Uống Thuốc Mỡ Máu Cả Đời Có Ảnh Hưởng Gan Thận?

Cô bác thân mến! Có một lý do vô cùng cấp bách thôi thúc con làm bài chia sẻ hôm nay đó là mấy ngày gần đây con có tư vấn cho nhiều cô bác sau 50 tuổi về mỡ máu cao. Rất nhiều cô bác đã đang phải dùng thuốc mỡ máu theo đơn vì chỉ số rất cao rồi hoặc nguy cơ tim mạch cao.

Và có nhiều cô bác băn khoăn rằng: “Bác bị mỡ máu cao bác sĩ cho uống thuốc mà ngày nào cũng phải uống thế này thì cái gan, cái thận nào chịu nổi? Nó mục hết gan hết thận ra thì làm sao?”.

Có cô bác thậm chí còn tự ý bỏ thuốc cả tháng nay rồi vì nghe người ta đồn thổi là uống thuốc mỡ máu gây suy gan, suy thận.

Ngay như mẹ chồng của con cũng thế, mẹ cũng bị mỡ máu cao do di truyền mặc dù điều chỉnh ăn uống và tập luyện rất đều nhưng chỉ số vẫn cao và vẫn phải duy trì thuốc mỡ máu để hạ xuống. Nhưng nhiều khi mẹ cũng vẫn sợ hại gan, hại thận nên lúc uống đều, lúc thì không.

Vì vậy, con rất hiểu nỗi lo của tất cả các cô bác khi ngày nào cũng phải uống thuốc mỡ máu. Tuy nhiên Việc tự ý bỏ thuốc mỡ máu cực kỳ nguy hiểm, nó giống như việc mình tự mở cửa cho giặc vào nhà vậy. 

Chính vì vậy, ngày hôm nay, bằng tất cả kiến thức chuyên môn và dựa trên các tài liệu chuẩn y khoa chuẩn thì con làm buổi chia sẻ này để trả lời một lần cho rõ ràng, chính xác: “Uống thuốc mỡ máu cả đời có thực sự làm hỏng gan, nát thận như người ta đồn hay không?”

Cô bác nào ở đây đang phải uống thuốc mỡ máu hàng ngày, hoặc có vợ, có chồng, có bố mẹ đang dùng thuốc mỡ máu thì cô bác hãy đọc hết bài chia sẻ này thật kỹ nhé! 

Chỉ  cần các cô bác dành một chút thời gian mình đọc hết bài chia sẻ này thì các cô bác sẽ trút bỏ được gánh nặng tâm lý bấy lâu nay, biết cách dùng thuốc làm sao cho an toàn nhất mà không lo hại gan, hại thận.

PHẦN 1: BẢN CHẤT CỦA MỠ MÁU VÀ VÌ SAO PHẢI DÙNG THUỐC LÂU DÀI 

Trước khi đi sâu vào chuyện gan thận, con xin phép giải thích thật ngắn gọn, dễ hiểu để các cô bác hiểu rõ: Tại sao khi chúng ta bước qua tuổi 50, đi khám hầu như ai cũng bị kết luận là mỡ máu cao, và tại sao bác sĩ lại cho uống thuốc lâu dài đến như vậy?

Các cô bác cứ tưởng tượng thế này ạ: Cơ thể chúng ta giống như một ngôi nhà, còn hệ thống mạch máu chính là những đường ống dẫn nước trong nhà.

Khi chúng ta còn trẻ, 18–20 tuổi, “đường ống” này còn mới, còn trơn láng, đàn hồi tốt, dòng máu chảy rất dễ dàng. Nhưng khi chúng ta bước sang tuổi 50, đường ống này đã hoạt động suốt nửa thế kỷ rồi cô bác ạ. Theo thời gian, nó có thể bắt đầu xuất hiện những mảng bám ở thành mạch. Cái “cặn bám” này trong cơ thể chúng ta gọi là mảng xơ vữa, mà một trong những thủ phạm quan trọng góp phần tạo nên nó chính là cholesterol xấu, hay còn gọi là LDL-C.

Khi cholesterol xấu LDL cao kéo dài, mảng xơ vữa có thể bám ngày càng dày lên, làm lòng mạch máu hẹp lại. Lúc đó, máu lưu thông khó khăn hơn, tim phải vất vả hơn để bơm máu đi nuôi cơ thể.

Nguy hiểm hơn nữa là đến một ngày, mảng xơ vữa đó có thể bị nứt vỡ. Khi nó vỡ ra, cơ thể sẽ phản ứng bằng cách tạo cục máu đông tại chỗ, giống như bịt một vết thương vậy. Nhưng khổ nỗi, cục máu đông này lại có thể làm tắc nghẽn hoàn toàn mạch máu.

• Nếu tắc ở mạch máu nuôi tim, chúng ta có thể bị nhồi máu cơ tim.

• Nếu tắc ở mạch máu nuôi não, chúng ta có thể bị đột quỵ, hay bà con mình hay gọi là tai biến mạch máu não.

Cô bác thấy có nguy hiểm không ạ? Nó rất nguy hiểm phải không ạ? Vì nhồi máu cơ tim và đột quỵ đều là những biến cố nặng, có thể cận kề cửa tử nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.

Vậy thuốc mỡ máu, phổ biến nhất là nhóm thuốc statin, như những viên thuốc cô bác hay uống có đuôi “statin” – ví dụ atorvastatin, rosuvastatin… thì nó làm nhiệm vụ gì?

