Cơ Thể Tự Thải Độc, Giải Độc Mỗi Ngày Như Thế Nào? Vai Trò Của Gan, Thận, Ruột

Thải độc cơ thể là chủ đề được rất nhiều cô bác quan tâm khi thấy quảng cáo về trà detox, viên uống giải độc gan hay các phương pháp làm sạch cơ thể. Nhưng thực tế, cơ thể chúng ta đã có một hệ thống thải độc tự nhiên vô cùng tinh vi với sự phối hợp của đường ruột, gan và thận. Cùng Dược sĩ Lan tìm hiểu cơ thể tự thải độc mỗi ngày như thế nào và cách bảo vệ các cơ quan này khỏe mạnh hơn.

Cô bác còn nhớ bát canh rau tập tàng tuổi thơ không ạ?

Cô bác nào từng trải qua thờ kỳ khó khăn, thiếu thốn ngày xưa chắc không ai còn xa lạ với nồi canh rau tập tàng đủ loại này.

Ngày xưa cứ mỗi độ hè sang hay giao mùa là bà, là mẹ lại nấu nồi nước lá mát rượi, hoặc tô canh rau tập tàng đủ vị xen kẽ cả đắng, ngọt và chua nhẹ từ các loại rau khác nhau, rồi dặn chúng ta uống vào cho mát, uống vào để giải độc. Hồi đó, mình cứ vô tư uống chẳng nghĩ ngợi gì, chỉ thấy uống xong người khỏe khoắn, nhẹ nhõm, mát mẻ hẳn ra.

Con vẫn nhớ hồi còn nhỏ khi nào tới vụ ngô thì bên dưới các luống ngô và xung quanh bờ ruộng hay mọc rất nhiều các loại rau tập tàng gồm rau dền cơm, rau sam, rau trai, rau má, rau dệu… Buổi chiều nào mà được thầy cô cho nghỉ học là con lại cùng mấy đứa bạn thân, mấy đứa rủ nhau ra ruộng hái rau, hái khoảng hơn một tiếng là đứa nào cũng đầy cả rổ rau to.

Có lần đi hái rau về người nấm lem, mặt đỏ bừng, mồ hôi mướt mải bị mẹ mắng cho một trận và không cho đi nữa. Nhưng nhìn vào rổ rau tập tàng đầy ú ụ đủ loại rau mà lòng vẫn thấy vui.

Lớn lên, bước chân vào ngành y dược, làm nghề tư vấn sức khỏe bao nhiêu năm nay, có những đêm ngồi ngẫm lại, con mới ngỡ ngàng nhận ra: Ông cha ta ngày xưa quá là thông minh! Các cụ luôn biết cách sống thuận theo tự nhiên, để cơ thể tự cân bằng.

Thế nhưng, thời buổi bây giờ, đâu đâu chúng ta cũng thấy quảng cáo đủ thứ: nào là trà detox thần tốc, nào là viên uống thải độc gan cấp tốc, rồi miếng dán lòng bàn chân hút độc tố đen xì… Nhìn mấy món đó, nhiều cô bác nhà mình lo lắng không biết cơ thể mình đang chứa bao nhiêu rác, bao nhiêu độc tố bên trong, thế là vội vã mua về dùng. Dùng xong thì tiền mất, tật mang, có khi mua phải hàng kém chất lượng thì còn rước thêm bệnh vào người.

Chính vì vậy, hôm nay, trong bài chia sẻ này con sẽ cùng các cô bác bóc tách một cách dễ hiểu nhất: Thực ra, cơ thể chúng ta có một nhà máy thải độc vĩ đại và tinh vi đến mức nào? Vai trò của ruột, gan, thận hoạt động ra sao mỗi ngày?

PHẦN 1: TẠI SAO CON NGƯỜI LẠI QUAN TÂM ĐẾN THẢI ĐỘC? VAI TRÒ CỦA GAN, THẬN , RUỘT

Thưa các cô bác, nhu cầu muốn cơ thể sạch sẽ, nhẹ nhàng là hoàn toàn chính đáng. Bởi vì mỗi ngày, từ lúc chúng ta thức dậy hít thở không khí, ăn một bát phở, nhấm nháp ngụm cà phê, hay thậm chí là uống thuốc hàng ngày….là cơ thể chúng ta cũng đã phải tiếp nhận và xử lý vô số thứ: từ chất dinh dưỡng có ích cho đến các sản phẩm chuyển hóa, thuốc men và những chất từ môi trường như khói bụi.

Nhưng các cô bác hãy nhớ cho con một nguyên lý cốt lõi thế này: Cơ thể con người không phải là một cỗ máy vô tri cần phải mua hóa chất ngoài tiệm về súc rửa thì mới sạch.

Bản thân cơ thể chúng ta đã được trang bị những hệ thống bảo vệ, chuyển hóa và đào thải vô cùng tinh vi rồi.

Để cô bác dễ hình dung, hôm nay con xin phép ví hệ thống này giống như một nhà máy có 3 tầng quan trọng. Đó là: Đường ruột, Gan và Thận.
Con nhấn mạnh đây là cách con đơn giản hóa để cô bác dễ hiểu nhé. Trong thực tế, cơ thể còn có sự tham gia của phổi, hệ miễn dịch, da và rất nhiều cơ quan khác nữa.

