài, thì nhiều khi mạch máu đã nổi rất to rồi. Con cũng thấy nhiều chú bị suy giãn tĩnh mạch chân nhưng thường đợi tới khi chân thâm đen, rỉ dịch, đau nhức nhiều, đi lại rất khó khăn, thậm chí nhấc chân không nổi thì mới bắt đầu đi khám. Còn khi triệu chứng còn nhẹ thì nhiều chú lại ít chịu đi khám lắm.
4. Người thừa cân, béo phì
Đây là nhóm rất dễ gặp các bệnh lý ở chân nói chung, trong đó có bệnh lý xương khớp như khớp gối, khớp háng, khớp cổ chân, và cả bệnh lý mạch máu, đặc biệt là suy giãn tĩnh mạch chi dưới.
Các cô, bác cứ tưởng tượng như vầy: tĩnh mạch ở chân phải đưa máu từ dưới chân trở về tim, tức là phải đưa máu từ vị trí thấp lên vị trí cao và phải thắng được trọng lực. Việc đưa máu từ dưới lên trên chắc chắn khó hơn rất nhiều so với đưa từ trên cao xuống thấp đúng không ạ? Giống như nước chảy ngược lên trên sẽ khó hơn nước chảy từ trên cao xuống đó ạ.
Vì vậy, khi cơ thể thừa cân, béo phì, áp lực đè lên hệ tĩnh mạch ở chân sẽ lớn hơn. Nó giống như mình đang cố đưa nước từ dưới lên mà phía trên lại có thêm một vật cản lớn, thì việc đưa nước lên sẽ càng khó khăn hơn nữa .
5. Phụ nữ mang thai
Ở phụ nữ mang thai, thai nhi lớn dần làm tử cung cũng lớn theo. Khi tử cung to lên, cộng thêm một số tư thế ngả trước hoặc ngả sau, nó có thể chèn ép vào tĩnh mạch chủ dưới.
Mình có thể hình dung giống như đường máu từ chân trở về tim bị bóp nghẹt ở phía trên vậy đó. Khi đó, máu từ dưới chân sẽ khó đổ ngược lên trên hơn, dẫn tới tình trạng ứ máu ở hệ tĩnh mạch chân.
Vì vậy, phụ nữ mang thai cũng là nhóm cần lưu ý các dấu hiệu của suy giãn tĩnh mạch chân.
6. Nghề nghiệp phải đứng lâu hoặc ngồi nhiều
Cuối cùng là yếu tố nghề nghiệp. Những người phải đứng lâu hoặc ngồi nhiều trong thời gian dài đều dễ gặp vấn đề về suy giãn tĩnh mạch chân.
Ví dụ như nhân viên văn phòng, giáo viên, bác sĩ phẫu thuật, nhân viên bán hàng, công nhân đứng chuyền, thợ làm tóc, hoặc những công việc phải đứng một chỗ, ngồi một chỗ quá lâu. Đây đều là những nhóm đối tượng nên lưu ý tới bệnh lý suy giãn tĩnh mạch chi dưới.
PHẦN 3: PHÂN CHIA CÁC MỨC ĐỘ SUY GIÃN TĨNH MẠCH
Thông thường, khi phân mức độ suy giãn tĩnh mạch, mình sẽ dựa chủ yếu vào suy giãn tĩnh mạch nông cô bác nhé.
Vì sao lại dựa vào tĩnh mạch nông? Là vì tĩnh mạch sâu thường ít có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Nếu có triệu chứng thì đôi khi cũng không rõ lắm, do tĩnh mạch sâu nằm trong lớp cơ và được hệ cơ xung quanh hỗ trợ co bóp để đẩy máu đi.
Còn những triệu chứng nặng hơn như nặng chân, mỏi chân, phù chân, đổi màu da, loét da… thì thường biểu hiện rõ hơn ở hệ tĩnh mạch nông.
Đối với suy giãn tĩnh mạch nông, người ta thường chia thành 6 mức độ, từ độ 1 đến độ 6. Ngoài ra, mình sẽ nói thêm cả độ 0 nữa, nên tổng cộng mình có thể hiểu là 7 mức độ cô bác nhé.
* ĐỘ 0: CHƯA CÓ BIỂU HIỆN RÕ RÀNG BÊN NGOÀI CHỈ HƠI NẶNG CHÂN, MỎI CHÂN NHẸ
Độ 0 có nghĩa là gần như chưa có biểu hiện bệnh lý rõ ràng gì cả.
Ở giai đoạn này, cô bác có thể chỉ cảm thấy chân hơi nặng nhẹ, hơi mỏi nhẹ, nhưng nhìn bên ngoài thì không thấy gì bất thường, sờ cũng không phát hiện được gì.