Thuốc statin khi vào cơ thể sẽ giúp “hãm bớt” việc gan sản xuất ra quá nhiều cholesterol, đồng thời giúp gan thu gom bớt cholesterol xấu LDL-C đang trôi nổi trong máu về gan để xử lý và đào thải ra ngoài.

Còn với những mảng xơ vữa đã hình thành trong lòng mạch, thuốc nhóm statin không phải là cái máy thần kỳ có thể cạo sạch hết mảng bám chỉ sau vài ngày hay vài tuần. Nhưng điều quan trọng là thuốc có thể giúp làm mảng bám ổn định hơn, ít nứt vỡ hơn, làm chậm quá trình mảng bám dày lên, và nhờ đó giảm nguy cơ tắc mạch gây nhồi máu cơ tim, đột quỵ.

*** Vậy tại sao phải uống lâu dài, thậm chí có người phải uống suốt đời?

Là bởi vì cái “nhà máy sản xuất mỡ” ở trong gan của chúng ta chịu ảnh hưởng bởi tuổi tác, cơ địa, di truyền, chế độ ăn uống, vận động và bệnh nền. Ở nhiều cô bác cao tuổi là cái “nhà máy gan” này cũng dễ bị rối loạn, nó có xu hướng tạo ra cholesterol xấu nhiều hơn mức cơ thể cần.

Thuốc statin có tác dụng kiểm soát và “hãm bớt” hoạt động của cái nhà máy sản xuất mỡ này tạm thời khi chúng ta còn uống thuốc. Khi cô bác uống thuốc đều, thì cholesterol xấu LDL-C giảm xuống, mạch máu được bảo vệ tốt hơn.

Nhưng nếu cô bác tự ý dừng thuốc thì cái nhà máy trong gan có thể lại sản xuất ra cholesterol ồ ạt nhiều hơn mức cơ thể cần. Chỉ sau vài tuần đến vài tháng, mỡ máu có thể tăng trở lại, thậm chí tăng cao hơn cả trước đây và lớp bảo vệ tim mạch mà thuốc đang tạo ra cũng mất dần đi.

Cho nên, với nhiều người có nguy cơ cao như đã từng đặt stent, nhồi máu cơ tim, đột quỵ, đái tháo đường, bệnh thận mạn, hoặc cholesterol xấu LDL-C rất cao…việc dùng thuốc lâu dài là rất quan trọng để giữ cho mạch máu ổn định và giảm nguy cơ biến cố nguy hiểm.

Bác sĩ kê đơn lâu dài là để bảo vệ sức khỏe và tính mạng cho cô bác, chứ không phải bác sĩ muốn “hành” cô bác uống thuốc đâu ạ.

PHẦN 2: TÁC ĐỘNG CỦA THUỐC MỠ MÁU VỚI LÁ GAN 

Đầu tiên, chúng ta nói về LÁ GAN trước.

Gan là cái nhà máy lớn nhất trong cơ thể đảm nhận nhiệm vụ chuyển hóa thuốc. 

Khi cô bác nuốt viên thuốc mỡ máu vào bụng, gan sẽ là nơi tiếp nhận và xử lý chính. Chính vì thế, gan là nơi đầu tiên ghi nhận những thay đổi. Người ta cứ nghe thấy “thay đổi ở gan” là sợ suy gan, xơ gan. Nhưng sự thật y khoa là gì?

* Thứ nhất: Hiện tượng tăng men gan nhẹ, thoáng qua – Không đáng sợ như cô bác nghĩ!

Một số cô bác khi dùng thuốc mỡ máu nhóm statin thì có thể bị tăng nhẹ về men gan đặc biệt là những người mới bắt đầu uống thuốc hoặc khi bác sĩ tăng liều thuốc. Cô bác có thể bị tăng nhẹ chỉ số men gan tức là chỉ số ALT/AST.

Cụ thể thì theo dữ liệu từ tài liệu y khoa LiverTox thuộc Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ thì người ta cho biết là: Điều trị bằng Atorvastatin có liên quan đến tình trạng tăng nhẹ, không triệu chứng và thường thoáng qua nồng độ men gan trong huyết thanh ở 1% đến 3% bệnh nhân, nhưng mức độ tăng men gan trên 3 lần giới hạn trên bình thường thì chỉ xảy ra ở dưới 1% bệnh nhân. 

Trong các nghiên cứu lớn, người ta thấy tình trạng ALT tăng trên 3 lần giới hạn bình thường xảy ra ở khoảng 0,7% người dùng atorvastatin, so với 0,3% ở nhóm dùng giả dược, tức là nhóm không dùng thuốc thật. Tình trạng này gặp nhiều hơn khi dùng liều atorvastatin cao, cụ thể là khoảng 2,3% ở liều 80 mg mỗi ngày. Tuy nhiên, đa số trường hợp men gan tăng đều tự ổn định và không cần phải ngưng thuốc hay đổi liều, trừ khi bác sĩ thấy cần thiết.

Cũng phải nói rõ để cô bác hiểu đúng: atorvastatin vẫn có thể liên quan đến tổn thương gan có biểu hiện rõ trên lâm sàng, nhưng trường hợp này hiếm gặp. Khi xảy ra, thì cô bác có thể có các dấu hiệu như mệt nhiều, chán ăn, buồn nôn, vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu hoặc đau vùng hạ sườn phải. Mình không nên chủ quan, nhưng cũng không nên quá hoang mang.