Bây giờ, cô bác hãy cùng con đi thăm từng tầng một của “nhà máy” này, xem cơ thể chúng ta xử lý những thứ đi vào và những chất thải sinh ra mỗi ngày như thế nào nhé!

(1) Tầng Thứ Nhất: Đường Ruột — Người Gác Cổng Nghiêm Ngặt

Đường ruột không chỉ là nơi tiêu hóa thức ăn đâu ạ, mà niêm mạc ruột còn chính là một hàng rào sinh học và cơ học rất quan trọng của cơ thể.

Khi chúng ta ăn uống bất cứ thứ gì vào miệng, thức ăn xuống dạ dày rồi đi vào ruột. Tại đây, đường ruột sẽ làm một nhiệm vụ cực kỳ quan trọng đó là: Chọn lọc.
Nó giữ lại những chất dinh dưỡng mà cơ thể cần, để ngấm qua niêm mạc ruột vào máu nuôi cơ thể, đồng thời hàng rào niêm mạc ruột, chất nhầy và hệ miễn dịch tại ruột cũng giúp ngăn cản phần lớn những vi sinh vật gây bệnh, hoá chất và những chất không phù hợp xâm nhập vào hệ tuần hoàn, vào sâu cơ thể.

Và những thành phần không được tiêu hóa hoặc không được hấp thu sẽ tiếp tục được đẩy xuống đại tràng rồi đào thải ra ngoài qua đường phân nhờ nhu động ruột.

Có cô bác thắc mắc: “Sao hôm nay tôi ăn trúng đồ lạ cái là bị nôn thốc nôn tháo, đau bụng, tiêu chảy tơi bời?”

Dạ thưa cô bác, trong một số trường hợp, nôn hoặc tiêu chảy đôi khi cũng có thể là một phần phản ứng tống xuất và bảo vệ của cơ thể.

Khi đường tiêu hóa gặp một số độc tố trong thức ăn hoặc tác nhân gây bệnh, cơ thể mình nó rất thông minh, nó có thể kích hoạt phản xạ nôn, tăng tiết dịch hoặc tăng nhu động ruột để giúp đẩy tác nhân gây hại đó ra ngoài và hạn chế chúng tiếp tục gây hại.

Tuy nhiên, cô bác cũng cần nhớ rằng không phải cứ nôn hay tiêu chảy là cơ thể đang “thải độc”. Đây cũng có thể là triệu chứng của ngộ độc thực phẩm, nhiễm virus, nhiễm vi khuẩn, tác dụng phụ của thuốc hoặc một số bệnh lý đường tiêu hóa khác.

Nếu nôn nhiều, tiêu chảy kéo dài, sốt cao, đau bụng dữ dội, đi ngoài ra máu hoặc có dấu hiệu mất nước thì cô bác cần đi khám nhé.

(2) Tầng Thứ Hai: Gan — Trung Tâm Chuyển Hóa Và Xử Lý Hóa Chất Khổng Lồ

Sau khi được hấp thu tại đường ruột, nhiều chất sẽ theo tĩnh mạch cửa đi về gan. Riêng phần lớn chất béo sẽ được hấp thu qua hệ bạch huyết trước khi đi vào tuần hoàn máu.

Gan là một trong những trung tâm chuyển hóa quan trọng nhất của cơ thể. Gan không chỉ “giải độc” mà còn tham gia điều hòa đường huyết, chuyển hóa chất béo, sản xuất mật, tổng hợp protein và thực hiện rất nhiều các chức năng khác…

Trong quá trình xử lý các chất, gan đảm nhiệm 2 nhóm công việc lớn:

* Xử lý các chất nội sinh: Tức là những chất do chính quá trình trao đổi chất trong cơ thể sinh ra.

Trong quá trình chuyển hóa đạm, đường và chất béo, cơ thể liên tục tạo ra nhiều sản phẩm trung gian và chất thải chuyển hóa.

Ví dụ điển hình là ammoniac sinh ra trong quá trình chuyển hóa acid amin. Đây là chất có độc tính với hệ thần kinh, vì vậy gan chuyển phần lớn ammoniac thành urê, sau đó urê được đưa theo máu tới thận để đào thải qua nước tiểu.

Gan cũng tham gia chuyển hóa nhiều hormone, bilirubin, cholesterol và nhiều chất khác do chính cơ thể tạo ra.

* Xử lý các chất ngoại sinh: Tức là những thứ từ bên ngoài đưa vào cơ thể như: thuốc, rượu bia và nhiều loại hóa chất mà chúng ta có thể tiếp xúc từ thực phẩm hoặc môi trường.

Để làm được điều này, cơ thể có nhiều hệ enzyme chuyển hóa. Với nhiều loại thuốc và chất ngoại sinh, quá trình chuyển hóa tại gan thường được mô tả thành 2 nhóm chính là Pha 1 và Pha 2, nhưng hai pha này không phải lúc nào cũng xảy ra lần lượt; có chất có thể đi thẳng vào Pha 2.

