Tê bì tay chân không chỉ là cảm giác khó chịu thoáng qua, mà có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của những vấn đề thần kinh nghiêm trọng nếu không được nhận biết kịp thời.
TÊ BÌ TAY CHÂN LÀ “TIẾNG CẦU CỨU” CỦA HỆ THẦN KINH
Trong buổi chia sẻ này ds muốn nhấn mạnh rằng tê bì tay chân là một vấn đề cực kỳ phổ biến ở người trung niên và cao tuổi, với tỷ lệ khoảng 8 trên 10 người mắc phải.
Tình trạng này thường xuất hiện rõ rệt nhất vào ban đêm, khi người bệnh đang ngủ ngon thì giật mình tỉnh giấc vì cảm giác tê rần rần ở bàn tay, bàn chân.
Cảm giác này được mô tả như có hàng ngàn con kiến đang bò râm ran dưới da, khiến người bệnh phải ngồi dậy xoa bóp hoặc vẫy tay hồi lâu mới thấy bình thường trở lại.
Ds cảnh báo cô bác không nên chủ quan coi đây là dấu hiệu lão hóa thông thường hay chỉ đơn thuần do tư thế nằm, vì thực tế đây là “tiếng cầu cứu” cuối cùng của hệ thần kinh khi cơ thể đang bị thiếu hụt dưỡng chất trầm trọng.
Mục tiêu chính của buổi livestream là giải mã 3 vấn đề:
1. Tê bì về đêm thực chất là bệnh gì?
2. Tại sao cảm giác kiến bò lại xuất hiện?
3. Và tại sao nó lại có thể dẫn tới LIỆT CHI nếu mình cứ để mặc nó..
GIẢI MÃ HIỆN TƯỢNG – TẠI SAO LẠI BỊ TÊ BÌ TAY CHÂN NHƯ ”KIẾN BÒ”?
Cô bác hình dùng: Cơ thể mình giống như một mạng lưới điện khổng lồ.
Các dây thần kinh chính là những sợi dây điện truyền tin từ não xuống tay chân để mình cầm nắm, đi đứng…
Còn máu của mình giống như dòng nước mang thức ăn đến nuôi sợi dây điện đó.
Trong y học thì thường gọi tê bì là dị cảm. Hiện tượng này xảy ra khi:
• Dây thần kinh bị ngạt thở: Do mạch máu bị tắc hoặc bị chèn ép, không mang được oxy và chất dinh dưỡng đến nuôi thần kinh.
• Luồng điện bị chạm mạch: Khi sợi dây điện này bị ‘mòn’ lớp vỏ bảo vệ bên ngoài (con gọi là bao myelin), tín hiệu truyền đi bị rò rỉ, tạo ra cảm giác châm chích râm ran như kiến bò.
THỦ PHẠM SỐ 1 – TẠI SAO TÊ BÌ TAY CHÂN HAY HÀNH HẠ VỀ ĐÊM?
Nhiều bác hỏi ds rằng: ‘Lan ơi, sao ban ngày bác đi lại, xách đồ không sao mà cứ đêm nằm xuống là nó tê buốt?’.
Thì nó có 2 nguyên nhân lớn nhất cô bác cần lưu ý:
** Nguyên nhân thứ nhất: Do tư thế ngủ làm chèn ép dây thần kinh
Ban ngày cô bác mình vận động liên tục. Máu lưu thông tốt → dây thần kinh được nuôi dưỡng đầy đủ → nên không thấy gì
Nhưng khi đi ngủ thì nhiều cô bác có những thói quen như:
• Nằm nghiêng đè lên tay
• Gập cổ tay lại
• Hoặc gối đầu lên tay mà không để ý
—> Những tư thế này tưởng là bình thường thôi, nhưng thực ra lại đang âm thầm ép vào dây thần kinh
Ds lấy ví dụ cho cô bác dễ hình dung nhé: Dây thần kinh giống như một sợi dây điện nằm trong một cái ống
—> Khi mình nằm đè lên thì cái ống đó bị bóp lại, dây bên trong bị nghẹt —> Lúc đó tín hiệu truyền đi không còn trơn tru nữa và mình bắt đầu thấy tê, châm chích, râm ran
Đặc biệt là vùng cổ tay – rất hay gặp
Ở cổ tay mình có một “đường hầm” rất hẹp gọi là ống cổ tay, bên trong có dây thần kinh đi qua.