Cảm giác nặng chân lúc này thường rất ít. Gần như chỉ khi mình đi lại nhiều, đứng lâu hoặc làm việc nhiều trong ngày thì mới bắt đầu thấy chân nặng hơn một chút.
* ĐỘ 1: NỔI MẠCH MÁU NHỎ LI TI MÀU XANH TÍM, DẠNG MẠNG NHỆN Ở DƯỚI DA
Ở độ 1, dấu hiệu thường thấy là xuất hiện những mạch máu nhỏ li ti dưới da, nhìn giống như mạng nhện, hoặc là những đốm mạch máu nhỏ màu đỏ, tím, xanh li ti.
Kèm theo đó, một số người có thể có cảm giác nặng chân, mỏi chân khi đi nhiều, đặc biệt là về chiều. Đôi khi có thêm triệu chứng chuột rút vào ban đêm.
Ở giai đoạn này, tức là giai đoạn C1, có người chỉ thấy nặng chân, mỏi chân hoặc hơi tê bì khi đi lại nhiều, làm việc nhiều, làm việc nặng. Nhưng cũng có người chỉ thấy nổi mạch máu nhỏ thôi, hoàn toàn không có triệu chứng gì rõ ràng.
Cho nên cô bác lưu ý giúp con: ở độ 1, có người có triệu chứng, nhưng cũng có người không có triệu chứng.
* ĐỘ 2: TĨNH MẠCH GIÃN TO, NỔI NGOẰN NGOÈO DƯỚI DA
Độ 1 thì tương đối dễ nhận biết. Sang độ 2, cô bác cần để ý kỹ hơn. Ở độ 2, tĩnh mạch sẽ giãn rõ hơn, nổi lên giống như “gân rắn”, ngoằn ngoèo và gồ lên trên bề mặt da.
Thường lúc này đường kính tĩnh mạch đã lớn hơn 3 mm. Có những trường hợp tĩnh mạch giãn thành từng búi. Giống như một số cô bác hay hỏi là: “Sao có người bị tĩnh mạch mà thấy nó cuộn thành từng cục, từng búi vậy?”. Những trường hợp đó mình gọi là búi giãn tĩnh mạch.
Ở giai đoạn này, triệu chứng thường bắt đầu rõ ràng hơn, ví dụ như tức chân, nặng chân, mỏi chân, hoặc cảm giác chân không yên.
Đặc biệt là khi mình nằm nghỉ, để chân yên một chút thôi là thấy chân mỏi, bứt rứt trong chân, rất khó chịu, phải lắc chân hoặc cử động chân thì mới đỡ.
Ở độ 2, cô bác nhớ giúp con là gần như đã bắt đầu có triệu chứng rõ hơn, chứ không giống như độ 1 nữa.
Đây cũng là giai đoạn mà nhiều cô bác hay nhầm tưởng là “nổi gân bình thường”. Mình hay nghĩ là ngày xưa ông bà cũng nổi gân nhiều mà có sao đâu. Nhưng thật ra trước đây mình ít chú ý tới bệnh lý tĩnh mạch hơn.
Có rất nhiều người đến phòng khám mà vẫn không biết đây là bệnh lý tĩnh mạch. Cứ nghĩ do làm việc nhiều, máu nuôi nhiều nên gân nổi lên. Cách hiểu này là không đúng cô bác nhé.
Đặc biệt là ở chân, nếu tĩnh mạch nổi ngoằn ngoèo, giãn to, đường kính lớn hơn 3 mm thì mình phải nghĩ tới suy giãn tĩnh mạch.
* ĐỘ 3: BẮT ĐẦU CÓ PHÙ CHÂN, ĐẶC BIỆT VỀ CHIỀU TỐI
Độ 3 thì đây là giai đoạn bắt đầu có dấu hiệu phù chân.
Cô bác có thể thấy sau khi mình đi tất, vùng cổ chân hoặc cẳng chân bị hằn, bị lõm xuống. Dấu hiệu nhận biết quan trọng của độ 3 chính là phù chân.
Chút nữa con sẽ phân lại những dấu hiệu này theo cách dễ nhớ hơn, nhưng trước hết cô bác hình dung giúp con: vì sao mình phải nhớ độ 3 thật kỹ?
Thứ nhất, vì triệu chứng phù chân khá dễ nhận biết. Thứ hai, phù chân là dấu hiệu bắt đầu của độ 3, và độ 3 thường được xem là giai đoạn bắt đầu chuyển nặng.
Ở độ 1, độ 2 thì việc phục hồi hoặc kiểm soát thường đơn giản hơn. Nhưng khi tới độ 3, việc điều trị bắt đầu khó khăn hơn rồi.