Cụ thể:

• Pha 1 – Pha biến đổi: Gan sử dụng các enzyme chuyên biệt, trong đó có hệ enzyme cytochrome P450, để làm biến đổi cấu trúc của chất thông qua các phản ứng như oxy hóa, khử hoặc thủy phân. Sau pha 1 này, một số chất có thể giảm hoạt tính hoặc dễ được xử lý hơn. Tuy nhiên, cũng có trường hợp chất trung gian được tạo ra lại có hoạt tính hoặc độc tính cao hơn chất ban đầu.
• Pha 2 – Pha liên hợp: Ở Pha 2, cơ thể có thể gắn chất cần chuyển hóa với các phân tử hoặc nhóm nội sinh như acid glucuronic, sulfate, glutathione hoặc một số acid amin….Nhờ vậy, nhiều chất trở nên phân cực và dễ tan trong nước hơn, từ đó thuận lợi hơn cho việc đào thải, có thể là đào thải qua nước tiểu hoặc qua mật xuống phân.

(3) Tầng Thứ Ba: Thận — Bộ Máy Lọc Và Điều Hòa Của Cơ Thể

Sau khi được cơ thể chuyển hóa, nhiều chất thải và chất chuyển hóa hòa tan trong nước sẽ theo dòng máu đến thận để tiếp tục được xử lý và đào thải.

Cô bác có thể hình dung hai quả thận giống như một hệ thống lọc và điều hòa vô cùng tinh vi, ngày đêm nhận một lượng máu rất lớn từ tim và liên tục tạo dịch lọc.
Tại cầu thận, nước cùng nhiều phân tử nhỏ được lọc từ máu. Sau đó, khi dịch lọc đi qua hệ thống ống thận, cơ thể sẽ tái hấp thu phần lớn nước, các chất điện giải , những chất cần thiết trở lại máu.

Còn những chất cơ thể cần đào thải như urê, creatinin, lượng nước và điện giải dư thừa, cùng nhiều thuốc và chất chuyển hóa sẽ được giữ lại trong nước tiểu và đưa ra ngoài cơ thể.

Nhưng thận không chỉ là một chiếc “máy lọc”. Thận còn giúp cơ thể:

• Điều hòa lượng nước trong cơ thể.
• Giữ cân bằng natri, kali, canxi, phospho và nhiều chất điện giải khác.
• Điều hòa cân bằng acid – base.
• Tham gia kiểm soát huyết áp.
• Sản xuất erythropoietin hỗ trợ tạo hồng cầu.
• Hoạt hóa vitamin D, góp phần duy trì sức khỏe xương.

Thận làm việc liên tục mỗi ngày, nhưng hệ thống này cũng có thể bị tổn thương.

Ví dụ, ở những cô bác mắc bệnh tiểu đường, nếu đường huyết tăng cao kéo dài, các mạch máu nhỏ và hệ thống cầu thận có thể dần bị tổn thương, khiến protein như albumin lọt ra nước tiểu và chức năng thận suy giảm theo thời gian.

Ngoài ra, tăng huyết áp kéo dài, một số bệnh tại thận và việc sử dụng một số thuốc hoặc chất có độc tính với thận không đúng cách cũng có thể gây tổn thương thận, suy giảm chức năng thận cô bác cần hết sức chú ý.

Cô bác thấy đấy! thận không đơn thuần là một chiếc “máy lọc chất độc”, mà là một hệ thống lọc – tái hấp thu – bài tiết và điều hòa, giúp cơ thể vừa loại bỏ chất thải, vừa giữ lại những thành phần cần thiết để duy trì sự sống.

• Ngoài thận và đường tiêu hoá thì cơ thể còn có một số con đường đưa sản phẩm chuyển hóa ra ngoài khác nữa, chẳng hạn như:

• Phổi và hơi thở: Phổi liên tục đào thải khí carbon dioxide (CO₂) được tạo ra trong quá trình chuyển hóa của cơ thể và có thể thải một số chất dễ bay hơi.
• Da và tuyến mồ hôi: Mồ hôi đưa ra ngoài nước cùng một lượng điện giải như natri và chloride. Tuy nhiên, chức năng quan trọng nhất của tiết mồ hôi là điều hòa thân nhiệt, chứ không phải “thải độc”. So với thận và đường tiêu hóa, vai trò của mồ hôi trong việc đào thải các chất thải của cơ thể nó rất nhỏ thôi ạ.

Như vậy, cô bác có thể thấy rằng : Đường ruột, gan, thận đều là những cơ quan rất quan trọng trong quá trình xử lý và đào thải độc tố của cơ thể.

Vậy nên, việc cần làm của chúng ta, không phải là liên tục “ép” cơ thể thải độc bằng mọi giá, mà là bảo vệ, giảm gánh nặng và không làm quá tải các cơ quan thải độc này bằng lối sống lành mạnh, ăn uống điều độ mỗi ngày. Khi các cơ quan này khoẻ thì tự nhiên cơ thể cũng thải độc tốt hơn.

Nhiều cô bác cứ bảo “uống gì để thải độc gan” thì thật ra bản thân cái “gan nó chính là cái cơ quan thải độc rồi”. Việc cần làm là giảm gánh nặng cho nó và việc cô bác uống một cái gì đó bổ sung thì cái bổ sung đó không phải là để thải độc mà đó là cái để tăng cường chức năng gan, giúp lá gan khoẻ lên, để lá gan tự thải độc hiệu quả hơn chứ không phải là chúng ta đi thải độc cho gan.