Ban ngày mình cử động liên tục → chưa bị ép lâu → chưa thấy rõ .Nhưng ban đêm:
• Mình giữ một tư thế suốt nhiều tiếng
• Các mô mềm quanh đó có thể phù nhẹ, tích dịch
—> Làm cái “đường hầm” đó chật lại hơn. Dây thần kinh bị bóp nghẹt
Kết quả rất điển hình là:
• Tê từ ngón cái → ngón trỏ → ngón giữa
• Có thể lan lên cẳng tay, vai
• Nặng thì đau buốt, phải ngồi dậy xoa bóp mới đỡ
** Nguyên nhân thứ hai: Do ban đêm máu lưu thông kém hơn
Cô bác để ý giúp con nhé: Ban đêm nhiệt độ thường thấp hơn —> Cơ thể sẽ co mạch lại để giữ ấm
Vì vậy, máu xuống tay chân kém hơn ban ngày
Trong khi đó:
• Dây thần kinh vẫn cần máu để nuôi
• Nhưng lúc này lại bị: Thiếu máu nuôi , lại còn bị chèn ép
—> Nên nó phản ứng bằng cảm giác tê, buốt, râm ran rõ hơn
Ds nói ngắn gọn để cô bác dễ nhớ: Ban đêm là lúc:
• Mình nằm yên lâu → dễ bị chèn ép
• Máu lưu thông kém → thần kinh thiếu nuôi
—> Hai cái này cộng lại Làm cái tê nó “bùng lên” rõ ràng vào ban đêm
THỦ PHẠM GIẤU MẶT GÂY TÊ BÌ TAY CHÂN – THIẾU HỤT CANXI VÀ MAGIE
Cô bác cứ nghĩ tê là do xương khớp, nhưng thực ra tê còn là do cơ thể bị đói vi chất nữa.
Thiếu Canxi: 99% Canxi nằm ở xương, nhưng 1% nằm trong máu lại cực kỳ quan trọng cho việc dẫn truyền thần kinh, nó giúp cho dây thần kinh truyền tín hiệu một cách ổn định.
Khi máu thiếu Canxi, các sợi dây thần kinh trở nên cực kỳ nhạy cảm và dễ bị kích thích. Chỉ cần kích thích nhẹ cũng gây phản ứng mạnh.
Kết quả là cô bác dễ bị chuột rút, co thắt cơ đột ngột và cảm giác tê châm chích như kim đâm ở đầu ngón tay, ngón chân.
Thiếu Magie: Magie thì giống như một “người điều phối” trong cơ thể mình
Magie giúp ổn định xung thần kinh và giúp cơ bắp co – giãn nhịp nhàng
Khi thiếu Magie thì tín hiệu thần kinh bị rối loạn . Cơ co lại nhưng khó giãn ra
Nên cô bác sẽ gặp: Tê buốt bàn tay, bàn chân rất khó chịu và đặc biệt là chuột rút ban đêm rất hay xảy ra.
Ds lấy ví dụ thế này: dây thần kinh giống như cái xe đang chạy, Canxi và Magie giống như dầu bôi trơn.
Không có dầu, xe chạy lọc cọc, nóng máy và cuối cùng là đứng khựng lại.
—> Đó chính là lúc cái tê nó chuyển sang đau và mất cảm giác đấy ạ.
Nếu cô bác trên 50 tuổi mà lại hay có cả tê bì và chuột rút thì khả năng thiếu Canxi và Magie là rất cao.
Và nếu mình không bổ sung đủ, không điều chỉnh sớm thì cái tê này sẽ xuất hiện nhiều hơn , nặng hơn và kéo dài hơn theo thời gian.
CẢNH BÁO “VÙNG ĐỎ” – TỪ TÊ BÌ ĐẾN LIỆT CHI
Tê như kiến bò ban đầu nó hiền lành vậy thôi, nhưng nếu mình cứ ‘ngó lơ’ nó, không bổ sung chất, không điều trị thì hậu quả cực kỳ đáng sợ:
1. Mất cảm giác hoàn toàn: Dây thần kinh bị bỏ đói và bị chèn ép lâu ngày sẽ chết dần. Lúc này cô bác sờ vào nước nóng không thấy nóng, bị đứt tay không thấy đau. Đây là mầm mống của hoại tử, nhất là với bác nào bị tiểu đường.