Như vậy, đúng là khi dùng thuốc mỡ máu nhóm statin, một số cô bác có thể bị tăng men gan. Nhưng cô bác nghe con giải thích chỗ này để đừng quá lo nhé: Trong đa số trường hợp, việc tăng men gan nhẹ là phản ứng thoáng qua của cơ thể khi gan tiếp xúc và chuyển hóa thuốc. Nó không có nghĩa là cô bác bị suy gan, cũng không đồng nghĩa với tổn thương gan nghiêm trọng.

Có thể hiểu nôm na giống như việc một người nông dân bấy lâu nay chỉ cuốc đất bằng tay, nay được giao cho một cái máy cày mới. Mấy ngày đầu chưa quen máy, tay chân có thể hơi mỏi một chút, hơi lóng ngóng một chút. Nhưng một thời gian sau khi đã quen máy rồi thì mọi thứ lại trơn tru hơn.

Khi mới dùng thuốc hoặc khi tăng liều, men gan có thể nhích lên nhẹ. Tình trạng này đa số thường không có triệu chứng gì cả, người bệnh vẫn ăn uống, sinh hoạt bình thường. Và trong nhiều trường hợp, chỉ số men gan có thể tự ổn định, tự hạ xuống trở lại dù cô bác vẫn tiếp tục uống thuốc, hoặc sau khi bác sĩ điều chỉnh liều lượng nếu cần.

* Thứ hai: Tổn thương gan nghiêm trọng do thuốc mỡ máu là CỰC KỲ HIẾM GẶP!

Nhiều cô bác cứ đọc thông tin trên mạng rồi lo rằng: “Uống thuốc mỡ máu lâu ngày chắc hỏng gan mất.” Nhưng thực tế y khoa không phải như vậy.

Theo tuyên bố khoa học của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ — AHA về độ an toàn của statin, nguy cơ độc gan nghiêm trọng do statin chỉ khoảng 0,001%. Nói dễ hiểu là xấp xỉ 1 trường hợp trên 100.000 người dùng thuốc. Đây là một tỷ lệ rất thấp.

Cô bác nghe con nhấn mạnh chỗ này: tăng men gan nhẹ thì có thể gặp ở một số người, nhưng tổn thương gan nặng thật sự do statin là chuyện rất hiếm. Vì vậy, mình không nên vì nỗi sợ quá mức mà tự ý bỏ thuốc.

Trong khi đó, ở những người có nguy cơ tim mạch cao — ví dụ đã từng đặt stent, nhồi máu cơ tim, đột quỵ, đái tháo đường, bệnh thận mạn, hoặc LDL-C rất cao — nếu không kiểm soát cholesterol xấu, nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ có thể tăng lên rõ rệt.

Cô bác không nên vì sợ một rủi ro rất hiếm mà đánh đổi bằng việc mất đi tác dụng bảo vệ tim mạch của thuốc. Điều đúng nhất không phải là tự ý ngưng thuốc, mà là dùng thuốc đúng liều, tái khám đúng hẹn, xét nghiệm khi bác sĩ chỉ định, và báo ngay cho bác sĩ nếu có dấu hiệu bất thường như vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, mệt nhiều, chán ăn hoặc đau vùng hạ sườn phải.

Bác sĩ kê thuốc mỡ máu lâu dài là để giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và bảo vệ tính mạng cho cô bác, chứ không phải để làm hại gan của cô bác đâu ạ.

*** LƯU Ý ĐỂ TỐT NHẤT CHO GAN KHI DÙNG THUỐC MỠ MÁU LÀ GÌ?

Khi bắt đầu uống thuốc statin thì cô bác có thể bảo bác sĩ cho xét nghiệm về các chỉ số men gan để để biết tình trạng gan ban đầu đang như thế nào.

Sau đó, trong quá trình dùng thuốc, cô bác cũng không cần xét nghiệm men gan định kỳ bắt buộc cho tất cả mọi người. 

Tuy nhiên con vẫn hay khuyên các cô bác là nếu cô bác còn lo lắng nhiều về gan thì để an tâm thì những lần đi xét nghiệm định kỳ mỡ máu, cô bác cũng có thể làm luôn thêm xét nghiệm về men gan, vì con biết cô bác cũng như là bố mẹ của con cũng vậy nhiều uống không chỉ là thuốc mỡ máu mà còn nhiều loại thuốc khác nữa , mình thường rất lo lắng, mà lo lắng thì căng thẳng, ăn ngủ không yên. Điều này càng làm kiểm soát chỉ số mỡ máu khó hơn nên để yên tâm có thể làm xét nghiệm kiểm tra men gan trong những lần đi khám mặc dù điều này hiện nay là không bắt buộc.

Nếu cô bác muốn hiểu rõ hơn từng nhóm thuốc khác nhau ở điểm nào, có thể đọc thêm bài [Tiết Lộ Ưu Điểm Và Nhược Điểm Của Từng Loại Thuốc Mỡ Máu] để biết vì sao bác sĩ lại chọn loại thuốc phù hợp với từng người.

https://duocsilan.com/thuoc-mo-mau-uu-nhuoc-diem-tung-loai/

Các cô bác nhớ giúp con các dấu hiệu này. Nếu uống thuốc mỡ máu mà thấy có các biểu hiện sau, cô bác đi khám lại sớm để kiểm tra nhé:

1.    Cơ thể mệt mỏi rã rời kéo dài nhiều ngày không rõ lý do.

2.    Chán ăn, buồn nôn, sợ mùi dầu mỡ, đầy bụng khó tiêu.

3.    Đau tức hoặc âm ỉ ở vùng hạ sườn bên phải, tức vị trí vùng gan.