Phù chân trong suy giãn tĩnh mạch thường rõ hơn vào cuối ngày, hay gặp ở vùng mắt cá chân, cổ chân hoặc bàn chân.
Nhưng cô bác nhớ giúp con một điểm rất quan trọng: độ 3 là có phù chân nhưng chưa có biến đổi màu sắc da chân.
Có những trường hợp người bệnh đi khám không thấy phù chân nhiều, nhưng da chân đã bị đổi màu rồi. Khi đó có thể bệnh đã qua giai đoạn 4 rồi.
Ở độ 3, màu sắc da chân vẫn còn bình thường.
* ĐỘ 4: DA VÙNG CẲNG CHÂN, CỔ CHÂN BẮT ĐẦU ĐỔI MÀU, KHÔ, NGỨA NGÁY
Nếu chân bắt đầu có dấu hiệu đổi màu da thì lúc này bệnh đã tăng mức độ, chuyển sang độ 4 rồi.
Dấu hiệu nhận biết độ 4 khá dễ vì mình có thể nhìn thấy bằng mắt thường. Vùng da quanh cẳng chân, cổ chân có thể bị khô nhiều hơn, sạm màu hơn, nổi đồi mồi nhiều hơn, hoặc có dấu hiệu giống chàm tái đi tái lại.
Nhiều cô bác hay nghĩ là mình bị chàm tiếp xúc, chàm cơ địa. Bôi thuốc thì thấy đỡ một thời gian, nhưng sau đó lại tái lại. Nếu tình trạng này cứ lặp đi lặp lại ở vùng cẳng chân, cổ chân thì mình cần lưu ý tới bệnh lý tĩnh mạch.
Ở độ 4, da thường có các biểu hiện như: da sạm màu, khô da, ngứa ngáy, đặc biệt tập trung ở vùng cẳng chân và cổ chân.
Điểm đặc biệt là tình trạng khô và ngứa thường chỉ nằm đúng ở vùng cẳng chân, cổ chân thôi.
Đây thường là dấu hiệu cho thấy da đang được nuôi dưỡng kém do tình trạng ứ trệ máu kéo dài. Lúc này mô bắt đầu có nguy cơ tổn thương, da bắt đầu thiếu máu nuôi và kém phục hồi hơn.
Vì vậy, con nói giai đoạn 4 là giai đoạn mình phải cố gắng điều trị và phục hồi. Bởi vì từ giai đoạn này, mô đã bắt đầu có dấu hiệu tổn thương do nuôi dưỡng kém rồi. Nếu để lâu, tình trạng tổn thương có thể lan rộng hơn, sâu hơn vào mô bên trong như mô cơ, mô gân, và sẽ nguy hiểm hơn rất nhiều.
Cho nên, nếu cô bác thấy vùng da chân bắt đầu đổi màu, đặc biệt là vùng cổ chân, cẳng chân, thì nên đi khám và điều trị càng sớm càng tốt.
Một điểm nữa cô bác rất dễ nhầm là nghĩ da đen do đi chân đất, đi nắng hoặc làm việc ngoài nắng. Nhưng nếu do nắng thì vùng mu bàn chân cũng phải sạm theo, đúng không ạ?
Còn trong suy giãn tĩnh mạch, vùng da sạm màu thường tập trung ở cổ chân và cẳng chân, trong khi bàn chân có thể vẫn bình thường. Chỗ này cô bác nhớ lưu ý giúp con nhé.
* ĐỘ 5: CÓ VẾT LOÉT NHƯNG ĐÃ LÀNH
Sang độ 5 thì bản chất sẽ hơi khó nhận biết hơn độ 4 một chút, nhưng nếu quan sát kỹ thì mình vẫn có thể nhận ra được.
Ở độ 5, đặc điểm quan trọng là có vết loét đã lành.
Tức là da vẫn có tình trạng đổi màu giống như độ 4, nhưng mình sẽ thấy có những vùng trước đây giống như từng bị loét, từng bị lở ra, sau đó lành lại, khô lại và tạo thành sẹo.
Ở độ 5, mình có thể hiểu là máu vẫn còn có khả năng đi tới vùng đó để nuôi mô và làm lành vết thương. Vì vậy, ở giai đoạn này, việc điều trị vẫn còn có thể kéo lại được phần nào, giúp bảo vệ vùng mô và phục hồi được chừng nào thì tốt chừng đó.
Ở giai đoạn này, các biến chứng như loét nhiễm trùng nặng thường chưa xuất hiện rõ.
Cô bác nhớ giúp con: nhận biết độ 5 bằng vùng da đổi màu, kèm theo những vết loét khô hoặc vết loét đã lành.