2. Teo cơ: Thần kinh hỏng thì không ‘ra lệnh’ cho cơ bắp làm việc được. Lâu ngày bắp tay, bắp chân sẽ nhỏ lại, nhão ra.
3. Bại liệt: Khi cơ đã teo và thần kinh đã liệt, cô bác sẽ không còn cầm nổi bát cơm, không tự đi lại được nữa, phải phụ thuộc hoàn toàn vào con cháu.
—> Vì vậy cô bác sẽ cần chú ý có những biện pháp để khắc phục phù hợp nếu hay tê bì tay chân, đừng chủ quan nhé!
LỜI KHUYÊN THỰC TẾ CHO CÔ BÁC
Tê bì về đêm không đơn giản chỉ là do tư thế nằm hay ban đêm máu xuống tay chân kém. Mà rất nhiều trường hợp là cơ thể đang lên tiếng cảnh báo mình đang thiếu Canxi và Magie
Nếu mình chỉ xoa bóp cho qua, hoặc nghĩ là “già rồi nên thế” thì cái tê này sẽ không tự hết mà ngược lại còn có xu hướng nặng lên theo thời gian.
Lời khuyên cô bác có thể làm ngay từ tối nay:
✔️ Thứ nhất: Tuyệt đối không nằm đè lên tay khi ngủ
Cô bác nên:
• Đổi tư thế nằm thoải mái
• Tránh gập cổ tay, không kê đầu lên tay
Chỉ cần chỉnh lại tư thế thôi, nhiều bác đã giảm tê rõ rệt rồi.
✔️ Thứ hai: Ngâm chân tay nước ấm trước khi ngủ
Nếu cô bác thấy tê nhiều, nhất là về đêm thì hãy thử ngâm tay chân vào nước ấm có pha thêm chút muối + vài lát gừng
Ngâm khoảng 10–15 phút trước khi ngủ.
Điều này sẽ giúp máu lưu thông tốt hơn, giảm tê bì, và ngủ sâu hơn.
✔️ Thứ ba: Đừng chủ quan với dấu hiệu tê bì kéo dài
Tê bì tay chân kéo dài cũng có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm, trong đó có một biến chứng rất nặng là “Hội chứng chùm đuôi ngựa” có thể gây liệt chân và mất kiểm soát đại tiểu tiện.
Nghe thì hơi sợ, nhưng đó là thực tế mình cần biết để phòng sớm.
GIẢI ĐÁP THẮC MẮC
Câu 1: Sao bị tiểu đường hay bị tê bì tay chân vậy ds?
—> Dạ, tình trạng tê bì tay chân ở người tiểu đường thường liên quan đến biến chứng thần kinh ngoại biên, xảy ra do sự kết hợp của nhiều yếu tố.
Khi lượng đường trong máu cao (glucose) kéo dài sẽ làm hỏng các sợi thần kinh, khiến chúng khó truyền dẫn tín hiệu cảm giác từ tay chân về não bộ.
Đường huyết cao cũng gây tổn thương các vi mạch và làm xơ vữa động mạch, dẫn đến thiếu hụt máu, oxy và dưỡng chất để nuôi dưỡng các dây thần kinh. Khi dây thần kinh bị “đói”, chúng sẽ dần thoái hóa và phát ra tín hiệu tê rần.
Bên cạnh đó đường huyết cao còn thúc đẩy quá trình oxy hóa mạnh mẽ, phá hủy lớp vỏ bao myelin (lớp vỏ bảo vệ sợi trục thần kinh), dẫn đến “rò rỉ” tín hiệu điện, gây đau buốt và tê nhức.
Và đặc biệt là tình trạng bệnh làm gián đoạn quá trình hấp thu các Vitamin nhóm B (B1, B6, B12), vốn là những dưỡng chất thiết yếu cho hoạt động của hệ thần kinh.
Nếu không kiểm soát tốt đường huyết thì bác có thể dần mất cảm giác hoàn toàn, không thấy đau khi bị thương, dẫn đến nguy cơ viêm loét, hoại tử và phải cắt cụt chi thì sẽ rất nguy hiểm, nên có tiểu đường bác cần kiểm soát chặt chẽ nhé.
Câu 2: Mình 63t loãng xương nặng, tê bì tay chân, xin tư vấn cách uống canxi , magie thế nào nhé?
—> Dạ, Ở tuổi 63 và đang bị loãng xương nặng kèm tê bì, việc bổ sung cặp bài trùng Canxi và Magie là cực kỳ quan trọng vì Canxi giúp xương chắc khỏe và dẫn truyền thần kinh, còn Magie giúp kiểm soát xung động thần kinh và hỗ trợ chuyển hóa Canxi.