4.    Vàng da, hoặc nhìn vào lòng trắng mắt thấy ngả sang màu vàng.

5.    Nước tiểu tự nhiên có màu sẫm như nước chè đặc dù vẫn uống đủ nước.

Nếu không có các triệu chứng bất thường này, các cô bác có thể yên tâm hơn, tiếp tục uống thuốc theo đúng đơn của bác sĩ và tái khám đúng hẹn. Mình không cần lo lắng ngày đêm rằng thuốc đang âm thầm “tàn phá lá gan” của mình đâu ạ.

Còn trường hợp nếu cô bác đã ngoài 50 tuổi, đang uống thuốc mỡ máu duy trì dài ngày, kèm theo lại dùng nhiều loại thuốc tây khác nữa sợ hại gan, sợ gan của mình phải làm việc quá tải thì mình có thể chăm sóc thêm cho lá gan của mình tại nhà. 

Chăm sóc gan bằng cách giảm bớt gánh nặng cho gan từ việc ăn uống lành mạnh (giảm tinh bột tinh chế, đồ ngọt, rượu bia, dầu mỡ), điều chỉnh lại lối sống (ngủ đủ giấc, tập thể dục đều đặn hàng ngày).

Bên cạnh đó, một hoạt chất mà cô bác có thể cân nhắc bổ sung là Glutathione. Đây là một chất chống oxy hóa quan trọng có sẵn trong cơ thể, đặc biệt đóng vai trò lớn trong tế bào gan nhưng khi cô bác cao tuổi, thường xuyên căng thẳng, ngủ kém, ăn uống thiếu cân bằng, thừa cân, gan nhiễm mỡ, hoặc đang phải dùng nhiều loại thuốc trong thời gian dài, lượng Glutathione trong cơ thể có thể bị suy giảm đi.

Khi glutathione suy giảm, khả năng chống lại các gốc tự do và stress oxy hóa của tế bào gan cũng có thể bị ảnh hưởng. Vì vậy, trong một số trường hợp, việc bổ sung glutathione có thể được cân nhắc như một giải pháp hỗ trợ thêm cho gan.

Glutathione đầy đủ thì nó tham gia vào quá trình trung hòa các gốc tự do gây hại cho tế bào gan, hỗ trợ bảo vệ tế bào gan trước stress oxy hóa nên tế bào gan đỡ bị tổn thương hơn. Đồng thời nó cũng tham gia vào một số quá trình chuyển hóa và khử độc tự nhiên của gan hỗ trợ gan thải độc được tốt hơn. 

Cô bác lưu ý glutathione đường uống hấp thu rất thấp nếu cô bác uống glutathione không có màng bọc. Vì vậy nếu có bổ sung hãy ưu tiên chọn Glutathione có công nghệ Liposomal giúp các phân tử Glutathione được bao bọc bởi một hoặc nhiều lớp phospholipid kép. Lớp màng này bảo vệ hoạt chất không bị phá hủy bởi dịch vị dạ dày và các enzyme tiêu hoá,  giúp tăng tỷ lệ hấp thụ vào cơ thể cao hơn so với dạng thông thường không có màng bọc.

Chọn đúng dạng Glutathione khi bổ sung sẽ giúp cô bác tối ưu về hiệu quả hấp thu, tránh việc cô bác bổ sung mà không đạt được kết quả như mong muốn lại tốn kém.

PHẦN 3: TÁC ĐỘNG CỦA THUỐC MỠ MÁU TỚI THẬN 

Thưa các cô bác, mối quan hệ giữa thuốc mỡ máu và thận là một mối quan hệ bị hiểu lầm rất nhiều.

Nhiều người cứ truyền tai nhau rằng: “Uống thuốc Tây nhiều thì suy thận, rồi phải đi chạy thận nhân tạo.”

Con xin nói rõ một câu dựa trên y học lâm sàng: Statin KHÔNG PHẢI là thuốc phá thận!

Thậm chí, với nhiều người bệnh phù hợp, sự thật còn ngược lại. Đối với những người đã bị bệnh thận mạn tính, tức là thận đã suy yếu sẵn do tuổi tác, do đái tháo đường, cao huyết áp hoặc nhiều nguyên nhân khác, statin có thể là một thuốc rất quan trọng để bảo vệ hệ tim mạch và giảm nguy cơ biến cố nguy hiểm.

Vì sao lại như vậy?

Người bị bệnh thận mạn tính có nguy cơ bị xơ vữa mạch máu, nhồi máu cơ tim và đột quỵ cao hơn người không bị bệnh thận. Khi thận yếu, hệ mạch máu và tim mạch cũng dễ bị ảnh hưởng hơn. Do đó, nhiều hướng dẫn lâm sàng quốc tế thì người ta cũng khuyến cáo dùng statin, hoặc phối hợp statin với ezetimibe trong một số trường hợp, cho nhiều bệnh nhân thận mạn phù hợp.

Mục tiêu là để làm gì?

Là để bảo vệ hệ tim mạch, giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và tử vong do bệnh tim mạch. Và người ta cũng nêu rằng statin là điều trị có hiệu quả trong phòng ngừa bệnh tim mạch và giảm nguy cơ liên quan đến tim mạch ở người bệnh thận mạn.

Nhưng cô bác lưu ý giúp con chỗ này: Mục tiêu chính của thuốc mỡ máu ở người bệnh thận mạn là giảm nguy cơ biến cố tim mạch, chứ nó không phải là thuốc “bổ thận”, cũng không phải thuốc làm phục hồi lại quả thận đã suy.