* ĐỘ 6: VẾT LOÉT ĐANG TIẾN TRIỂN , LÂU LÀNH HOẶC KHÔNG LÀNH
Ở giai đoạn này, cô bác nhìn hình sẽ thấy tình trạng nặng hơn rất nhiều. Dấu hiệu chính của độ 6 là có vết loét đang tiến triển, lâu lành, khó lành, thậm chí gần như không lành được.
Mình hay dùng chữ “khó lành” cho nhẹ, nhưng bản chất là vết loét cứ kéo dài dai dẳng, không hồi phục hoàn toàn.
Cô bác để ý, nếu ở chân có chỗ nào bị loét mà cứ loét mãi, uống thuốc hoặc bôi thuốc thì khô được một chút, sau đó lại rỉ dịch, chảy nước trở lại, thì phải nghĩ tới giai đoạn này.
Nhiều người rất dễ nhầm những vết loét này là do bệnh tiểu đường. Thực tế có nhiều cô bác đi khám trong tình trạng chân rỉ nước vàng, có nhiều chỗ loét, không chỉ một chỗ mà có khi hai, ba chỗ. Cô bác đi xét nghiệm đường huyết liên tục, tháng nào cũng kiểm tra, nhưng đường huyết vẫn bình thường.
Vì trong suy nghĩ của mình cứ nghĩ vết loét ở chân là do đường huyết, nên lại không chú ý tới tĩnh mạch. Đến khi đi siêu âm tĩnh mạch thì mới phát hiện suy giãn tĩnh mạch đã rất to, rất nặng.
Ở giai đoạn này, việc điều trị không chỉ là điều trị suy giãn tĩnh mạch nữa, mà còn phải xử lý cả biến chứng loét.
Bản chất những vết loét này là vùng mô đã bị thiếu máu nuôi trong thời gian dài. Máu ứ ở đó chủ yếu là máu nghèo oxy, nghèo chất dinh dưỡng, nên khả năng phục hồi rất khó. Việc chăm sóc vết loét trong trường hợp này cũng phải rất kỹ.
Vì vậy, cô bác nào đang có vết loét ở chân mà lâu lành thì nên đi khám tĩnh mạch giúp con. Tốt nhất là nên vào bệnh viện hoặc cơ sở chuyên khoa để kiểm tra. Vì lúc này, nếu có nhiễm trùng hoặc vết loét nặng, bác sĩ có thể cần dùng thuốc phù hợp, thậm chí có trường hợp phải dùng kháng sinh đường truyền để kiểm soát nhiễm trùng cô bác nhé.
—
Như vậy: Suy giãn tĩnh mạch chân thường được chia thành 7 mức độ theo phân loại CEAP Từ độ 0 – độ 6 (từ C0 đến C6):
· Độ 0 (C0): Chưa có biểu hiện rõ ràng bên ngoài nhưng có cảm giác nặng chân, mỏi chân nhẹ.
· Độ 1 (C1): Nổi mạch máu nhỏ li ti màu xanh tím, dạng mạng nhện ở dưới da.
· Độ 2 (C2) : Tĩnh mạch giãn to, nổi ngoằn ngoèo dưới da
· Độ 3 (C3): Bắt đầu có phù chân, đặc biệt về chiều tối
· Độ 4 (C4): Da vùng cẳng chân, cổ chân bắt đầu đổi màu, khô, ngứa ngáy.
· Độ 5 (C5): Có vết loét nhưng đã lành
· Độ 6 (C6): Vết loét đang tiến triển, lâu lành hoặc không lành
—> Không phải đợi đến khi nổi gân xanh mới là suy giãn tĩnh mạch. Ngay từ giai đoạn mỏi chân, nặng chân kéo dài cô bác cũng nên đi siêu âm Doppler tĩnh mạch chi dưới để phát hiện sớm vấn đề suy giãn tĩnh mạch nhé!
PHẦN 4: CÁCH TỰ ĐÁNH GIÁ TẠI NHÀ: XEM BẠN ĐANG Ở MỨC ĐỘ NÀO CỦA SUY GIÃN TĨNH MẠCH?
Bây giờ, mình đã đi qua phần 7 mức độ của suy giãn tĩnh mạch rồi. Tiếp theo, con sẽ hướng dẫn cô bác cách nhận biết tại nhà, rất thực tế và dễ áp dụng.
Để cô bác dễ nhớ hơn, con sẽ gom các mức độ lại thành 3 nhóm chính.
