Dấu Hiệu Mỡ Máu Cao, Khi Nào Nguy Hiểm?

Mỡ máu cao là tình trạng rối loạn lipid máu phổ biến nhưng thường tiến triển âm thầm, tiềm ẩn nhiều nguy cơ tim mạch nghiêm trọng nếu không được kiểm soát sớm. Dược sĩ sẽ giúp cô bác anh chị hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu, cách ăn uống, lối sống và phương pháp kiểm soát mỡ máu cao theo hướng an toàn, khoa học và dễ áp dụng tại nhà, từ đó chủ động phòng ngừa biến chứng nguy hiểm.

Cô bác có chắc mạch máu của mình đang sạch không ạ?

Mỡ máu cao đáng sợ không phải vì nó làm cô bác đau ngay. Mà đáng sợ là vì nó có thể âm thầm nhiều năm. Bên ngoài mình vẫn ăn uống bình thường, vẫn đi lại bình thường, vẫn nghĩ là “tôi khỏe mà”. Nhưng bên trong, mạch máu có thể đang dần bị xơ vữa, lòng mạch hẹp lại, máu đưa lên tim và não không còn lưu thông tốt như trước.

Ngay như trong một buổi livestream của con về mỡ máu thì cũng có anh bình luận là “ Mình có lần bị ngồi xuống đứng dậy choáng váng, say sẩm. Ngay lập tức đi làm về đi xét nghiệm máu, thì mới biết là mỡ máu tăng cao.”

Rồi trong trường hợp nguy hiểm hơn như người bác họ hàng của con ở quê thì lên Hà Nội bế cháu tự dưng ngã ra đột quỵ, lúc đột quỵ vào viện rồi mới biết là bị mỡ máu cao.

Thực tế con đã gặp rất nhiều cô bác chỉ tình cờ phát hiện mình bị mỡ máu cao trong một lần đi khám sức khỏe định kỳ. Hay như trong trường hợp con vừa kể thì cô bác thấy là cũng có người đi khám vì đau đầu, chóng mặt, mất ngủ, gan nhiễm mỡ, huyết áp cao hay thậm chí có đột quỵ rồi…tới viện bác sĩ cho xét nghiệm máu, lúc đó mới biết cholesterol tăng, LDL — tức mỡ xấu tăng, hoặc triglyceride đã vượt ngưỡng rồi.

Vấn đề là: khi mỡ máu cao kéo dài, nó không chỉ nằm trên tờ xét nghiệm đâu các cô bác.

LDL cholesterol (mỡ xấu) cao kéo dài có thể làm chất béo lắng đọng trong thành mạch máu. Lâu ngày, mạch máu bị xơ vữa và hẹp lại.

Nếu mạch máu nuôi tim bị hẹp hoặc tắc, nguy cơ cô bác bị đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim sẽ tăng lên.

Nếu mạch máu nuôi não bị hẹp, tắc hoặc vỡ, nguy cơ tai biến mạch máu não, đột quỵ của cô bác cũng sẽ tăng lên.

Cho nên cô bác đừng đợi đến khi đau ngực, méo miệng, yếu nửa người, nói khó, hoặc choáng ngất rồi mới lo đi kiểm tra.

Mỡ máu cao càng phát hiện sớm, mình càng có cơ hội điều chỉnh ăn uống, vận động, theo dõi chỉ số và dùng thuốc đúng khi cần để bảo vệ tim mạch và phòng đột quỵ xảy ra.

Trong bài chia sẻ hôm nay, Ds.Lan sẽ chia sẻ cho cô bác 4 điều rất quan trọng:

1. Mỡ máu cao thực chất là gì? (Hiểu đúng để không sợ hoang mang).

2. Những dấu hiệu nhận biết từ sớm (Dù nó trốn rất kỹ).

3. Khi nào thì mỡ máu chạm ngưỡng NGUY HIỂM? (Nhận biết ra các biến chứng cấp bách để biết khi nào đang rất nguy hiểm mà cô bác cần đi viện ngay để xử lý kịp thời).

4. Giải pháp vàng hỗ trợ giúp cô bác hạ mỡ máu an toàn tại nhà.

Phần 1: Mỡ Máu Cao Là Gì? Đừng Nhầm Tưởng Cứ Béo Mới Bị!

Trước khi đi vào dấu hiệu, con muốn cô bác hiểu thật rõ: Mỡ máu cao, hay còn gọi là rối loạn mỡ máu, tăng lipid máu, thực chất là cái gì?

Nhiều cô bác nghĩ đơn giản: mỡ máu là do mình ăn nhiều thịt mỡ, rồi mỡ nó chảy vào trong dòng máu, làm máu đặc lại như mỡ lợn đông. Hiểu như vậy thì trực quan, dễ hình dung, nhưng chưa hoàn toàn chính xác theo y khoa đâu ạ.

Trong máu của chúng ta luôn có một lượng mỡ nhất định để cơ thể hoạt động bình thường. Nhưng mỡ không tự trôi lơ lửng trong máu như nhiều cô bác tưởng đâu ạ. Cơ thể phải “đóng gói” chúng vào những chiếc xe tải đặc biệt để chở đi trong dòng máu. Những “xe tải” này sẽ vận chuyển các chất béo như cholesterol và triglyceride đến nơi cơ thể cần sử dụng.