Cô bác có thể tìm hiểu thêm trong bài viết Tiết Lộ Cách Thải Độc Gan Tại Nhà Đơn Giản, Hiệu Quả.

https://duocsilan.com/thai-doc-gan-tai-nha-dung-cach/

PHẦN 3: CƠ THỂ XỬ LÝ ĐƯỜNG, ĐẠM, CHẤT BÉO, RƯỢU BIA VÀ KIM LOẠI ĐỘC HẠI NHƯ THẾ NÀO?

Bây giờ, để các cô bác dễ hình dung, Dược sĩ Lan sẽ lấy những ví dụ rất thực tế về cách cơ thể xử lý từng loại “thực khách” đi vào cơ thể nhé.

3.1 Cơ Thể Xử Lý Đường Và Tinh Bột Ra Sao?

Khi cô bác ăn một bát cơm trắng, một củ khoai hay uống một ly trà sữa ngọt lịm, cơ thể sẽ phân giải tinh bột và các loại đường trong thực phẩm đó thành những phân tử đường nhỏ hơn, gọi là đường đơn, trong đó quen thuộc nhất là glucose.

Những chất đường này được hấp thu qua ruột, đi theo tĩnh mạch cửa về gan trước rồi tiếp tục được đưa vào hệ tuần hoàn để cơ thể sử dụng.

Đến gan thì gan làm gì ạ? Gan giống như một “người thủ kho” cực kỳ thông minh. Nó sẽ điều phối lượng đường trong máu:

· Một phần đường được chuyển ngay đến các tế bào để tạo ra năng lượng giúp cô bác đi lại, làm việc, vận động mỗi ngày.

· Một phần được cất vào “kho dự trữ” ở gan và cơ bắp (gọi là glycogen) để khi nào đói hoặc cần sức thì mới đem ra dùng. Hay cụ thể hơn thì Glycogen ở gan giúp duy trì đường huyết khi cần, còn glycogen trong cơ bắp chủ yếu được cơ sử dụng khi vận động.

Nhưng chuyện gì sẽ xảy ra nếu chúng ta nạp quá nhiều đường và tinh bột?

Ví dụ ngày nào cô bác cũng ăn thừa tinh bột, ăn vặt, uống đồ ngọt liên tục mà cơ thể lại ít vận động, không tiêu hao hết thì lượng năng lượng nạp vào cơ thể sẽ vượt quá nhu cầu cơ thể cần.

Lúc này, “kho dự trữ” ở gan đã chật rồi , không thể nhồi nhét thêm được nữa.

Hậu quả là gì ạ? Lượng đường và tinh bột thừa mứa đó buộc phải chuyển hóa thành mỡ.

Kết quả là cô bác dễ bị tăng cân, tích tụ mỡ nội tạng, bụng càng ngày càng to ra, tăng mỡ máu (triglyceride), và đặc biệt là dễ dẫn đến gan nhiễm mỡ.

Cho nên, bệnh béo phì hay gan nhiễm mỡ không phải tự nhiên mà có đâu ạ, rất nhiều trường hợp là do chúng ta bắt “nhà máy gan” nhận quá nhiều nguyên liệu mà cơ thể dùng không hết đấy thôi. Ăn quá nhiều đường và tinh bột, dư thừa quá nhiều năng lượng mỗi ngày.

3.2 Cơ Thể Xử Lý Chất Béo Ra Sao?

Chất béo có một đặc tính là không tan trong nước – giống hệt như khi cô bác rửa một cái bát dính mỡ, nếu chỉ xả bằng nước lã thì không bao giờ sạch được. Vậy cơ thể thông minh của chúng ta làm thế nào để xử lý?

* Bước 1: “Nước rửa bát” tự nhiên từ gan: Khi chất béo đi xuống ruột non, gan sẽ tiết ra dịch mật (được túi mật chứa sẵn phóng thích ra). Dịch mật này đóng vai trò y hệt như nước rửa bát, giúp đánh tan cục mỡ lớn thành hàng triệu giọt mỡ nhỏ xíu (y học gọi là quá trình nhũ hóa).

* Bước 2: Cắt nhỏ để hấp thu: Lúc này, các “công nhân” men tiêu hóa do tuyến tụy tiết ra – đặc biệt là men lipase – mới lao vào cắt nhỏ các chất béo đó ra thành những mảnh siêu nhỏ (gọi là acid béo và monoglyceride) để niêm mạc ruột có thể hấp thu vào trong.

* Bước 3: Đóng gói và đi đường vòng qua hệ bạch huyết: Khi đã chui vào bên trong tế bào ruột, các chất béo chuỗi dài sẽ được đóng gói thành những chiếc “hộp vận chuyển” gọi là chylomicron. Điều thú vị là chúng không đi thẳng vào máu ngay, mà phải đi qua hệ bạch huyết trước rồi mới từ từ hòa vào dòng máu để đi nuôi cơ bắp, nuôi các cơ quan.

Thì đó chính là cách mà cơ thể chúng ta xử lý chất béo khi cô bác ăn vào.

Chỗ này cô bác lưu ý giúp con một điểm rất hay nhé:

Máu của chúng ta không phải là cái kho để cất giấu mỡ đâu ạ! Máu chỉ giống như con đường cao tốc hay những chiếc xe tải chuyên chở (y học gọi là lipoprotein) thôi. Chất béo chỉ đang được vận chuyển trên đường để đi đến các nơi cần thiết trong cơ thể.