1. NHÓM GIAI ĐOẠN SỚM: ĐỘ 1 VÀ ĐỘ 2
Ở nhóm giai đoạn sớm, triệu chứng thường gặp là có những mạch máu nhỏ li ti dạng mạng nhện, hoặc tĩnh mạch bắt đầu nổi to, ngoằn ngoèo, nhìn rõ dưới da.
Triệu chứng cơ năng thường là mỏi chân, nặng chân, đặc biệt rõ hơn vào cuối ngày, chiều tối, sau khi đứng lâu, ngồi lâu hoặc đi lại nhiều.
Điểm cô bác cần lưu ý là ở giai đoạn này chưa bị phù rõ và chưa có đổi màu sắc da.
Đây là giai đoạn vàng để mình điều chỉnh thói quen và ngăn bệnh tiến triển nặng hơn. Ở giai đoạn này, những biện pháp như mang vớ tĩnh mạch đúng cách, thay đổi lối sống, tập thể dục phù hợp, khi ngủ kê cao chân, kết hợp các bài tập hỗ trợ tĩnh mạch thường đem lại hiệu quả rất tốt.
Mình chưa cần làm gì quá cao siêu đâu cô bác. Quan trọng là phát hiện sớm và làm đều.
Nếu cô bác anh chị chưa chắc mình có đang gặp dấu hiệu ban đầu hay không, có thể đọc thêm bài Cảnh Báo 9 Dấu Hiệu Sớm Của Suy Giãn Tĩnh Mạch Chân Cần Biết Ngay để nhận biết sớm các biểu hiện như nặng mỏi chân, chuột rút về đêm, phù nhẹ mắt cá chân hoặc nổi mạch máu xanh tím dưới da.
https://duocsilan.com/suy-gian-tinh-mach-chan-9-dau-hieu-som/
2. NHÓM TRUNG BÌNH, TRUNG GIAN : ĐỘ 3
Ở độ 3, triệu chứng quan trọng nhất là bắt đầu có phù chân, thường phù quanh vùng mắt cá chân, cổ chân, và tình trạng này hay lặp đi lặp lại, đặc biệt là vào cuối ngày, chiều tối.
Cô bác có thể thấy chân nặng hơn, cổ chân to hơn, mang tất hoặc đi giày bị hằn rõ. Ngoài ra, có thể kèm theo nổi mạch máu li ti, hoặc tĩnh mạch nổi gồ rõ dưới da.
Các triệu chứng như mỏi chân, nặng chân, bứt rứt trong chân, tê bì, cảm giác kiến bò, châm chích cũng có thể xuất hiện khá đầy đủ ở giai đoạn này.
Điểm quan trọng là độ 3 vẫn chưa có đổi màu sắc da.
Vì sao con tách riêng độ 3 ra? Vì độ 3 là giai đoạn trung gian, giai đoạn chuyển tiếp. Nếu từ độ 3 mà mình điều trị tích cực, chăm sóc đúng cách, thì chân vẫn còn khả năng phục hồi tốt và có thể tránh được tình trạng đổi màu da kéo dài về sau.
Nhưng nếu để bệnh tiến sang độ 4, khi da đã bắt đầu tổn thương, đổi màu, nuôi dưỡng kém, thì việc phục hồi sẽ chậm và khó khăn hơn rất nhiều.
Cô bác nhớ giúp con: triệu chứng điển hình nhất của độ 3 là phù chân lặp đi lặp lại hằng ngày, rõ hơn vào cuối ngày.
3. NHÓM TIẾN TRIỂN NẶNG : TỪ ĐỘ 4 -> ĐỘ 6
Từ độ 4 trở đi, bệnh đã bước sang nhóm tiến triển nặng hơn. Triệu chứng lúc này là da bắt đầu đổi màu, sạm màu, nổi đồi mồi nhiều hơn, khô da, ngứa, hoặc có tình trạng giống chàm tái đi tái lại và ngày càng nặng dần.
Sang độ 5, cô bác có thể thấy những vùng da từng bị loét, từng bị lở, sau đó đã lành lại và để lại sẹo.
Còn ở độ 6, vết loét đang tồn tại, khó liền, cứ khô được một thời gian rồi lại rỉ dịch, chảy nước trở lại.
Mục tiêu điều trị ở giai đoạn này là phải cố gắng kiểm soát bệnh để tránh các biến chứng nguy hiểm như vết loét lâu lành, nhiễm trùng vết loét, nhiễm trùng lan sâu vào mô, vào cơ, thậm chí vào xương.
Ở giai đoạn này, mình vừa phải chăm sóc vết loét thật tốt, vừa phải giải quyết nguyên nhân ứ máu ở tĩnh mạch thì tình trạng chân mới có thể cải thiện được cô bác nhé.