Mỡ máu gồm nhiều thành phần, nhưng khi đi khám hoặc xét nghiệm, cô bác chỉ cần nhớ cho con 4 chỉ số chính:

1. Cholesterol toàn phần: Đây là tổng lượng cholesterol trong máu, bao gồm cả cholesterol “xấu”, cholesterol “tốt” và một phần các dạng cholesterol khác. Chỉ số này giúp bác sĩ có cái nhìn tổng quát ban đầu về tình trạng mỡ máu của mình.

2. Cholesterol LDL, con gọi nôm na là “mỡ xấu”: Tại sao nó xấu? Vì khi LDL tăng cao kéo dài, cholesterol có thể bám dần vào thành mạch máu. Lâu ngày, chỗ bám này dày lên thành các mảng xơ vữa, làm lòng mạch bị hẹp lại, giống như đường ống nước bị đóng cặn rêu, cặn vôi ấy cô bác ạ.

3. Cholesterol HDL, con gọi nôm na là “mỡ tốt”: Anh này thì giống như anh lao công, có nhiệm vụ dọn dẹp, gom bớt cholesterol dư thừa trong máu rồi chở về gan để xử lý. Cho nên, HDL ở mức phù hợp hoặc mình thấy HDL này hơi cao một chút cũng không sao vì mó là mỡ tốt, thường có lợi cho tim mạch.

4. Triglyceride, hay còn gọi là mỡ trung tính: Đây là một dạng mỡ trong máu, liên quan nhiều đến năng lượng dư thừa từ thức ăn hằng ngày như cơm, bánh mì, bún phở, đồ ngọt, nước ngọt, rượu bia, dầu mỡ. Nếu năng lượng này nạp vào nhiều mà cơ thể không tiêu hao hết, triglyceride có thể tăng cao và mỡ cũng dễ tích tụ trong cơ thể, ví dụ như béo bụng.

Định nghĩa y khoa dễ hiểu là thế này: Mỡ máu cao là khi các chỉ số mỡ trong máu bị bất thường, thường gặp là cholesterol toàn phần tăng cao, “mỡ xấu” LDL tăng cao, triglyceride tăng cao hoặc “mỡ tốt” HDL lại quá thấp.

Ví dụ: Cô bác tưởng tượng lòng mạch máu của mình giống như một con đường cao tốc. Máu chảy thông thoáng thì xe cộ đi lại bình thường. Nhưng khi mỡ máu cao, đặc biệt là LDL cao kéo dài, cholesterol có thể tích tụ dần trong thành mạch, giống như xe rác cứ đổ rác ra đường. Lâu ngày, những chỗ “rác” này dày lên thành các mảng xơ vữa, giống như ổ gà, ụ đất làm con đường bị hẹp lại. Dòng máu đi qua sẽ khó khăn hơn, cơ quan phía sau có thể bị thiếu máu nuôi. Nguy hiểm hơn, nếu mảng xơ vữa bị nứt vỡ, cục máu đông có thể hình thành và làm tắc nghẽn mạch máu, dẫn đến nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.

Sửa sai một quan niệm rất phổ biến: “Tôi gầy gò thế này, cả đời chẳng ăn mỡ mấy thì làm sao mà bị mỡ máu cao được!”

Con xin thưa với cô bác, đây là một sai lầm tai hại! Con đã gặp rất nhiều cô bác gầy gò, ăn uống cực kỳ kham khổ nhưng đi xét nghiệm mỡ máu vẫn cao ngất ngưỡng. Tại sao vậy ạ?

Bởi vì 70-80% lượng Cholesterol là do cơ thể mình tự tạo ra, và cơ quan chính tạo ra cholesterol trong cơ thể là lá gan , chỉ có 20-30% là đến từ thức ăn bên ngoài.

Ở những người lớn tuổi (sau 50 tuổi), chức năng gan bắt đầu suy giảm, quá trình chuyển hóa mỡ bị lỗi nhịp. Gan không thể xử lý mỡ tốt như thời trẻ nữa, dẫn đến việc mỡ dễ bị tích tụ trong máu dù người đó rất gầy. Cho nên, gầy hay béo, ăn chay hay ăn mặn thì sau 50 tuổi đều nên đi kiểm tra mỡ máu định kỳ để nếu có mỡ máu mình phát hiện sớm và khắc phục sớm cô bác nha!

Cô bác có thể tìm hiểu chi tiết: [Tại Sao Ăn Kiêng, Tập Thể Dục Mà Vẫn Bị Mỡ Máu Cao? Những Nguyên Nhân Mỡ Máu Cao] tại đây ạ:

https://duocsilan.com/mo-mau-cao-an-kieng-tap-the-duc-van-cao/

Phần 2: Những Dấu Hiệu Cảnh Báo Mỡ Máu Cao – Đừng Đợi “Đau” Mới Khám!