Thế thì mỡ thừa sẽ đi đâu? Nếu cô bác ăn uống dư thừa năng lượng ngày này qua ngày khác, cơ thể không bỏ đi đâu cả mà sẽ gom lại để cất vào “kho chứa” chính là các lớp mô mỡ (như mỡ dưới da, mỡ quanh bụng). Và nếu cái kho đó đầy ứ hự rồi, mỡ sẽ bắt đầu tràn ra, tích tụ bất thường ở gan và các cơ quan nội tạng bên trong.

Một điều quan trọng nữa con muốn nhắn nhủ: Nhiều cô bác cứ nghĩ chuyển sang dùng dầu thực vật là tha hồ ăn thoải mái, rán xào thả ga không sợ béo. Dạ thưa, không phải đâu ạ! Dù là mỡ động vật hay dầu thực vật, suy cho cùng chúng đều chứa rất nhiều năng lượng. Nếu mình dùng quá tay, ăn nhiều hơn mức cơ thể cần và lười vận động, thì trước sau gì lượng năng lượng dư thừa đó cũng biến thành mỡ và làm chúng ta tăng cân thôi ạ!

3.3 Cơ Thể Xử Lý Đạm – Protein Ra Sao?

Khi cô bác ăn thịt, cá, trứng, sữa hay các loại đậu, hệ tiêu hóa sẽ làm nhiệm vụ cắt nhỏ chúng ra thành những “viên gạch” nhỏ gọi là acid amin.

Cơ thể mình cực kỳ khéo léo, nó dùng những viên gạch acid amin này để xây dựng và sửa chữa cơ bắp, tạo ra các men tiêu hóa, hormone, hay các kháng thể để giúp chúng ta chống lại bệnh tật.

Tuy nhiên, Cô bác nhớ một điểm khác biệt rất lớn so với đường và chất béo nhé: Cơ thể chúng ta không có một cái kho riêng nào để cất lượng acid amin dư thừa đâu ạ! Dùng đến đâu thì xây đến đó, nếu thừa thì buộc phải xử lý cách khác.

Thế nếu mình ăn dư thừa đạm thì chuyện gì xảy ra ?

Khi các acid amin bị phân giải dư thừa mà không dùng đến, phần gốc nitơ của nó sẽ sinh ra một chất độc hại gọi là ammoniac (NH3 ). Chất này nếu để trôi nổi trong máu sẽ cực kỳ độc, đặc biệt là gây hại cho não bộ.

Lúc này, nhà máy Gan của chúng ta lại phải ra tay cứu nguy vô cùng thông minh:

· Gan lập tức gom ammoniac lại và biến nó thành một chất ít độc hơn gọi là ure.
· Ure này sẽ theo dòng máu đi thẳng đến Thận, được thận lọc sạch và tống ra ngoài qua đường nước tiểu.

Nhiều cô bác hay lo lắng hỏi rằng: “Thế có phải cứ ăn nhiều đạm là sẽ hỏng thận không?”

Dạ thưa cô bác là không phải lúc nào cũng vậy đâu ạ! Cơ thể người khỏe mạnh có khả năng thích nghi và xử lý lượng đạm trong chế độ ăn khá tốt.

Tuy nhiên, nếu cô bác đã có bệnh thận mạn mà ngày nào cũng nạp lượng đạm quá cao thì thận sẽ phải tăng mức lọc và xử lý nhiều sản phẩm chuyển hóa từ đạm hơn, trong đó có ure. Về lâu dài, điều này có thể làm tăng gánh cho thận và không có lợi ở những người chức năng thận đã suy giảm.

Đặc biệt, cô bác nhà mình cần lưu ý một điểm quan trọng: Những cô bác nào đã có bệnh nền như suy thận mạn, suy gan, mắc bệnh gout (gút) hay các bệnh lý về chuyển hóa, thì không được tự ý áp dụng các chế độ ăn giàu đạm theo phong trào. Lượng đạm nạp vào cơ thể của mỗi người phải được cân đối dựa trên cân nặng thực tế, mức độ vận động và tình trạng bệnh lý, tốt nhất là theo đúng hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng cô bác nhé!

3.4. Cơ Thể Xử Lý Rượu Bia Như Thế Nào?

Nhắc đến rượu bia là nhiều bác nam nhà mình hay cười trừ, bảo là “uống tí cho vui vẻ, lưu thông máu huyết” đúng không ạ?

Nhưng dưới góc độ y khoa, Dược sĩ Lan xin phép ví von thế này cho dễ hình dung: Rượu bia giống như một ngọn lửa âm thầm gây tổn thương cơ thể. Càng uống nhiều và uống thường xuyên thì nguy cơ ảnh hưởng đến các cơ quan bên trong càng lớn.

Khi cô bác uống rượu bia, chất cồn ethanol được hấp thu khá nhanh qua niêm mạc dạ dày và đặc biệt là ở ruột non, sau đó đi vào dòng máu. Và một trong những cơ quan chính chịu trách nhiệm xử lý lượng cồn này chính là gan.