Cách bổ sung bác có thể lưu ý như sau:
Liều lượng Canxi: Theo khuyến cáo cho người từ 50 tuổi trở lên, bác cần bổ sung khoảng 1.000 – 1.200 mg Canxi mỗi ngày. Bác nên ưu tiên Canxi hữu cơ để cơ thể dễ hấp thụ hơn và để Canxi đi được vào xương, bác cần bổ sung thêm Vitamin D3 và Vitamin K2 ( Vitamin D3 giúp hấp thụ Canxi từ ruột vào máu, còn K2 giúp định hướng Canxi từ máu gắn chính xác vào xương)
Magie đóng vai trò như “người gác cổng” ổn định thần kinh; nếu thiếu Magie, bác sẽ thấy tê buốt bàn tay, bàn chân và dễ bị chuột rút. Vì vậy, khi dùng canxi thì bác nên bổ sung thêm magie đầy đủ để đạt hiệu quả tốt nhất.
Thời điểm uống: Nên uống Canxi vào buổi sáng hoặc trưa, sau khi ăn khoảng 1 tiếng để hấp thu tốt nhất và tránh lắng cặn gây sỏi thận.
Magie nếu uống liều cao thì cách canxi khoảng 2 tiếng để tránh cạnh tranh hấp thu. Nếu hay mất ngủ thì ưu tiên uống magie vào buổi tối trước khi đi ngủ.
Lưu ý llà Bác cần hạn chế ăn mặn vì muối sẽ làm đào thải Canxi qua đường nước tiểu, khiến tình trạng loãng xương và tê bì nặng hơn.
Câu 3: Bác thoái hoá khớp uống gì tốt?
—>Dạ, với bệnh thoái hóa khớp, mục tiêu là giảm viêm, bảo vệ sụn và tăng cường dịch khớp , làm chậm quá trình thoái hoá theo tuổi.
Vì vậy nếu muốn tốt cho thoái hoá thì có thể bổ sung Glucosamine, Chondroitin, collagen tuýp II… vì đây là những thành phần giúp tái tạo sụn khớp, giảm nguy cơ thoái hóa và hỗ trợ vận động linh hoạt hơn.
Ngoài ra thì có thể bổ sung Canxi, Magie và Vitamin D để giúp xương dưới sụn chắc khỏe, tạo giá đỡ vững chắc cho khớp, khớp được giảm tải thì cũng đỡ thoái hoá nhanh.
Câu 4: Suy giãn tĩnh mạch chân, chân hay nặng mỏi nhờ cô tư vấn?
—> Dạ, Suy giãn tĩnh mạch làm máu lưu thông kém, gây ứ đọng máu ở chân, dẫn đến cảm giác nặng nề, đau nhức và tê rần.
Bác có thể tìm hiểu các viên uống chứa hoạt chất giúp tăng sức bền thành mạch (như chiết xuất từ hạt dẻ ngựa hoặc các sản phẩm chứa rutin) để giảm tình trạng sưng phù và nặng chân.
Nếu nặng chân nhiều khó chịu thì kết hợp gel bôi ngoài da chứa dịch chiết từ lá ô liu giúp cải thiện lưu thông trong mạch máu bằng cách làm giãn các mạch máu, giảm phù nề và sự ứ đọng máu, giảm cảm giác đau châm chích.
Về thói quen sinh hoạt thì hàng ngày bác chú ý là khi nằm, bác nên kê chân cao hơn tim để giúp máu tĩnh mạch chảy về tim dễ dàng hơn. Hàng ngày thì đi bộ nhẹ nhàng vừa phải hoặc tập Yoga giúp cơ bắp bắp chân co bóp, hỗ trợ đẩy máu tĩnh mạch về tim tốt hơn.
Tránh đứng, ngồi quá lâu: Cứ sau 45-60 phút, bác nên đứng dậy đi lại để giải phóng áp lực cho đôi chân.
❓…… Còn một số câu hỏi đáp khác các cô bác có thể xem thêm trong livestream chi tiết nhé!
Mời các cô bác xem lại buổi livestream trực tiếp tại đây:
Nếu cô bác còn băn khoăn về các vấn đề sức khoẻ hoặc cần tư vấn cụ thể hơn về tình trạng hiện tại của mình thì có thể nhắn trực tiếp cho Ds. Lan để được tư vấn kỹ hơn!
📲 Zalo Ds. Lan: 0981 741 388
