Đêm đã về khuya, không gian bốn bề tĩnh lặng như tờ…
Cô bác đang chìm vào một giấc ngủ êm đềm sau một ngày dài mệt mỏi.
Thế rồi, ngay cái tầm một giờ, hai giờ hay ba giờ sáng – khoảng thời gian mà đáng lẽ ra cơ thể phải được nghỉ ngơi sâu nhất – thì một cảm giác tức tối, bứt rứt nơi vùng bụng dưới bắt đầu trỗi dậy!
Cô bác cố gắng chịu đựng, cố nhắm mắt để tìm lại giấc nồng, nhưng cái cơn buồn tiểu tai quái ấy cứ cuộn lên từng hồi khốn khổ. Chẳng thể chịu nổi nữa, cô bác đành phải sột soạt vén chăn, lục đục đặt chân xuống nền nhà lạnh ngắt để đi tìm đôi dép, lảo đảo bước vào nhà vệ sinh.
Nhưng nỗi ám ảnh thực sự chỉ bắt đầu khi đi vệ sinh xong xuôi trở lại giường. Lúc này, hơi lạnh đã ngấm vào người, chiếc giường ấm áp cũng chẳng thể dỗ dành được hệ thần kinh đang căng lên như dây đàn.
Hai mắt cô bác cứ TỈNH NHƯ SÁO!
Cô bác nằm trằn trọc hết nghiêng bên trái lại lật bên phải, cô đơn nhìn lên trần nhà đen kịt, lắng nghe tiếng kim đồng hồ tích tắc mà bất lực chờ cho đến tận lúc trời sáng rõ để mà dậy trong sự uể oải.
Mà đâu phải một lần đâu cô bác. Có cô bác một đêm dậy hai lần, có người ba bốn lần, thậm chí có bác đi tới năm sáu lần một đêm, coi như thức trắng.
Vừa rồi có một cô tâm sự với ds rằng cô cứ từ một đến ba giờ sáng là dậy đi tiểu, không ngủ lại được, và cái trí nhớ của cô thì bắt đầu suy giảm hẳn đi, nhớ nhớ quên quên. Nghe mà ds thấy rất thương cho cô.
Vậy mà hễ cứ nói tới tiểu đêm là đa số cô bác lập tức nghĩ ngay tới chắc là mình bị “thận yếu, thận suy” rồi. Sau đó cuống cuồng đi tìm mua thuốc bổ thận, mua hết thứ này thứ kia về uống. Uống mãi, tiền thì mất mà đêm vẫn cứ phải bật dậy đi tiểu như thường.
Hôm nay ds xin đính chính một sự thật y khoa để cô bác đỡ tốn tiền oan: tiểu đêm KHÔNG chỉ do mỗi quả thận đâu ạ. Thận chỉ là một phần thôi.
Cô bác thử đoán xem, một người khoẻ mạnh bình thường, ngủ sáu đến tám tiếng ban đêm sẽ đi tiểu mấy lần là vừa?
Thưa cô bác, người thực sự khoẻ mạnh có thể ngủ một mạch tới sáng mà không phải dậy lần nào, hoặc cùng lắm cũng chỉ dậy một lần thôi. Còn nếu đêm nào cô bác cũng phải dậy từ hai lần trở lên, thì đó không còn là “già rồi thì thế” nữa, mà là cơ thể đang gõ chuông báo động, đang phát tín hiệu để mình phải để tâm đi tìm cho ra cái gốc rễ.
Và cái gốc rễ ấy, ds gom lại có bốn nhóm.
Nhóm thứ nhất là vấn đề ngay tại bàng quang – cái bể chứa nước tiểu của mình.
Ở các bác trai sau tuổi bốn mươi, cái tuyến tiền liệt nó hay phình to ra, bóp nghẹt đường ống dẫn tiểu, y như lấy tay bóp vào cái vòi nước đang chảy ra vậy. Nước tiểu tống không hết, ứ lại một nửa, thế là bể mau đầy trở lại; đi tiểu thì cứ rặn mãi mới ra được một ít, có khi còn rỉ rỉ nhỏ giọt.
Còn ở các cô sau mãn kinh, nội tiết tố nữ suy giảm, cái bàng quang lại đâm ra nhạy cảm quá mức. Mới chứa được một tí nước thôi mà đã co bóp liên hồi, đánh tín hiệu giả lên não rằng “đầy rồi, đi ngay đi”, thế là cứ buồn tiểu gấp suốt đêm. Người ta gọi đó là bàng quang tăng hoạt.
Nhóm thứ hai là do thận sản xuất ra quá nhiều nước tiểu vào ban đêm.
Tạo hoá sinh ra cơ thể mình rất hay. Ban đêm khi mình ngủ thì cơ thể tiết ra một loại hormone chống bài niệu, gọi tắt là AVP, để ra lệnh cho thận “chủ nhân ngủ rồi, làm chậm lại, cô đặc nước tiểu lại cho người ta ngủ yên.”
Nhưng khi mình có tuổi, cái hormone này suy giảm, thận không nhận được lệnh nghỉ, cứ cặm cụi lọc, đổ ra một lượng nước tiểu loãng tuếch. Thế là cô bác cứ phải dậy liên tục.