*** CÁC BÀI TEST ĐƠN GIẢN CÓ THỂ LÀM NGAY TẠI NHÀ
1. Test gác chân, nâng hạ chân
Cô bác có thể nằm hoặc ngồi, sau đó gác chân cao hơn tim khoảng 10–15 cm trong khoảng 1 phút đến 1 phút 30 giây.
Nếu sau khi gác chân, cô bác thấy chân nhẹ nhõm rõ ràng, cảm giác căng tức giảm nhanh, phù giảm nhanh, thì thường gợi ý mình đang ở giai đoạn còn tương đối sớm, khoảng từ độ 1 đến độ 3.
Còn nếu gác chân lên mà chỉ đỡ rất ít, chân vẫn căng nặng, da vẫn căng, cảm giác phù không giảm nhiều, thì khả năng cao là tình trạng đã từ độ 3 trở lên rồi cô bác nhé.
2. Dấu hiệu khi mang giày, mang tất
Cô bác để ý vào cuối ngày, khi cởi giày hoặc cởi tất ra, nếu thấy có một vết hằn sâu lõm vào da, vết hằn đó rất lâu mới mất, hoặc thấy cổ chân to hơn bình thường, thì đây là dấu hiệu gợi ý tình trạng phù chân.
Mà khi đã có phù chân lặp đi lặp lại, đặc biệt là phù rõ vào cuối ngày, chiều tối, thì mình cần nghĩ tới suy giãn tĩnh mạch từ độ 3 trở lên cô bác nhé.
PHẦN 5: LƯU Ý VÀ LỜI KHUYÊN CỦA DS.LAN
Những cách con vừa chia sẻ với cô bác ở phần 4 chủ yếu là để cô bác có thể tự đánh giá sơ bộ tại nhà, xem tình trạng của mình đang ở mức độ nào, nặng hay nhẹ.
Còn để đánh giá chính xác nhất thì cô bác nên đi siêu âm Doppler tĩnh mạch chi dưới. Đây là cách giúp bác sĩ nhìn rõ dòng máu trong tĩnh mạch, xem có trào ngược hay không, mức độ giãn như thế nào, và vị trí tổn thương nằm ở đâu.
Có một nghịch lý như thế này cô bác nhé.
Nhiều người thấy chân nổi mạch máu ngoằn ngoèo như con rắn, nổi đầy cả chân, nhưng đi đứng lại vẫn khá dễ chịu, không có triệu chứng gì nhiều. Ngược lại, có người nhìn bên ngoài chỉ thấy vài mạch máu li ti, hơi châm chích một chút thôi, nhưng lại đau nhiều, nặng chân nhiều, đi đứng rất khó khăn.
Lý do là vì những gì mình nhìn thấy bên ngoài chỉ là phần bề mặt da, chủ yếu là hệ tĩnh mạch nông. Còn dòng máu trào ngược bên trong như thế nào, hệ tĩnh mạch sâu và tĩnh mạch xuyên có bị ảnh hưởng hay không, thì mắt thường của mình không nhìn thấy được.
Nếu bên trong bị ứ máu nhiều, máu không được đẩy về tim tốt, dòng máu trào ngược nặng, thì triệu chứng có thể rất rõ, rất khó chịu, mặc dù bên ngoài nhìn chân lại có vẻ không quá nặng.
Nó giống như nguyên tắc tảng băng trôi vậy cô bác. Phần mình nhìn thấy chỉ là một phần nhỏ bên trên, còn phần quan trọng hơn lại nằm ở bên dưới.
Cho nên, để đánh giá chính xác nhất dòng trào ngược ra sao, tĩnh mạch bên trong giãn mức độ nào, thì cô bác cần đi siêu âm mạch máu nhé.
*** Ngoài ra, còn có một số nguyên nhân khác có thể làm cho triệu chứng nặng chân, đau nhức trở nên rõ hơn.
1. Nhiều hệ thống tĩnh mạch bị giãn cùng lúc
Nếu chỉ giãn một hệ tĩnh mạch thì triệu chứng có thể còn nhẹ. Nhưng nếu cô bác bị giãn cùng lúc cả tĩnh mạch nông, tĩnh mạch sâu và tĩnh mạch xiên, thì triệu chứng thường sẽ nặng hơn nhiều. Khi đó, tình trạng ứ máu nhiều hơn, dòng máu trở về tim kém hơn, nên cô bác có thể thấy chân nặng, tức, mỏi, phù, đau nhức hoặc bứt rứt rất rõ.
2. Cơ bắp chân bị yếu
Cơ bắp chân có vai trò rất quan trọng trong việc hỗ trợ đẩy máu từ chân trở về tim.