Thưa cô bác, mỡ máu cao có một đặc tính cực kỳ nguy hiểm là ở giai đoạn đầu, nó gần như không có bất kỳ triệu chứng rõ rệt nào. Người ta gọi nó là “Kẻ giết người thầm lặng” là vì thế. Không giống như đau dạ dày thì đau bụng khó chịu, cảm cúm thì hắt hơi, sổ mũi ; mỡ máu cao âm thầm tàn phá mạch máu của cô bác trong 5 năm, 10 năm mà cô bác nhiều khi vẫn thấy mình hoàn toàn bình thường.

Cho nên, con nói trước với cô bác: muốn biết chính xác mình có bị mỡ máu cao hay không thì không thể chỉ dựa vào cảm giác trong người. Cách chắc chắn nhất vẫn là đi xét nghiệm mỡ máu.

Tuy nhiên, nếu mỡ máu cao kéo dài, đặc biệt là LDL cholesterol cao hoặc triglyceride tăng rất cao, cơ thể có thể xuất hiện một số tín hiệu cảnh báo. Những dấu hiệu này không khẳng định chắc chắn 100% là mỡ máu cao, nhưng nếu cô bác gặp phải thì rất nên đi khám và kiểm tra mỡ máu sớm.

Cô bác thử rà soát xem mình có cái nào không nhé:

1. Thường xuyên đau đầu, hoa mắt, chóng mặt, ù tai

Thực tế, đau đầu, hoa mắt, chóng mặt, ù tai có thể do rất nhiều nguyên nhân khác nhau như huyết áp, tiền đình, thiếu máu, đường huyết, bệnh tai trong hoặc thuốc đang dùng.

Và những người mỡ máu cao cũng có thể bị. Vì khi mỡ máu tăng cao máu cũng có thể trở nên “đặc” hơn bình thường, di chuyển chậm chạp. Đồng thời, mỡ máu tăng cao lâu ngày thì cũng có thể hình thành lên các mảng xơ vữa làm hẹp lòng mạch máu , trong đó có cả các mạch máu nuôi não.

Khi máu lên não không được tốt, máu mang oxy lên não không đủ và không kịp thời thì cũng có thể gây ra cảm giác đau đầu, hoa mắt, chóng mặt đặc biệt là khi thay đổi tư thế đột ngột.

2. Tê bì, lạnh, nhức mỏi các đầu ngón tay, ngón chân

Cô bác có hay bị cảm giác tê rần như kiến bò ở các đầu ngón tay, ngón chân không? Hoặc đi bộ một đoạn là hai bắp chân mỏi rã rời, đau nhức, phải đứng lại nghỉ một lát rồi mới đi tiếp được? Riêng tình trạng đi một đoạn thì đau mỏi chân, nghỉ thì đỡ thì y học gọi là đau cách hồi.

Nguyên nhân có thể là do các mạch máu nhỏ ở vùng ngoại vi (xa tim như tay, chân) bị mỡ bám dày đặc, có những mảng xơ vữa làm máu tới nuôi dưỡng các cơ và dây thần kinh ở đây bị thiếu hụt.

Nếu cô bác thấy dạo này tay chân hay lạnh, tê rần rần, đi bộ nhanh mỏi chân bất thường, cầm nắm đồ vật không chắc, hoặc vết thương ở bàn chân lâu lành, thì đừng vội kết luận là do tuổi già hay đau nhức xương khớp. Mình nên đi kiểm tra đường huyết và mỡ máu xem sao nhé!

3. Xuất hiện các nốt ban vàng trên da (Xanthoma)

Dấu hiệu này rất trực quan nhưng nhiều người lại bỏ qua vì tưởng là mụn cóc hay mụn thịt dư. Nếu cô bác quan sát thấy quanh vùng mắt (mí mắt trên, mí mắt dưới), hoặc ở khuỷu tay, đầu gối xuất hiện những nốt mụn màu vàng nhạt, phẳng hoặc hơi gồ lên, ấn vào không đau, không ngứa, thì đó có thể là u vàng.

Bản chất của những nốt này là do Cholesterol dư thừa quá nhiều trong máu, không biết giấu vào đâu nên nó đẩy ra ngoài, tích tụ lại dưới da. Đây là dấu hiệu cực kỳ điển hình của người bị mỡ máu cao lâu ngày mà cô bác cần chú ý.

4. Cung giác mạc mắt có màu đục

Cô bác hãy đứng trước gương và nhìn kỹ vào lòng đen của mắt mình. Nếu thấy xung quanh viền lòng đen có một vòng tròn màu trắng đục, xám nhạt hoặc hơi xanh xám bao quanh, thì đó có thể là cung giác mạc.

Dấu hiệu này có thể liên quan đến sự lắng đọng lipid ở vùng rìa giác mạc. Ở người lớn tuổi, nhất là sau 50–60 tuổi, vòng này đôi khi chỉ là thay đổi theo tuổi, không phải lúc nào cũng có nghĩa là mỡ máu đang ở mức báo động.

Nhưng nếu vòng trắng đục này xuất hiện ở người còn trẻ, hoặc xuất hiện rõ kèm theo tiền sử gia đình có người mỡ máu cao, nhồi máu cơ tim, đột quỵ sớm, thì cô bác nên đi kiểm tra mỡ máu.