Chưa kể, nhiều cô bác bị suy giãn tĩnh mạch hay tim yếu, ban ngày đứng ngồi nhiều thì nước cứ dồn ứ xuống chân. Chiều tối nhìn cổ chân thấy sưng phù, đi tất hằn cả vết sâu. Đêm đêm vừa nằm xuống là dịch ấy ồ ạt chảy ngược về tim, thận thấy thừa nước liền xả ra, nên cứ hễ đặt lưng là buồn tiểu.
Nhóm thứ ba mới là cái làm oan uổng cho quả thận.
Nhiều cô bác cứ tưởng “vì buồn tiểu nên tôi mới tỉnh giấc”. Nhưng thật ra nhiều khi ngược lại: mình tỉnh giấc trước vì một lý do khác rồi mới tiện thể đi tiểu.
Người hay ngáy to chẳng hạn. Ngáy to không phải là ngủ ngon như các cụ vẫn nghĩ đâu ạ, mà sau tuổi năm mươi nó dễ đi kèm chứng ngưng thở khi ngủ, khiến cơ thể giật mình thức dậy để thở, rồi mới thấy buồn tiểu.
Hoặc cái đau xương khớp, cái tê bì chuột rút, cái bứt rứt như có kiến bò trong xương khiến mình ngủ chập chờn. Hễ mở mắt ra là theo thói quen lại xỏ dép đi vệ sinh.
Và nhóm thứ tư, gần gũi nhất, là thói quen ăn uống buổi tối.
Uống dồn cả cốc nước to ừng ực sát giờ ngủ. Ăn nhiều canh rau cải, canh bầu, canh mướp lợi tiểu. Ăn mặn. Rồi nhâm nhi cốc trà đặc, ly cà phê chiều muộn hay vài chén rượu. Tất cả đều khiến đêm về phải dậy hoài.
Cô bác thấy đó, không phải cứ tiểu đêm là thận yếu đâu.
Nhưng nếu để tình trạng này kéo dài đêm này qua đêm khác thì hệ luỵ rất đáng sợ.
Cái huyết áp sẽ dao động thất thường. Mỗi lần bật dậy đột ngột giữa đêm, mạch máu co lại, huyết áp vọt lên – với người sẵn bệnh nền thì đó chính là cái ngòi nổ cho cơn tai biến, cho cú té ngã định mệnh trong nhà vệ sinh tối tăm.
Rồi cái não bộ mất đi giai đoạn ngủ sâu để tự dọn dẹp và củng cố trí nhớ, lâu dần sinh ra hay quên – đi chợ quên mang tiền, vào bếp quên tắt ga. Đúng như nỗi lòng của một cô đã nhắn với ds rằng “cô thấy trí nhớ mình giảm dần”.
Giấc ngủ với người có tuổi quý như vàng như bạc, mất đi rồi mới thấy xót.
Nhưng cô bác ơi, đọc đến đây xin đừng lo lắng quá. Bởi hiểu ra được cái gốc thì mình đã cầm chắc trong tay cái chìa khoá rồi.
Các cụ dạy “có thờ có thiêng, có kiêng có lành” – chỉ cần kiêng đúng vài thói quen là đêm đỡ hẳn. Ds xin gửi cô bác năm việc làm ngay tại nhà, chẳng cần tới viên thuốc nào.
Một là nguyên tắc “trước ba tiếng”: ban ngày cứ uống đủ nước, nhưng trong khoảng ba tiếng trước khi đi ngủ thì hạn chế uống cốc to; khát thì chỉ ngậm ngụm nhỏ nuốt từ từ cho dịu họng.
Hai là sau hai giờ chiều thì tránh xa trà đặc, cà phê, nước vối và rượu bia, vì chất kích thích còn âm thầm trong người tới năm bảy tiếng.
Ba là tập “đi tiểu kép” trước khi lên giường: đi xong lần đầu, cô bác đừng vội ra, hãy đứng hoặc ngồi nán lại chừng hai ba mươi giây, thả lỏng, rồi rặn nhẹ thêm cho ra nốt phần nước tiểu còn đọng, để bàng quang thật rỗng thì lâu mới đầy lại.
Bốn là cuối buổi chiều, ai hay phù chân thì nằm kê hai chân lên gối cao hơn tim chừng ba bốn mươi phút cho dịch hồi về sớm, đêm khỏi phải dậy.
Và năm là tập bài tập cơ sàn chậu, bài Kegel: cứ tưởng tượng mình đang đi tiểu mà nín lại giữa chừng, giữ chặt năm giây rồi thả năm giây. Mỗi lần làm liên tục 10 đến 12 nhịp như vậy gọi là một hiệp. Mỗi ngày vài hiệp, để tăng sức chứa của bàng quang.
Cô bác kiên trì làm năm việc này thường xuyên, ds tin chắc rằng tình trạng tiểu đêm gây mất ngủ của cô bác sẽ được cải thiện đáng kể.
Ngoài ra để hỗ trợ cô bác tìm lại một giấc ngủ trọn vẹn sau tuổi năm mươi, ds đã biên soạn riêng một cuốn “Cẩm nang giấc ngủ”.
Trong đó ds chỉ rõ cho cô bác về cấu trúc của một giấc ngủ, vì sao sau năm mươi tuổi mình hay khó ngủ, mất ngủ, cứ tỉnh giấc giữa đêm, và cách khắc phục từng bước để ngủ êm một mạch tới sáng.
Cô bác vào đây để tải về miễn phí ạ: https://duocsilan.vn/matngu/?utm_source=blog
Vì sự thay đổi trong sức khoẻ của cô bác,
~duocsilan