Ở nam giới, cơ bắp thường khỏe hơn nên trong nhiều trường hợp triệu chứng ban đầu có thể chưa bộc lộ rõ. Còn ở nữ giới, cơ bắp thường yếu hơn, hoặc những người ngồi nhiều, đứng lâu, ít vận động, thừa cân béo phì, hay đi giày cao gót, thì cơ bắp chân không hỗ trợ ép máu về tim tốt được.
Khi cơ bắp chân yếu, máu dễ bị ứ lại ở chân hơn, từ đó làm cho triệu chứng nặng chân, mỏi chân, đau tức chân trở nên nặng nề hơn.
Đó là lý do vì sao con hay khuyên cô bác phải tập thể dục đều đặn, đặc biệt là các bài tập giúp tăng sức bền và sức co bóp của cơ bắp chân.
3. Ngưỡng chịu đau của mỗi người khác nhau
Cùng một mức độ bệnh nhưng cảm nhận đau của mỗi người sẽ không giống nhau.
Có người nhổ răng thấy bình thường, nhưng có người lại đau chảy nước mắt. Có cô sinh thường thấy khá nhẹ nhàng, nhưng có cô lại đau không chịu nổi.
Vì vậy, ngưỡng chịu đau của mỗi người là khác nhau. Có người chỉ tổn thương nhẹ nhưng đã thấy rất khó chịu, trong khi có người bệnh tiến triển nhiều hơn nhưng lại chịu đựng được lâu hơn.
Cho nên mình không nên chỉ nhìn vào cảm giác đau để kết luận bệnh nhẹ hay nặng, mà cần kết hợp cả triệu chứng, quan sát bên ngoài và kiểm tra bằng siêu âm khi cần thiết.
4. Có bệnh lý kèm theo
Một lý do nữa khiến triệu chứng đau chân, nặng chân trở nên nặng hơn là do cô bác có thêm các bệnh lý đi kèm.
Ví dụ, một người vừa bị suy giãn tĩnh mạch, vừa bị đau thần kinh tọa, thoát vị đĩa đệm vùng thắt lưng như L4, L5, S1, thoái hóa cột sống, hoặc thoái hóa khớp gối, thì cảm giác đau nhức sẽ nặng hơn rất nhiều.
Bệnh thần kinh thường gây đau kiểu đau buốt, tê lan, châm chích hoặc cảm giác điện giật. Còn suy giãn tĩnh mạch lại gây cảm giác đau tức, nặng chân, mỏi chân do máu bị ứ đọng.
Khi hai nhóm vấn đề này cùng xuất hiện, triệu chứng sẽ cộng dồn lại. Cô bác có thể thấy chân bủn rủn, đau nhức dữ dội, đi đứng kém hơn và rất dễ nhầm lẫn không biết nguyên nhân chính là do xương khớp, thần kinh hay mạch máu.
Vì vậy, nếu cô bác thấy đau chân kéo dài, nặng chân, phù chân, tê bì, hoặc có dấu hiệu nổi mạch máu, đổi màu da, loét lâu lành, thì nên đi khám để được kiểm tra đầy đủ. Đặc biệt, siêu âm Doppler tĩnh mạch chi dưới sẽ giúp mình biết rõ phần mạch máu có đang bị suy giãn hay không cô bác nhé.
PHẦN 6: MỘT SỐ CÂU HỎI ĐÁP
Câu 1: Cô bị tiểu đường và suy giãn tĩnh mạch chân. Muốn hết thì phải làm sao?
—> Nếu muốn hết thì cô sẽ cần phải điều trị phối hợp cả 2 bệnh.
Về tiểu đường, nếu đường huyết cao bác sĩ cho thuốc thì cô phải duy trì dùng đều. Cô cố gắng kiểm soát đường huyết trong mức an toàn, ăn uống giảm tinh bột tinh chế và đồ ngọt đi, tập thể dục đều và kiểm tra định kỳ chỉ số HbA1c mỗi 3 tháng để giữ ở mức ổn định.
Còn về suy giãn tĩnh mạch chân, cô phải đi khám để siêu âm xem mình bị suy tĩnh mạch nông, sâu hay xiên và đang ở giai đoạn nào để có hướng điều trị phù hợp.
Vì trên cơ địa tiểu đường mà kèm suy giãn tĩnh mạch, nếu chẳng may bị vết loét thì sẽ cực kỳ lâu lành.
Câu 2: Men gan GGT cao trị cách nào?
—> GGT là một chỉ số men gan, thường được dùng để đánh giá tình trạng gan và đường mật.
Khi GGT tăng, mình hiểu đơn giản là tín hiệu cho thấy tế bào gan đang bị tổn thương hoặc đường mật có thể đang bị ảnh hưởng. Nhưng chỉ nhìn riêng chỉ số GGT thì mình chưa thể kết luận chính xác nguyên nhân là gì được.