5. Thường xuyên mệt mỏi, đầy bụng, khó tiêu

Mỡ máu cao, đặc biệt là tăng Triglyceride, liên quan chặt chẽ đến chức năng của gan và tụy. Khi mỡ trong máu quá nhiều, gan phải làm việc quá tải, dễ dẫn đến tình trạng gan nhiễm mỡ.

Khi các tế bào gan bị mỡ xâm chiếm thì chức năng gan cũng không còn được như trước, khả năng tiết mật để tiêu hóa thức ăn sẽ giảm đi rõ rệt. Kết quả là cô bác ăn xong cảm thấy bụng cứ ấm ách, đầy hơi, khó tiêu nhất là sau những bữa ăn nhiều dầu mỡ và người lúc nào cũng uể oải, thèm ngủ nhưng ngủ không sâu giấc.

Lưu ý: Cô bác nhớ kỹ giúp con là mỡ máu cao đa số là âm thầm. Có dấu hiệu thì mình nên đi khám, còn không có dấu hiệu thì vẫn không được chủ quan. Cách chắc chắn nhất vẫn là xét nghiệm mỡ máu định kỳ, đặc biệt ở người sau 50 tuổi người có tăng huyết áp, tiểu đường, béo bụng, hút thuốc lá, ít vận động hoặc gia đình từng có người bị nhồi máu cơ tim, đột quỵ.

Phần 3: Khi Nào Mỡ Máu Cao Chạm Ngưỡng Nguy Hiểm?

Đến phần này là phần quan trọng nhất của buổi hôm nay đây ạ. Cô bác cần nghe thật kỹ để biết khi nào thì bệnh tình của mình đã chuyển sang giai đoạn “báo động đỏ”, không được chủ quan ở nhà nữa mà phải lập tức đi bệnh viện.

Mỡ máu cao bản thân nó không gây chết người ngay lập tức, nhưng BIẾN CHỨNG của nó thì có thể cướp đi mạng sống của chúng ta chỉ trong vài phút, hoặc để lại di chứng tàn phế suốt đời.

Chỗ này con xin chia sẻ qua về các chỉ số mỡ máu chính và ngưỡng mục tiêu để cô bác nắm rõ trước đã ạ:

1. Cholesterol toàn phần

Đây là tổng lượng cholesterol trong máu, tức là bao gồm cả mỡ tốt (HDL) và mỡ xấu (LDL) và một số thành phần cholesterol khác trong đó. Mức tốt thường là dưới 5,2 mmol/L. Từ 5,2 đến 6,2 mmol/L là bắt đầu cần chú ý. Trên 6,2 mmol/L là mức cao. Thường khi cholesterol toàn phần cao thì cô bác cần đi sâu xét nghiệm cụ thể xem mỡ xấu LDL là bao nhiêu, mỡ tốt HDL là bao nhiêu từ đó bác sĩ mới cân nhắc cô bác cần thay đổi lối sống hay dùng thuốc.

2. LDL-cholesterol, hay còn gọi là mỡ xấu

LDL là chỉ số cần đặc biệt chú ý vì LDL cao kéo dài có thể góp phần tạo mảng xơ vữa trong thành mạch.

Với người khỏe mạnh thì LDL dưới 3,4 mmol/L là bình thường (nhưng với người trên 50 tuổi thì tối ưu nhất con thường khuyên các cô bác nên duy trì LDL < 2,6 được thì là tốt nhất). Còn với những người có tiểu đường, tăng huyết áp, đã đặt stent, từng nhồi máu cơ tim, từng tai biến mạch máu não hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, mục tiêu LDL có thể cần thấp hơn nữa.

Với một người khoẻ mạnh bình thường Nếu LDL từ 3,4 đến 4,1 mmol/L là cận cao; trên 4,1 mmol/L là cao rồi cô bác cần chú ý kiểm soát nhé!

3. Triglyceride, hay còn gọi là mỡ trung tính

Mức tốt thường là dưới 1,7 mmol/L. Từ 1,7 đến 2,2 mmol/L là bắt đầu cần chú ý. Từ 2,3 mmol/L trở lên là cao.

Chỉ số triglyceride cao thì thường rất hay liên quan đến ăn nhiều tinh bột, đồ ngọt, rượu bia, béo bụng hoặc rối loạn đường huyết. Nếu triglyceride trên khoảng 11 mmol/L, nguy cơ viêm tụy cấp có thể tăng rõ; nếu kèm đau bụng dữ dội, nôn ói, sốt thì cô bác phải tới viện ngay nhé!

4. HDL-cholesterol, hay còn gọi là mỡ tốt

HDL giúp đưa bớt cholesterol dư về gan xử lý. HDL thấp là không tốt cho tim mạch. Thông thường, HDL nên trên 1,0 mmol/L ở nam và trên 1,3 mmol/L ở nữ.

Còn nếu HDL thấp hơn các mức này, khả năng bảo vệ tim mạch có thể bị giảm, nhất là khi đi kèm LDL mỡ xấu cao, triglyceride cao, tăng huyết áp, tiểu đường hoặc hút thuốc lá.