Nói dễ hiểu là: Thuốc mỡ máu nhóm statin không phải thuốc làm thận khỏe lại như ban đầu, nhưng nó giúp giảm nguy cơ gặp phải những biến cố nguy hiểm có thể cướp đi tính mạng của người bệnh thận, đặc biệt là nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

* Vậy Cái Nguy Cơ Ảnh Hưởng Đến Thận Đáng Lo Nhất Ở Đây Là Gì?

Con luôn nói sự thật, y khoa có sao con nói vậy để cô bác cảnh giác đúng chỗ, chứ không hoang mang mù quáng. Khi uống thuốc mỡ máu nhóm statin, nguy cơ ảnh hưởng đến thận đáng lo nhất là hội chứng tiêu cơ vân.

Tiêu cơ vân là cái gì? Nghe cái tên có vẻ đáng sợ đúng không ạ?

Con giải thích đơn giản thế này: Đây là một tình trạng hiếm gặp, khi tế bào cơ bắp của cơ thể bị tổn thương nặng, bị phá hủy và vỡ ra. Khi tế bào cơ bị vỡ, nó giải phóng một chất protein gọi là myoglobin vào trong máu.

Chất myoglobin này đi theo dòng máu đến thận. Khi lượng myoglobin quá nhiều, nó có thể gây độc cho tế bào ống thận, tạo cặn/trụ trong ống thận và làm giảm dòng máu đến thận. Cô bác cứ hình dung giống như bùn đất và chất độc cùng lúc làm nghẹt và làm hỏng cái lưới lọc nước của nhà mình vậy đó. Khi thận bị ảnh hưởng nặng, nó có thể dẫn đến tổn thương thận cấp tính.

Nhưng cô bác hãy bình tĩnh! Biến chứng tiêu cơ vân này rất hiếm gặp. Nó thường xảy ra ở những người có yếu tố nguy cơ đặc biệt như:

• Người dùng statin liều cao, dùng sai liều, hoặc dùng liều không phù hợp với chức năng gan thận.

• Người cao tuổi, cơ thể suy nhược, có sẵn nhiều bệnh nền nặng.

• Người đã có suy thận, suy gan, suy giáp chưa kiểm soát, mất nước hoặc nhiễm trùng nặng.

• Một nguyên nhân rất quan trọng là tương tác thuốc – tức là cô bác tự ý uống thuốc mỡ máu chung với một số loại thuốc 

khác mà không hỏi ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ, những người có chuyên môn.

Lát nữa ở phần sau, con sẽ chỉ rõ những nhóm thuốc nào cần đặc biệt cẩn trọng để cô bác tránh nhé.

*  Một Lưu Ý Cực Kỳ Chuyên Môn Về Đặc Tính Đào Thải Của Thuốc Mà Con Cũng Muốn Nhắc Cô Bác:

Thuốc mỡ máu sau khi uống vào, khi đi ra khỏi cơ thể thì có loại phụ thuộc vào thận nhiều hơn, có loại phụ thuộc vào gan mật nhiều hơn.

• Hoạt chất như rosuvastatin hay pravastatin: Những loại này phụ thuộc vào thải trừ qua thận nhiều hơn. Vì vậy, nếu một người đã bị suy thận nặng, bác sĩ sẽ phải rất cẩn thận, tính toán hạ liều thuốc xuống cho phù hợp để giảm nguy cơ tác dụng phụ.

• Ngược lại, hoạt chất atorvastatin: Loại này hầu như rất ít phụ thuộc vào việc thải trừ qua thận, mà được chuyển hóa chủ yếu qua gan và đào thải nhiều qua đường mật. Chính vì đặc tính này, atorvastatin thường thuận tiện hơn ở người có chức năng thận kém, vì đa số trường hợp thì bác sĩ không cần chỉnh liều phức tạp theo chức năng thận như một số statin khác.

Tuy nhiên, con cũng nhấn mạnh để các cô bác hiểu: Không phải cứ suy thận là tự ý chạy đi mua atorvastatin uống đâu nhé!

Việc lựa chọn hoạt chất nào, liều lượng bao nhiêu miligam cho từng người còn phụ thuộc vào chỉ số lọc cầu thận eGFR, độ tuổi, bệnh nền đi kèm, các thuốc cô bác đang uống cùng và mục tiêu cholesterol xấu LDL-C cần hạ xuống là bao nhiêu. Việc này hãy để bác sĩ cân đo đong đếm rồi kê đơn cho cô bác, vì đây là dòng thuốc kê đơn không phải là vitamin. Cô bác không tự ý đi mua về uống nhé!

PHẦN 4: LỜI KHUYÊN VÀNG ĐỂ ĐỒNG HÀNH AN TOÀN CÙNG THUỐC MỠ MÁU SUỐT ĐỜI 

Làm thế nào để chúng ta uống thuốc mỡ máu lâu dài, thậm chí có người phải uống cả đời, mà vẫn an toàn nhất có thể và hạn chế tối đa tác dụng phụ? Con xin tặng các cô bác 4 LỜI KHUYÊN VÀNG sau đây. Cô bác nhớ nằm lòng nhé:

* Lời khuyên thứ nhất: TUYỆT ĐỐI KHÔNG TỰ Ý NGƯNG THUỐC!

Con phải viết hoa, nhấn mạnh chữ TUYỆT ĐỐI này ạ. Việc tự ý bỏ thuốc vì sợ hại gan thận là một sai lầm rất nguy hiểm.