Quá trình gan xử lý rượu bia diễn ra chủ yếu qua hai bước:

• Bước 1 – Tạo ra một chất trung gian độc:

Gan sử dụng enzyme ADH (Alcohol dehydrogenase) để chuyển ethanol thành một chất gọi là acetaldehyde (CH₃CHO). Cô bác nhớ cho con, đây là một chất độc thực sự đối với cơ thể. Acetaldehyde hình thành trong quá trình chuyển hóa rượu bia có liên quan rõ ràng đến nguy cơ ung thư và đã được các tổ chức y tế quốc tế xếp vào nhóm tác nhân gây ung thư cho người.

• Bước 2 – Chuyển chất trung gian độc thành dạng ít độc hơn:

Sau bước 1 thì gan sẽ sử dụng một enzyme khác có tên là ALDH ((Aldehyde Dehydrogenase), đặc biệt là ALDH2, để tiếp tục chuyển chất độc acetaldehyde thành acetate – một chất ít độc hơn. Acetate sau đó được các mô trong cơ thể tiếp tục sử dụng trong quá trình chuyển hóa năng lượng và cuối cùng phần lớn được chuyển thành nước và khí carbon dioxide (CO₂).

Thì đó chính là quá trình gan xử lý rượu bia khi các bác uống vào.

Cô bác hay có một hiểu lầm rất phổ biến thế này:

Nhiều người thấy ai uống rượu mà mặt cứ đỏ bừng bừng, nóng ran thì vỗ tay bảo: “Ôi giời ơi, anh này uống giỏi thế, mặt đỏ là máu nó đang lưu thông tốt đấy!”

Dạ thưa cô bác, hoàn toàn không phải như vậy đâu ạ!

Ở nhiều người, hiện tượng chỉ uống một lượng nhỏ rượu đã đỏ mặt, nóng bừng, tim đập nhanh, đau đầu hoặc buồn nôn có thể liên quan đến biến thể gen làm giảm hoạt tính của enzyme ALDH2. Khi enzyme này hoạt động kém, chất độc acetaldehyde không được chuyển hóa đủ nhanh nên có thể tích tụ trong cơ thể.

Vì vậy, đỏ mặt khi uống rượu không phải là dấu hiệu “tửu lượng tốt” hay “máu lưu thông tốt”, mà có thể là dấu hiệu cơ thể đang chuyển hóa rượu kém và chất độc acetaldehyde đang tích tụ nhiều hơn.

Nếu những người này vẫn cố uống nhiều hoặc uống thường xuyên, nguy cơ gặp các vấn đề sức khỏe liên quan đến rượu, đặc biệt một số bệnh ung thư đường tiêu hóa trên, có thể tăng lên.

• Hậu quả khi bắt gan “gồng mình” vì rượu bia là gì?

Khi gan phải xử lý một lượng lớn rượu, quá trình chuyển hóa trong gan sẽ bị thay đổi.Gan phải tập trung cho việc chuyển hoá cồn, các quá trình chuyển hoá khác có thể bị ảnh hưởng.

Đặc biệt, chuyển hóa cồn ethanol có thể làm giảm quá trình oxy hóa acid béo và thúc đẩy tích tụ triglyceride trong gan. Đây là một trong những cơ chế khiến người uống rượu nhiều dễ bị gan nhiễm mỡ.

Nếu uống nhiều và kéo dài, rượu bia có thể làm tăng nguy cơ:

• Gan nhiễm mỡ do rượu.
• Viêm gan do rượu và tiến triển thành xơ gan.
• Viêm tụy cấp hoặc viêm tụy mạn.
• Tăng huyết áp, bệnh tim mạch và đột quỵ.
• Một số bệnh ung thư như ung thư khoang miệng, họng, thanh quản, thực quản, gan, đại trực tràng và ung thư vú ở phụ nữ.

Điều quan trọng cô bác cần nhớ là: nguy cơ sức khỏe thường tăng theo lượng rượu bia mình uống và thời gian duy trì thói quen đó.

• Lời khuyên chân thành của Ds.Lan:

Nếu không uống rượu bia thì các bác không nên bắt đầu uống chỉ vì nghĩ rằng rượu tốt cho tim mạch hay giúp lưu thông máu.

Còn nếu đang có thói quen uống rượu bia thì càng giảm được nhiều càng tốt.

Đặc biệt, những bác đang mắc bệnh gan, người đang sử dụng những thuốc có thể tương tác với rượu hoặc những ai chuẩn bị lái xe, vận hành máy móc thì nên tránh hoàn toàn rượu bia để bảo vệ sức khỏe và an toàn cho chính mình cũng như những người xung quanh các bác nhé!

3.5 Đáng Sợ Nhất: Cơ Thể Mình Xử Lý Kim Loại Nặng Và Các Chất Độc Như Chì, Thủy Ngân, Asen Ra Sao?

Có những chất độc không phải từ thức ăn hàng ngày, mà lẩn khuất âm thầm qua nguồn nước ngầm, thực phẩm ô nhiễm hay các vật dụng kém chất lượng, đó chính là những chất độc như Chì, Thủy ngân và Asen (thạch tín).

Nếu như rượu bia được ví như ngọn lửa âm thầm, thì những chất độc này lại giống như một đội biệt kích giấu mặt, chui sâu lọt vào nội bộ để phá hoại cơ thể từ bên trong.