—> Vậy nếu chúng ta cứ để các chỉ số này mỡ máu này cao vọt lên mà không hạ nó xuống, thì cơ thể sẽ phải đối mặt với 4 kịch bản cực kỳ nguy hiểm sau đây:

1. Cơn đau thắt ngực – Sát thủ thầm lặng của Tim

Mạch vành là hệ mạch máu tuy nhỏ nhưng vô cùng quan trọng, có nhiệm vụ đưa máu và oxy đến nuôi cơ tim. Khi mỡ máu cao kéo dài, đặc biệt là LDL – cholesterol cao, cholesterol có thể tích tụ dần trong thành mạch, tạo thành các mảng xơ vữa. Nếu mảng xơ vữa làm hẹp mạch vành, cơ tim sẽ không nhận đủ máu, nhất là khi cô bác gắng sức.

Dấu hiệu nguy hiểm: Cô bác có thể cảm thấy vùng giữa ngực hoặc ngực trái bị đè nặng, bóp nghẹt, thắt chặt lại, giống như có ai lấy tảng đá đè lên ngực. Cơn đau hoặc cảm giác tức nặng này có thể lan lên cổ, hàm, vai, lưng hoặc lan ra cánh tay, thường gặp là tay trái.

Ban đầu, cơn đau có thể xuất hiện khi gắng sức như xách đồ nặng, leo cầu thang, đi nhanh; nghỉ một lúc thì đỡ. Nhưng nếu về sau ngồi nghỉ cũng đau, đau kéo dài, kèm khó thở, vã mồ hôi lạnh, buồn nôn, choáng váng, thì đó là dấu hiệu rất nguy hiểm, cần đi cấp cứu ngay.

Hậu quả: Nếu mảng xơ vữa trong mạch vành bị nứt vỡ, cơ thể có thể hình thành cục máu đông tại chỗ đó. Cục máu đông này có thể làm tắc nghẽn mạch vành, khiến máu không đến nuôi được một vùng cơ tim, gây nhồi máu cơ tim cấp. Nếu không được cấp cứu kịp thời, cơ tim có thể bị hoại tử, dẫn đến rối loạn nhịp nguy hiểm, suy tim, sốc tim hoặc thậm chí tử vong.

Cho nên cô bác nhớ giúp con: Nếu thấy vùng giữa ngực hoặc ngực trái bị đè nặng, bóp nghẹt, thắt chặt lại, giống như có ai lấy tảng đá đè lên ngực. Cơn đau hoặc cảm giác tức nặng này có thể lan lên cổ, hàm, vai, lưng hoặc lan ra cánh tay, thường gặp là tay trái, kèm theo là mình thấy khó thở, vã mồ hôi, buồn nôn hoặc choáng váng thì không được chần chừ. Hãy gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất ngay, đừng tự nằm nghỉ ở nhà chờ xem có hết hay không vì rất có thể đó là dấu hiệu cảnh báo cơn nhồi máu cơ tim hoặc tình trạng tim đang thiếu máu nghiêm trọng rất nguy hiểm.

2. Tai biến mạch máu não (Đột quỵ) – Hiểm họa liệt giường

Tương tự như ở tim, khi mỡ máu cao lâu ngày hình thành mảng xơ vữa làm hẹp mạch máu nuôi não, nguy hiểm hơn là nếu mảng xơ vữa bị nứt vỡ, cơ thể có thể tạo cục máu đông tại chỗ đó thì nguy cơ đột quỵ do tắc mạch cũng sẽ cao hơn.

Con muốn cô bác nằm lòng quy tắc F.A.S.T của y khoa để phát hiện đột quỵ càng sớm càng tốt:

· F (Face – Khuôn mặt): Gương mặt bị méo, xệ một bên. Bảo người bệnh cười thì thấy miệng lệch hẳn đi.

· A (Arms – Tay chân): Một bên tay hoặc chân bị yếu, liệt. Bảo họ giơ hai tay lên thì một bên không giơ được hoặc rơi xuống trước.

· S (Speech – Giọng nói): Nói líu lưỡi, nói ngọng, hoặc không thể nói được câu đơn giản dù rất tỉnh táo.

· T (Time – Thời gian): Nếu có 1 trong 3 dấu hiệu trên, thời gian là mạng sống! Phải lập tức gọi cấp cứu 115.

Cô bác tuyệt đối không cạo gió, không châm cứu, không nặn máu đầu ngón tay, không tự cho uống nước chanh, nước đường hay bất kỳ viên thuốc nào ở nhà. Vì nếu người bệnh nuốt khó hoặc lơ mơ, cho ăn uống có thể làm sặc, nghẹt đường thở và nguy hiểm hơn. Việc cần làm là gọi cấp cứu, ghi nhớ thời điểm bắt đầu xuất hiện triệu chứng, để nhân viên y tế xử trí càng sớm càng tốt..

3. Viêm tụy cấp do Triglyceride quá cao

Cái này nhiều cô bác ít nghe nói đến nên rất dễ chủ quan. Thường khi đi xét nghiệm, chỉ số triglyceride bình thường nên dưới 1,7 mmol/L. Nhưng có những bác uống rượu bia nhiều, ăn nhiều tinh bột, đồ ngọt, hoặc có tiểu đường, béo bụng, rối loạn chuyển hóa, chỉ số này có thể vọt lên trên 11 mmol/L, thậm chí vài chục.