Như con đã nói, khi tự ý ngưng thuốc, cholesterol xấu LDL-C có thể tăng trở lại sau vài tuần đến vài tháng. Khi đó, lớp bảo vệ tim mạch mà thuốc đang tạo ra cũng mất dần đi.

Đặc biệt, đối với những cô bác nào đã từng đặt stent tim, từng bị nhồi máu cơ tim, từng bị tai biến, đột quỵ, hoặc người có nhiều bệnh nền đi kèm như tiểu đường, cao huyết áp, bệnh thận mạn, thì viên thuốc mỡ máu là một phần rất quan trọng trong “lá chắn bảo vệ” tim mạch.

Tự ý ngưng thuốc sai cách có thể làm tăng nguy cơ tái phát nhồi máu cơ tim, đột quỵ và các biến cố nguy hiểm tính mạng. Nguy cơ từ việc ngưng thuốc không đúng chỉ định có thể lớn hơn rất nhiều so với những tác dụng phụ không phải ai cũng gặp phải của thuốc.

Đã là thuốc kê đơn bác sĩ bảo uống là mình uống. Nếu muốn giảm liều, đổi thuốc hay dừng thuốc thì phải hỏi bác sĩ trước. Bác sĩ bảo dừng mới được dừng, cô bác nhớ nhé!

*  Lời khuyên thứ hai: CẨN TRỌNG VỚI TƯƠNG TÁC THUỐC!

Như con có phân tích ở trên, một phần quan trọng các trường hợp tăng nguy cơ đau cơ, tiêu cơ vân hoặc ảnh hưởng gan thận có thể liên quan đến tương tác thuốc, dùng sai liều hoặc dùng thuốc không phù hợp với tình trạng sức khỏe.

Thuốc mỡ máu nhóm statin cần đặc biệt cẩn trọng khi dùng chung với một số thuốc sau:

• Một số thuốc kháng nấm nhóm azole. Ví dụ như: ketoconazole, itraconazole….

• Một số kháng sinh nhóm macrolid . Ví dụ như:  clarithromycin, erythromycin…

• Một số thuốc điều trị HIV, thuốc kháng virus.

• Một số thuốc ức chế miễn dịch, ví dụ thuốc dùng sau ghép tạng.

• Một số thuốc hạ mỡ máu khác như gemfibrozil, nếu phối hợp không đúng với statin thì có thể làm tăng nguy cơ đau cơ và tiêu cơ vân.

Và có một thứ quả rất quen thuộc nhưng lại cần đặc biệt lưu ý khi uống một số loại statin, đó là quả bưởi.

Nếu các cô bác bị mỡ máu cao nhưng chưa phải dùng thuốc, thì bưởi có thể là một loại trái cây tốt trong chế độ ăn lành mạnh, vì bưởi có chất xơ, nhiều nước, ít năng lượng, có thể hỗ trợ thêm cho việc kiểm soát cân nặng và mỡ máu. Nhưng nếu cô bác đang uống thuốc mỡ máu thì cần chú ý.

Ở nước ngoài, người ta hay ăn quả bưởi chùm, hay còn gọi là grapefruit. Đây là loại quả lai giữa cam và bưởi, nên các nghiên cứu về tương tác giữa bưởi và thuốc statin chủ yếu được thực hiện trên loại bưởi chùm này.

Khi cô bác ăn bưởi chùm hoặc uống nước ép bưởi chùm trong thời gian đang dùng một số thuốc mỡ máu nhóm statin, nó có thể làm tăng nồng độ thuốc trong máu. Khi nồng độ thuốc tăng lên, nguy cơ tác dụng phụ cũng có thể tăng theo, đặc biệt là đau cơ, yếu cơ, nặng hơn nữa là tiêu cơ vân.

Tác động này rõ hơn với một số statin như simvastatin, lovastatin và có thể gặp với atorvastatin. Còn rosuvastatin, pravastatin, fluvastatin thì thường ít bị ảnh hưởng hơn.

Vì vậy,  với bưởi chùm/grapefruit và nước ép bưởi chùm thì tốt nhất cô bác nên tránh trong thời gian dùng các statin dễ tương tác.

Còn với các loại bưởi quen thuộc ở Việt Nam mình như bưởi da xanh, bưởi năm roi, dữ liệu nghiên cứu chưa rõ ràng như bưởi chùm. Vì vậy, cô bác không cần quá hoang mang, nhưng cũng không nên ăn quá nhiều bưởi hoặc uống nước ép bưởi sát giờ uống thuốc, đặc biệt nếu đang dùng simvastatin, lovastatin hoặc atorvastatin. 

Nếu muốn ăn bưởi dù là bưởi Việt Nam không phải quả bưởi chùm như nước ngoài thì  thì cô bác cũng nên ăn lượng vừa phải, không ăn quá nhiều, không uống nước ép bưởi đậm đặc, và nên ăn cách thời điểm uống thuốc mỡ máu nhóm statin ra ít nhất 6–12 tiếng.

Ví dụ, nếu cô bác uống thuốc mỡ máu vào buổi tối, thì có thể ăn 1-2  múi bưởi vào buổi sáng  thôi không nên ăn sát giờ uống thuốc. Mà nếu đã đang uống thuốc mỡ máu statin rồi thì Lan thường khuyên cô bác hạn chế ăn bưởi.

* Lời khuyên thứ ba: HẠN CHẾ TỐI ĐA RƯỢU BIA!