Những nguyên nhân thường gặp làm GGT tăng có thể là do uống rượu bia, do gan nhiễm mỡ hoặc do một số thuốc mình đang sử dụng có ảnh hưởng tới gan.
Vì vậy mình phải xem nguyên nhân làm tăng GGT là do đâu đã. Ví dụ nếu do rượu bia thì phải ngưng rượu bia. Nếu do gan nhiễm mỡ thì phải điều chỉnh ăn uống, giảm cân nếu thừa cân, vận động đều và kiểm soát mỡ máu, đường huyết.
Nếu do thuốc đang dùng ảnh hưởng tới gan thì cần báo bs điều chỉnh lại.
Một số cô bác có thể dùng hoạt chất Glutathione để hỗ trợ hạ men gan và bảo vệ phục hồi tế bào gan tổn thương nhưng, hoạt chất này rất tốt cho gan nhưng mình vẫn cần tìm nguyên nhân gốc đang làm tăng chỉ số men gan này là gì, vì nếu mình chỉ uống để hỗ trợ hạ men gan mà nguyên nhân gốc vẫn còn, thì sau một thời gian chỉ số này vẫn có thể tăng lại.
Câu 3: Suy giãn tĩnh mạch ở giai đoạn 1 thì làm thế nào?
—> Ở giai đoạn 1, thì cô bác có thể làm những điều rất đơn giản: Thứ nhất là mang vớ (tất) tĩnh mạch, cái này cực kỳ tốt và giúp ích rất nhiều. Thứ hai là tập các bài tập về tĩnh mạch. Thứ ba là khi đi ngủ kê cao chân hơn tim 10 – 15cm. Đôi lúc nếu ở giai đoạn 1 mà triệu chứng nặng mỏi chân của mình xuất hiện nhiều quá, thì bác sĩ có thể cho viên uống bổ trợ thêm.
Câu 4: Uống Glucosamin chung với omega-3 được không?
—> Uống được. Glucosamin và omega-3 thường có thể uống chung với nhau, hiện chưa ghi nhận tương tác bất lợi đáng kể giữa hai loại này.
Nếu cô có vấn đề về thoái hóa khớp, đau khớp hoặc viêm khớp, thì hai hoạt chất này có thể dùng để hỗ trợ thêm.
Glucosamin thường được dùng với mục đích hỗ trợ sụn khớp, giúp cải thiện triệu chứng đau và cứng khớp và làm chậm thoái hoá khớp tiến triển. Còn omega-3 có tác dụng hỗ trợ giảm phản ứng viêm trong cơ thể, nên cũng có thể giúp hỗ trợ tình trạng viêm, đau nhức khớp.
Tuy nhiên, cô lưu ý là đây là những hoạt chất hỗ trợ, không thay thế thuốc điều trị chính nếu cô bác đang được kê.
Câu 5: Đau cổ vai gáy có liên quan đến viêm xoang không?
—> Thường thì viêm xoang ít khi gây đau cổ vai gáy. Viêm xoang thì nó sẽ thường gây đau nhức ở vùng mặt, trán, quanh hốc mắt, hai bên má, sống mũi hoặc đau đầu vùng phía trước là chính.
Còn đau cổ vai gáy thì đa số nó sẽ hay liên quan nhiều hơn tới cơ và cột sống cổ, ví dụ như co thắt cơ cổ gáy, thoái hóa cột sống cổ, thoát vị đĩa đệm cổ hoặc chèn ép rễ thần kinh cổ.
Vì vậy, nếu đau chủ yếu ở cổ vai gáy thì mình nên kiểm tra theo hướng cơ xương khớp hoặc cột sống cổ nhiều hơn.
Thi thoảng tại nhà mà căng cứng cơ vùng cổ vai gáy, đau thì có thể là xoa 2 bàn tay vào nhau cho ấm nóng lên rồi áp vào massage cho vùng cổ vai gáy, một số người bổ sung magie cũng giảm căng cứng cơ vùng cổ vai gáy thấy dễ chịu hơn.
❓…… Còn một số câu hỏi đáp khác các cô bác có thể xem thêm trong livestream chi tiết nhé!
Các cô bác có thể xem lại buổi livestream trực tiếp tại đây ạ:
Nếu cô bác còn thắc mắc gì hoặc cần tư vấn cụ thể hơn các vấn đề sức khoẻ hiện tại thì có thể nhắn tình trạng qua Zalo, con luôn sẵn sàng hỗ trợ cho từng cô bác ạ!
📲 Zalo Ds. Lan: 0981 741 388