Khi triglyceride trong máu tăng quá cao, đặc biệt là trên khoảng 11 mmol/L, nguy cơ viêm tụy cấp sẽ tăng lên rõ rệt. Cơ chế chính xác còn phức tạp, nhưng cô bác có thể hiểu đơn giản là: lượng mỡ trong máu quá nhiều có thể làm máu ở vùng tụy lưu thông kém hơn, đồng thời khi triglyceride bị phân giải sẽ tạo ra các axit béo tự do. Những chất này có thể gây tổn thương tế bào tuyến tụy, làm tụy bị viêm cấp tính.

Dấu hiệu nguy hiểm: Đau bụng dữ dội, đau đột ngột hoặc tăng dần ở vùng thượng vị (vùng trên rốn), cơn đau có thể lan ra sau lưng, đau nhiều hơn sau ăn nhất là sau bữa nhiều dầu mỡ hoặc sau uống rượu bia. Kèm theo nôn mửa liên tục, nôn xong cũng không hết đau, sốt cao, bụng chướng, người mệt lả ra.

Hậu quả: Viêm tụy cấp là một cấp cứu nội khoa cực kỳ nặng. Có trường hợp nhẹ, điều trị vài ngày là ổn; nhưng cũng có trường hợp nặng có thể gây tụt huyết áp, suy hô hấp, suy thận, nhiễm trùng, hoại tử tụy, suy đa tạng và nguy hiểm đến tính mạng.

4. Suy thận và bệnh mạch máu ngoại vi

Thận của chúng ta có hệ thống mạch máu rất dày đặc để lọc máu mỗi ngày. Khi mỡ máu cao kéo dài, đặc biệt là LDL cholesterol cao, các mảng xơ vữa có thể hình thành trong thành mạch, làm mạch máu bị hẹp và kém đàn hồi hơn. Điều này có thể làm giảm lượng máu đến thận, khiến chức năng thận bị ảnh hưởng, nhất là ở cô bác đã có sẵn tăng huyết áp, tiểu đường hoặc bệnh thận từ trước.

Lâu dần, nếu mỡ máu, huyết áp và đường huyết không được kiểm soát tốt, bệnh thận có thể tiến triển nặng hơn, thậm chí có trường hợp phải chạy thận nhân tạo.

Ngoài thận, mỡ máu cao còn có thể góp phần gây xơ vữa các mạch máu ở tay chân, gọi là bệnh mạch máu ngoại vi. Khi đó cô bác có thể bị đau mỏi bắp chân khi đi bộ, chân lạnh, tê yếu hoặc vết thương ở bàn chân lâu lành so với bình thường.

Phần 4: Giải Pháp Vàng Kiểm Soát Mỡ Máu An Toàn Tại Nhà Cho Tuổi Sau 50

Nghe con phân tích về biến chứng nguy hiểm, chắc nhiều cô bác đang lo lắng lắm đúng không ạ? Cô bác đừng quá hoang mang nhé. Tin vui là mỡ máu cao là tình trạng hoàn toàn có thể kiểm soát rất tốt, nhiều trường hợp cải thiện rõ nếu chúng ta kiên trì áp dụng đúng phương pháp.

Là một dược sĩ, con luôn hướng cô bác đến việc thay đổi lối sống trước, sau đó mới kết hợp khoa học với thuốc điều trị theo chỉ định của bác sĩ khi cần. Dưới đây là cách giúp cô bác kiểm soát mỡ máu tại nhà hiệu quả hơn:

– Đầu tiên cô bác hãy chú ý tới chế độ ăn hàng ngày:

Người xưa có câu “Bệnh từ miệng mà vào”. Đối với mỡ máu cao, ăn uống là một phần cực kỳ quan trọng. Cô bác sau 50 tuổi cần nhớ những nguyên tắc sau:

* Hãy cắt giảm bớt chất béo bão hòa , chất béo chuyển hóa:

Hạn chế mỡ động vật như mỡ lợn, mỡ bò, da gà, thịt mỡ, đồ lòng, nội tạng động vật như gan, cật, lòng. Những món như lòng lợn, cháo lòng, lòng xe điếu nếu ăn thường xuyên thì không tốt cho mỡ máu và tim mạch đâu ạ.

Hạn chế đồ chiên rán nhiều dầu, đồ chiên đi chiên lại, thức ăn nhanh, bánh kẹo công nghiệp, thực phẩm chế biến sẵn. Những món này có thể làm tăng LDL, tức mỡ xấu, và không tốt cho mạch máu.

* Hãy cắt giảm bớt tinh bột tinh chế và đồ ngọt:

Tinh bột tinh chế ,điển hình nhất là cơm trắng chúng ta ăn hàng ngày, rồi bún, phở, bánh mì trắng, hay các loại đồ ngọt như bánh kẹo, nước ngọt, hoa quả quá chín (như mít, xoài, nhãn, vải)… khi đi vào cơ thể sẽ được chuyển hóa thành đường glucose rất nhanh.