Rượu bia là một trong những yếu tố làm lá gan phải làm việc vất vả hơn. Bản thân nhiều thuốc mỡ máu cần gan tham gia chuyển hóa. Bây giờ cô bác lại nạp thêm rượu bia vào, gan vừa phải xử lý rượu, vừa phải chuyển hóa thuốc, thì nguy cơ rối loạn men gan có thể tăng lên.

Đặc biệt, cô bác nào đã có sẵn gan nhiễm mỡ, men gan cao, viêm gan, hoặc đang dùng nhiều thuốc cùng lúc, thì càng cần hạn chế rượu bia. Nếu vừa uống thuốc mỡ máu vừa uống rượu bia thường xuyên, lá gan rất dễ “lên tiếng” bằng cách tăng men gan hoặc xuất hiện triệu chứng bất thường.

Cho nên, vì sức khỏe của chính mình, các bác trai và cả các cô bác nói chung cố gắng hạn chế tối đa rượu bia giúp con nhé.

* Lời khuyên thứ tư: LẮNG NGHE CƠ THỂ ĐỂ PHÁT HIỆN SỚM BIẾN CHỨNG

Dù tỷ lệ tổn thương cơ nghiêm trọng, bao gồm tiêu cơ vân do statin, là rất thấp , theo AHA là dưới 0,1% nhưng chúng ta vẫn cần biết cách nhận biết để bảo vệ mình.

Nếu trong quá trình uống thuốc mỡ máu, cô bác tự nhiên thấy:

• Đau mỏi cơ bắp dữ dội không rõ nguyên nhân, không phải do tập thể dục hay khuân vác nặng; đau nhiều ở vùng đùi, bắp chân, vùng lưng.

• Kèm theo cảm giác người yếu lả, nhấc chân nhấc tay không nổi.

• Đặc biệt nhất: đi tiểu thấy nước tiểu có màu sẫm, giống màu nước Coca-Cola. 

Khi có các dấu hiệu như đau cơ dữ dội, yếu cơ rõ rệt, đặc biệt kèm nước tiểu màu sẫm, cô bác phải đến cơ sở y tế gần nhất để kiểm tra men cơ CK và chức năng thận. Chỉ cần phát hiện sớm, bác sĩ có thể cho ngưng thuốc tạm thời, truyền dịch, đổi thuốc, giảm liều hoặc xử trí phù hợp. Phát hiện càng sớm thì cơ hội hồi phục càng tốt và giảm được nguy cơ biến chứng nặng.

PHẦN 6: GIẢI ĐÁP THẮC MẮC 

Câu 1:  Bác năm nay 62 tuổi, uống Atorvastatin được 2 năm rồi, đi xét nghiệm men gan thấy tăng thì có phải dừng thuốc không?

—> Như con đã chia sẻ thì việc men gan tăng nhẹ khi dùng statin là hiện tượng một số cô bác có thể gặp phải. Bác tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc bác nhé.

Nếu bác lo lắng có thể trao đổi với bs kê đơn để an tâm hơn. Bác sĩ sẽ đánh giá xem mức tăng đó có vượt quá 3 lần giới hạn bình thường hay không. 

Nếu chỉ tăng nhẹ, thường bác sĩ sẽ cho bác tiếp tục uống và theo dõi, hoặc điều chỉnh liều một chút là nó tự ổn định lại thôi ạ. Bác cứ yên tâm nhé. 

Còn bác đang dùng nhiều thuốc sợ ảnh hưởng tới gan vì mình cao tuổi rồi thì cũng có thể là bổ sung hoạt chất Glutathione để hỗ trợ thêm cho gan, để bảo vệ tế bào gan và hỗ trợ gan thải độc hiệu quả hơn.

Câu 2:  Cô nghe bảo thuốc mỡ máu hại người lắm, uống lá trà xanh, lá sen được không?

—> Tuyệt đối cô đừng bỏ thuốc được kê đơn để uống nước lá thay thế.

Các loại lá như lá sen, trà xanh có thể hỗ trợ phần nào cho sức khỏe nói chung, hay hỗ trợ cho người bị mỡ máu, nhưng chúng không thê rthay thế được thuốc hạ mỡ máu trong trường hợp mỡ máu cao đã có chỉ định dùng thuốc kê đơn cô ạ. 

Thuốc statin được y học tinh chiết, nghiên cứu lâm sàng trên rất nhiều người để chứng minh khả năng giảm mỡ xấu LDL , ngăn ngừa các biến cố tim mạch.

Việc cô bỏ thuốc để uống nước lá không những không hạ được mỡ máu xấu mà còn khiến cô đối mặt với nguy cơ tai biến rất nguy hiểm. Cô nhớ duy trì thuốc theo đơn nhé cô, còn các loại lá cô uống gọi là hỗ trợ thôi ạ.

Câu 3: Thoái hoá khớp có viêm, mỡ máu cao uống gì hợp?

—>  Nếu bác bị mỡ máu cao và bác sĩ đã kê thuốc thì bác nhớ uống đều theo đơn nhé. Còn khớp đang viêm, đau nhiều thì cũng nên điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ để kiểm soát đợt viêm cấp trước đã.

Về sau khi hết đợt viêm cấp rồi thì để đỡ tái phát những đợt viêm cấp gây đau tại khớp và cũng là hỗ trợ cho cả việc giảm chỉ số mỡ máu, giảm viêm trong lòng mạch để từ đó giảm nguy cơ hình thành mảng xơ vữa thì bác có thể bổ sung omega 3 nhuyễn thể viên màu đỏ để hỗ trợ thêm tại nhà.  Vì nó tốt cho cả việc hỗ trợ giảm viêm tại khớp và cho cả mỡ máu.