• Chiêu trò “đóng giả” vô cùng tinh ranh:

  Khi chúng lọt vào đường tiêu hóa và ngấm vào máu, cơ thể mình tìm cách đẩy chúng ra nhưng không dễ chút nào. Một số chất rất tinh vi: Chì có thể “đóng giả” hoặc cạnh tranh với canxi, còn một dạng thủy ngân là methylmercury khi gắn với cysteine có thể tạo phức hợp có cấu trúc giống một acid amin. Vì “đóng giả” rất giống thật, chúng có thể đánh lừa một số cánh cửa vận chuyển của màng tế bào, chui sâu vào bên trong và làm rối loạn hoạt động sống của tế bào đó.
• Lực lượng “cảnh sát” ra tay khóa chặt:

  Lúc này, cơ thể có những phân tử protein đặc biệt mang tên Metallothionein. Đây giống như những chiếc “còng số 8 sinh học”, có khả năng gắn với một số kim loại, giúp hạn chế phần nào việc chúng tự do đi lại và gây tổn thương trong tế bào.
• Đưa ra ngoài bằng cách nào?

Cơ thể còn huy động đến Glutathione – một phân tử chống oxy hóa rất quan trọng – để tham gia gắn, vận chuyển hoặc hỗ trợ chuyển hóa một số kim loại và độc chất, từ đó giúp cơ thể thuận lợi hơn trong quá trình đào thải. Tùy từng chất, chúng có thể được đưa vào mật xuống phân hoặc đào thải qua nước tiểu.

Trong y khoa hiện đại, nếu nhiễm độc nặng với một số kim loại nhất định, các bác sĩ có thể phải dùng đến các loại thuốc đặc trị gọi là chất chelate (chất tạo phức) để gắn với kim loại nặng và giúp cơ thể đào thải chúng ra ngoài, chủ yếu qua đường nước tiểu tùy từng loại thuốc và kim loại.

Như vậy, cô bác thấy đó cơ thể chúng ta có hệ thống phòng vệ tinh vi đến đâu, nhưng việc để kim loại nặng và các chất độc như chì, thủy ngân, asen xâm nhập quá mức vào người vẫn có thể để lại những hậu quả nghiêm trọng cho hệ thần kinh, gan, thận và nhiều cơ quan khác.

Cho nên, nguyên tắc vàng luôn là “phòng bệnh hơn chữa bệnh” – hãy luôn lựa chọn nguồn nước sạch, thực phẩm an toàn để bảo vệ bản thân và gia đình mình thật tốt cô bác nhé!

PHẦN 4: VỀ THẢI ĐỘC CƠ THỂ NHỮNG ĐIỀU CÔ BÁC CẦN NHỚ

Cô bác thân mến! Cơ thể chúng ta đã có sẵn một hệ thống xử lý và thải trừ các chất không cần thiết rất tinh vi rồi. Trong đó:

Đường ruột làm nhiệm vụ ngăn chặn, chọn lọc và đào thải một phần.

Gan là “đại tổng quản” chuyển hóa, biến đổi nhiều chất để cơ thể dễ xử lý và đào thải hơn.

Còn Thận lọc máu, loại bỏ nhiều chất thải và lượng nước dư thừa qua nước tiểu.

Cùng với sự tham gia của phổi và một phần nhỏ qua da.

Vì vậy điều quan trọng nhất để cơ thể tự thải độc tốt không phải là uống một cái gì đó mà chính là ăn uống điều độ, giảm bớt gánh nặng cho các cơ quan tham gia và việc thải độc này để nó không phải gồng mình làm việc quá tải và cung cấp những dưỡng chất để hỗ trợ cho các cơ quan này ngày càng khoẻ hơn, thực hiện chức năng tốt hơn.

Ví dụ với Gan, không phải chúng ta uống 1 cái gì đó vào để thải độc hay giải độc cho gan, gan không cần cái gì giải độc cho nó cả vì bản thân cái gan nó chính là cơ quan thải độc của cơ thể rồi. Việc mình cần làm là giảm gánh nặng cho gan (giảm bớt tinh bột tinh chế, đồ ngọt, rượu bia, dầu mỡ…) để gan khoẻ và cung cấp các dưỡng chất để bảo vệ, phục hồi tế bào gan, giúp gan khoẻ , tự bản thân lá gan thực hiện thải độc tốt hơn.

PHẦN 5: GIẢI ĐÁP MỘT SỐ CÂU HỎI ĐÁP

Câu 1: Cháu ơi mỗi ngày uống bao nhiêu nước thì đủ?

—> Con không đưa một con số chung cho tất cả mọi người được, vì nó còn tùy cân nặng, thời tiết, vận động và bệnh nền. Nhưng con chỉ cô bác hai cách tự kiểm tra rất đơn giản xem mình đang uống lượng nước phù hợp và đủ hay chưa nhé.

Cô bác hãy nhìn vào màu của nước tiểu. Vàng nhạt như nước trà loãng là ổn. Vàng sậm như nước chè đặc là đang thiếu nước. Trong veo như nước lọc suốt cả ngày là đang uống hơi nhiều. Mình sẽ dựa vào màu sắc của nước tiểu đề điều chỉnh lại lượng nước.

Uống nước hãy uống rải đều trong cả ngày, mỗi lần vài ngụm nhỏ hoặc một cốc nhỏ thôi. Đừng dồn một lúc cả cốc to đùng. Và đừng đợi khát mới uống vì ở các cô bác cao tuổi thì cảm giác khát cũng thường kém hơn.