Nếu chúng ta ăn nhiều quá, cơ thể không tiêu thụ hết năng lượng đó, gan sẽ lập tức biến lượng đường dư thừa này thành Triglyceride (mỡ trung tính) rồi đẩy vào trong máu và tích tụ thành mỡ bụng, mỡ nội tạng. Cho nên, ăn nhiều cơm trắng hay đồ ngọt thì cũng gây tăng mỡ máu không kém gì ăn thịt mỡ đâu cô bác ạ.

* Hãy tăng cường chất béo có lợi, chất béo tốt omega 3:

Hạn chế dùng mỡ động vật, chỉ dùng khi cần chiên rán ở nhiệt độ cao vì nó chịu được nhiệt cao. Còn lại ưu tiên dùng dầu thực vật như dầu hạt cải, dầu oliu… thì sẽ tốt hơn.

Tăng ăn ăn cá, đặc biệt là cá biển, cá béo như cá hồi, cá trích, cá mòi, cá thu…. Mỗi tuần nên ăn khoảng 2 bữa cá biển nếu không bị dị ứng hoặc không có chống chỉ định. Cá biển có nhiều omega-3, tốt cho tim mạch và đặc biệt có lợi trong việc hỗ trợ giảm mỡ triglyceride.

Cô bác cũng có thể ăn các loại hạt như óc chó, hạnh nhân, macca, chia… cũng chứa omega 3.

Nếu ăn không đủ và đều đặn được các loại thực phẩm giàu omega 3, hoặc trường hợp cô bác đang có mỡ máu cao rồi thì cô bác cũng có thể cân nhắc bổ sung thêm omega 3 dưới dạng viên, đặc biệt là omega 3 từ nhuyễn thể.

Vì viên omega 3 từ cá (viên vàng) chủ yếu giảm mỡ triglyceride và khi dùng liều cao để gỉam triglyceride thì đôi khi lại tăng nhẹ chỉ số LDL cholesterol tức là mỡ xấu. Còn omega 3 từ nhuyễn thể (viên đỏ) thì nó có thể hỗ trợ giảm cả triglyceride và LDL cholesterol (cái này thì viên omega 3 từ cá không làm được), nó còn hỗ trợ tăng mỡ tốt HDL, hỗ trợ giúp giảm viêm trong lòng mạch máu để giảm nguy cơ hình thành mảng xơ vữa, giúp máu lưu thông tốt hơn.

* Hãy tăng cường thêm thực phẩm chứa chất xơ hòa tan:

Chất xơ hòa tan giống như một chiếc chổi hỗ trợ quét bớt cholesterol trong đường ruột, giúp hạn chế hấp thu cholesterol vào máu.

Chất xơ hoà tan có nhiều trong yến mạch, ngũ cốc nguyên cám, các loại đậu như đậu xanh, đậu đỏ, đậu nành, rau xanh, đậu bắp, bông cải xanh, trái cây có múi như cam, bưởi…

Cô bác nhớ giúp con: ăn uống đúng không phải là nhịn hết thịt, bỏ hết dầu mỡ, mà là ăn cân đối hơn, giảm món gây hại và tăng món có lợi cho tim mạch cô bác nhé!

– Bên cạnh ăn uống cũng cần chú ý tới tập luyện:

Mỡ trung tính (Triglyceride) chính là năng lượng dư thừa. Cách tốt mà tự nhiên để tống khứ nó ra ngoài là bắt cơ thể phải tiêu thụ nó thông qua vận động. Cô bác không cần phải tập thể thao quá nặng như nâng tạ hay chạy marathon đâu ạ. Ở tuổi sau 50, phương pháp tốt nhất là Đi bộ nhanh, đạp xe, tập dưỡng sinh hoặc bơi lội.

Mỗi ngày tập ít nhất 30 phút, một tuần duy trì ít nhất 5 ngày mỗi tuần , nếu được hơn thì càng tốt. Khi tập, cô bác cố gắng đi bộ hơi nhanh một chút, sao cho cơ thể hơi rịn mồ hôi và nhịp thở hơi nhanh nhưng vẫn có thể nói chuyện bình thường được, thế mới có hiệu quả đốt mỡ cô bác nhé.

– Trường hợp chỉ số quá cao cần duy trì dùng thuốc đều theo đơn, có thể bổ sung omega 3 hỗ trợ.

Ngoài ăn uống và tập luyện đều thì nếu cô bác đã có chỉ số mỡ máu quá cao rồi, đã được kê đơn thuốc thì cô bác nên duy trì dùng đều thuốc theo đơn đều lúc này thuốc kê đơn chính là xương sống, song song thì omega 3 từ nhuyễn thể cũng là một chất béo tốt có thể hỗ trợ thêm để giảm thêm chỉ số mỡ máu và tránh liều thuốc tây phải tăng dần lên , đồng thời cũng hỗ trợ giảm viêm từ đó giảm nguy cơ mảng xơ vữa hình thành gây tắc mạch máu.

PHẦN 6: GIẢI ĐÁP THẮC MẮC

Câu 1: Cô đi khám chỉ số Cholesterol toàn phần là 5.3, nhưng chưa phải dùng thuốc?

—> Mức 5,3 này là cholesterol toàn phần nó cũng chỉ hơi cao hơn ngưỡng ít thôi , lần sau xét nghiệm cô có thể bảo bs cho làm thêm cụ thể mỡ xấu LDL , mỡ tốt HDL là bao nhiêu thì mình sẽ đánh giá được chính xác nhất.