Còn thoái hoá khớp thì nó là quá trình lão hoá khớp tự nhiên theo tuổi rồi mình không thể chữa khỏi dứt điểm được nhưng hoàn toàn có thể hỗ trợ bổ sung dưỡng chất cho khớp để sụn khớp không bị mòn nhanh, đi lại đỡ khô cứng , làm chậm thoái hoá khớp tiến triển theo tuổi, Bác có thể cân nhắc bổ sung các dưỡng chất như glucosamin sulfate, chondroitin và collagen tuýp II hỗ trợ thêm cũng rất tốt.

Nếu bác đang thừa cần thì cũng cần giảm bớt cân nặng đi nó sẽ tốt cho cả sụn khớp và việc kiểm soát mỡ máu.

Câu 4: Xin hỏi sao uống thuốc chống đông máu và thuốc chống kết tập tiểu cầu lại không được tiêm vaccine?

—>  Không phải cứ uống thuốc chống đông hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu là không được tiêm vaccine đâu ạ. Phần lớn trường hợp vẫn tiêm phòng được, chỉ là cần tiêm đúng kỹ thuật và theo dõi kỹ hơn vì nguy cơ chính là bầm tím, tụ máu hoặc chảy máu tại chỗ tiêm, nhất là với vaccine tiêm bắp.

Thuốc chống đông như warfarin, rivaroxaban, apixaban, dabigatran… hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu như aspirin, clopidogrel… làm máu khó đông hơn bình thường. 

Vì vậy khi tiêm bắp, kim tiêm đi vào cơ có thể làm chảy máu trong cơ nhiều hơn người không dùng thuốc, gây bầm tím hoặc tụ máu. Đây là lý do một số nơi người ta thận trọng, chứ không phải vaccine làm loãng máu hay làm thuốc mất tác dụng nên người ta không tiêm đâu. 

Cái này khi đến nơi tiêm bác cứ trao đổi kỹ với bác sĩ để người ta có chỉ định phù hợp.

Câu 5: Omega 3 uống hàng ngày được không?

—>  Uống được nếu dùng đúng liều, đúng đối tượng. Vì omega 3 không phải là thuốc mà là chất béo tốt cho cơ thể nhưng cơ thể không tự sản xuất ra được nên cần bổ sung thêm . Có thể lấy từ ăn uống hoặc viên bổ sung nếu ăn uống chưa đủ. 

Omega 3 với các cô bác sau 50 tuổi thì có nhiều lợi ích từ việc hỗ trợ giảm mỡ máu, giảm viêm trong cơ thể như viêm tại khớp, viêm trong lòng mạch máu cho đến việc tốt cho mắt, não bộ. Rất nhiều lợi ích nếu cô bác có điều kiện cứ bổ sung duy trì.

Câu 6: Đang uống thuốc mỡ máu Atorvastatin, có người bảo phải uống buổi tối trước khi đi ngủ, có người bảo uống buổi sáng. Vậy uống giờ nào là tốt nhất để không hại gan thận?

—>  Ngày xưa, các dòng thuốc mỡ máu thế hệ cũ (như Simvastatin) có thời gian tác dụng rất ngắn, trong khi gan của chúng ta lại tổng hợp cholesterol mạnh nhất là vào ban đêm. Vì vậy, ngày xưa phải uống thuốc vào buổi tối trước khi đi ngủ thì thuốc mới có tác dụng tốt nhất.

Tuy nhiên, viên thuốc Atorvastatin mà bác đang uống (hoặc cô bác nào đang uống Rosuvastatin) là dòng thuốc thế hệ mới. Những hoạt chất này có tác dụng kéo dài trong cơ thể lên tới cả ngày trời. 

Do đó, bác có thể uống vào bất kỳ thời điểm nào trong ngày, buổi sáng cũng được mà buổi tối cũng được, không ảnh hưởng gì đến hiệu quả hay tăng tác dụng phụ lên gan thận cả.

Đây là dòng thuốc kê đơn nên các bác được kê đơn uống lúc nào thì mình cứ đúng thời điểm đó uống hàng ngày. Điều quan trọng nhất là mình phải uống vào một giờ cố định trong ngày để nồng độ thuốc trong máu luôn ổn định.

❓…… Còn một số câu hỏi đáp khác các cô bác có thể xem thêm trong livestream chi tiết nhé!

Nếu còn thắc mắc nào về mỡ máu cao, chưa hiểu chỉ số, chưa biết cách kiểm soát tại nhà ra sao, không biết các thuốc mình đang dùng có tương tác gì không hoặc còn vấn đề nào về sức khoẻ cần tư vấn kỹ hơn thì cô bác có thể nhắn rõ tình trạng của cô bác qua Zalo con luôn sẵn sàng hỗ trợ cho các cô bác ạ!

 Zalo Ds. Lan: 0981 741 388

Con chúc các cô bác luôn vui vẻ và khoẻ mạnh hơn mỗi ngày ạ!

Ngoài ra con đã dành nhiều tâm huyết tạo ra cuốn “Sổ tay mỡ máu”. Trong cuốn sổ tay này, Lan hướng dẫn cô bác rất tỉ mỉ, cặn kẽ về cách ăn uống đúng cách, tập luyện đều đặn để kiểm soát mỡ máu hiệu quả ngay tại nhà. 

Cô bác anh chị nào muốn nhận sổ tay này thì có thể vào đây để tải về miễn phí ạ: https://www.duocsilan.vn/sotaymomau/?utm_source=blog