Câu 2: Gan nhiễm mỡ có chữa được không ạ?

—> Gan nhiễm mỡ có thể cải thiện rất tốt thậm chí về bình thường nếu cô bác phát hiện và khắc phục ngay từ sớm.

Thường nếu gan nhiễm mỡ mà ở độ 1, độ 2 cô bác phát hiện sớm và thay đổi ăn uống (giảm tinh bột tinh chế, đồ ngọt, rượu bia, dầu mỡ..) và tập thể dục đều, giảm cân nếu đang thừa cân thì khoảng 3 tháng cô bác đi kiểm tra lại đã thấy sự cải thiện khá là rõ ràng rồi.

Còn nếu để gan nhiễm mỡ sang độ 3, có kèm tăng men gan, có viêm thì lúc đó việc phục hồi sẽ khó khăn hơn.

Với gan nhiễm mỡ omega 3 cũng là 1 trợ thủ đắc lực để hỗ trợ giảm mỡ trong gan song song với ăn uống + tập luyện.

Câu 3: Bác khám men gan cao thì có phải bệnh nặng không ds?

—> Men gan cao thì nó không phải là một bệnh mà đây chỉ là một tín hiệu cảnh báo cho thấy các tế bào gan có thể đang bị tổn thương, viêm nhẹ hoặc làm việc quá tải.

Cô bác có thể hình dung thế này: Men gan (như ALT, AST, GGT) vốn nằm yên bên trong các tế bào gan. Trong máu cũng có nhưng lượng cực kỳ ít thôi.

Nhưng khi tế bào gan bị tổn thương, niêm mạc tế bào gan bị vỡ ra thì sẽ khiến các men này rò rỉ vào máu. Do đó, khi xét nghiệm máu mình mới thấy men gan bị tăng lên vượt ngưỡng bình thường, mình mới biết được gan đang gặp vấn đề, nhưng vấn đề nào thì men gan không nói lên được.

Nguyên nhân làm men gan tăng lên có thể do gan nhiễm mỡ, viêm gan virus, rượu bia, thuốc đang uống tác động lên gan…Khi men gan tăng lên cảnh báo rồi thì cô bác phải đi tìm xem nguyên nhân gốc do đâu và khắc phục thì men gan mới về bình thường được.

Còn mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào việc chỉ số men gan của cô bác đang tăng gấp mấy lần bình thường nữa.

Câu 4: Bác đang uống thuốc mỡ máu atorvastatin nhưng mới đây bác lấy máu xét nghiệm men gan bị tăng thì có phải dừng thuốc không, bác đã hỏi thì bác sĩ bảo không sao?

—> Việc men gan tăng nhẹ khi dùng thuốc mỡ máu nhóm statin là hiện tượng một số cô bác có thể gặp phải nhưng hiếm khi nó gây tổn thương gan nghiêm trọng. Nên bác sĩ mới bảo không sao thì bác cứ dùng tiếp và theo dõi chứ không tự ý ngưng thuốc.

Bởi vì khi mỡ máu của bác đang cao thì thuốc mỡ máu statin này là cái vừa giúp giảm chỉ số vừa là để giảm nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch cho bác. So với việc tăng nhẹ chỉ số men gan không đáng kể thì lợi ích đang nhiều hơn.

Còn bác đang dùng nhiều thuốc và vẫn sợ ảnh hưởng tới gan vì mình cao tuổi rồi thì cũng có thể bổ sung hoạt chất glutathione để hỗ trợ thêm cho gan, hạ men gan, bảo vệ tế bào gan tránh tổn thương và hỗ trợ gan thải độc hiệu quả hơn.

Câu 5: Cô có nhiều nang gan thì uống gì cháu?

—> Nếu là nang gan đơn thuần thì đa số lành tính và hiện không có thuốc hay thực phẩm bổ sung nào được chứng minh uống vào làm nang tiêu đi ạ.

Nếu cô có nhiều nang gan nhưng nang nhỏ không có triệu chứng gì thì cô cứ tái khám lại theo hẹn của bác sĩ. Hoặc không thì cứ 6 tháng – 1 năm cô đi siêu âm, kiểm tra kích thước của các nang xem nó có phát triển to thêm không là được.

Thông thường nếu nang gan phát triển quá lớn , gây chèn ép dẫn đến đau tức hạ sườn phải, đầy bụng, khó chịu thì lúc đó mới cần xử lý. Còn không thì mình cứ sống chung hoà bình với nó cả đời được ạ.

❓…… Còn một số câu hỏi đáp khác các cô bác có thể xem thêm trong livestream chi tiết nhé!

Các cô bác có thể xem lại buổi livestream trực tiếp tại đây ạ:

Cô bác còn thắc mắc gì về thải độc gan , tăng cường chức năng gan hoặc cần con tư vấn hướng dẫn cụ thể hơn về các tình trạng sức khoẻ hiện tại thì có thể nhắn rõ tình trạng của cô bác qua Zalo , con sẽ hướng dẫn cô bác phù hợp ạ!

Zalo Ds. Lan: 0981 741 388

Con chúc cô bác buổi sáng vui vẻ và luôn có một nhà máy thải độc hoạt động thật trơn tru, khỏe mạnh!