Thường mức cholesterol toàn phần nên < 5,2 của cô 5,3 thì nó chỉ nhích nhẹ tý thôi ạ, cơ thể có thể tự điều chỉnh được nếu cô thay đổi lối sống, ăn uống tập luyện tốt. Nếu nó tiếp tục tăng thêm đặc biệt chỉ số LDL mỡ xấu cao thì mới cần lo ạ.

Hàng ngày cô tập thể dục đều khoảng 30 phút, có thể đi bộ nhanh cũng được. Giảm những cái nội tạng, giảm đồ chiên xào nhiều dầu mỡ đi, những đồ chế biến sẵn cũng hạn chế ăn. Sau khoảng 3 tháng, cô đi xét nghiệm lại xem sao ạ.

Câu 2 : Bác uống Omega-3 cùng với thuốc hạ mỡ máu statin được không?

—> Omega-3 có thể uống cùng thuốc hạ mỡ máu được vì nó cũng không kỵ nhau. Nhưng mình nên uống omega 3 ngay sau ăn để nó hấp thu tốt, còn thuốc hạ mỡ máu thì uống theo đúng đơn được kê.

Thường thì thuốc kê đơn nhóm Statin giúp hạ chỉ số mỡ xấu LDL nhanh.

Omega-3 nếu là omega 3 nhuyễn thể viên màu đỏ thì đó là chất béo tốt mà cơ thể cần , nó sẽ hỗ trợ giảm thêm triglyceride, giảm LDL và tăng thêm mỡ tốt HDL —> giúp mạch máu thông thoáng và hỗ trợ giảm viêm trong mạch máu để giảm nguy cơ mảng xơ vữa hình thành gây tắc nghẽn mạch máu dẫn tới đột quỵ.

Câu 3: Mỡ máu cao, uống thuốc Tây thấy người cứ mệt mỏi, hay bị đau cơ. Chú có nên dừng thuốc không?

—> Chú tuyệt đối không được tự ý ngừng thuốc . Tác dụng phụ gây đau cơ, mỏi cơ hoặc tăng nhẹ men gan là một tác dụng phụ có thể gặp ở một số người khi sử dụng thuốc hạ mỡ máu nhóm Statin.

Khi gặp tình trạng này, chú sẽ cần đi khám lại vào hỏi lại bs để họ có các giải pháp như: giảm liều thuốc, đổi sang một nhóm thuốc hạ mỡ máu khác ít tác dụng phụ lên cơ hơn nếu chú đau mỏi cơ nhiều quá, hoặc một số trường hợp thì có thể cho kết hợp hoạt chất Coenzyme Q10 để giảm tình trạng đau cơ cho chú. Chú đừng tự ý bỏ thuốc kẻo chỉ số không được kiểm soát nó tăng cao lên thì nguy hiểm chú nhé!

Câu 4: Vậy ds cho hỏi ngày nào cũng uống omega 3 có tác dụng với mạch máu não không?

—> Có, omega-3 dùng hằng ngày với liều phù hợp có thể hỗ trợ sức khỏe tim mạch và mạch máu nói chung, trong đó có cả mạch máu não. Omega 3 hỗ trợ sức khỏe thành mạch và hỗ trợ giảm phản ứng viêm trong mạch máu . Mạch máu không bị viêm thì nó cũng đỡ nguy cơ mỡ xấu dư bám vào để hình thành mảng xơ vữa gây tắc mạch máu, máu cũng lưu thông trơn tru hơn.

Câu 5: Ký hiệu HDL là gì?

—> Trong xét nghiệm mỡ máu, thường ghi là: HDL-C hoặc HDL-cholesterol

Cô bác hiểu đơn giản HDL là cholesterol tốt hay mỡ tốt. Nó có nhiệm vụ đưa bớt cholesterol dư trong máu về gan để xử lý, nên HDL thấp thì không tốt cho tim mạch. Ở nam thì HDL nên > 1 mmol/l còn ở nữ thì HDL nên > 1,3 mmol/l.

❓…… Còn một số câu hỏi đáp khác các cô bác có thể xem thêm trong livestream chi tiết nhé!

Nếu còn thắc mắc nào về mỡ máu cao, chưa hiểu chỉ số, chưa biết cách kiểm soát tại nhà ra sao hoặc còn vấn đề nào về sức khoẻ cần tư vấn kỹ hơn thì cô bác có thể nhắn rõ tình trạng của cô bác qua Zalo con luôn sẵn sàng hỗ trợ cho các cô bác ạ!

Zalo Ds. Lan: 0981 741 388

Ngoài ra con đã dành nhiều tâm huyết tạo ra cuốn “Sổ tay mỡ máu”. Trong cuốn sổ tay này, Lan hướng dẫn cô bác rất tỉ mỉ, cặn kẽ về cách ăn uống đúng cách, tập luyện đều đặn để kiểm soát mỡ máu hiệu quả ngay tại nhà. 

Cô bác anh chị nào muốn nhận sổ tay này thì có thể vào đây để tải về miễn phí ạ: https://www.duocsilan.vn/sotaymomau/?utm_source=blog